Meme Kanseri Ödem Yapar Mı?

Meme Kanseri Ödem Yapar Mı?

Meme kanseri, kadınlarda en sık karşılaşılan kanser türlerinden biridir ve hastalığın kendisi kadar tedavi sürecinde ortaya çıkabilecek belirtiler ve yan etkiler de hastalar tarafından merak edilmektedir. Bu konulardan biri de ödemdir. Özellikle meme, kol, koltuk altı veya el bölgesinde meydana gelen şişlikler, meme kanseri tanısı alan ya da meme kanseri tedavisi gören kişilerde endişeye yol açabilir.

Peki, meme kanseri ödem yapar mı? Meme kanseri bazı durumlarda ödeme ve özellikle lenfödem olarak adlandırılan şişlik tablosuna neden olabilir. Bununla birlikte her ödemin meme kanserinden kaynaklandığını söylemek doğru değildir. Şişliğin nedeni, bulunduğu bölge, ne zaman başladığı ve beraberinde görülen diğer belirtiler değerlendirilmelidir.

Meme kanseri hem hastalığın kendisine bağlı olarak hem de uygulanan cerrahi, radyoterapi ve bazı sistemik tedavilerin etkisiyle ödeme neden olabilir. Kanser hastalarında görülen şişliklerin altında farklı mekanizmalar bulunabileceği için doğru değerlendirme önemlidir.

Meme kanseriyle ilişkili ödem denildiğinde en sık gündeme gelen durumlardan biri lenfödemdir. Lenfödem, lenf sıvısının dokularda birikmesi sonucunda ortaya çıkan kronik veya geçici şişlik olarak tanımlanabilir. Lenf sistemi vücuttaki sıvının taşınmasında ve bağışıklık sisteminin işleyişinde önemli rol oynar.

Meme kanseri tedavisi sırasında koltuk altındaki lenf bezlerinin çıkarılması veya radyoterapi nedeniyle lenf yollarının etkilenmesi, sıvının normal şekilde dolaşmasını zorlaştırabilir. Bunun sonucunda özellikle ameliyat edilen memenin bulunduğu taraftaki kolda, elde, göğüste veya koltuk altında şişlik gelişebilir.

Meme Kanserinde Lenfödem Nedir?

Lenfödem, meme kanseri tedavisinden sonra ortaya çıkabilecek önemli yan etkilerden biridir. Özellikle koltuk altı lenf düğümlerine yönelik cerrahi işlem uygulanan kişilerde görülme ihtimali artabilir.

Lenf düğümlerinin çıkarılması veya radyoterapi sırasında zarar görmesi, lenf sıvısının dolaşımını etkileyebilir. Sıvı dokular arasında birikmeye başladığında ilgili bölgede şişlik meydana gelir.

Lenfödem en sık;

• Kol,
• El,
• Parmaklar,
• Koltuk altı,
• Göğüs duvarı,
• Meme

bölgesinde görülebilir.

Bazı hastalarda ödem hafif düzeyde olurken bazı hastalarda daha belirgin olabilir. Ayrıca lenfödem meme kanseri ameliyatından hemen sonra ortaya çıkabileceği gibi aylar veya yıllar sonra da gelişebilir.

Ulusal Kanser Enstitüsü, meme kanseri nedeniyle ameliyat veya radyoterapi gören kişilerde özellikle lenf bezlerinin çıkarıldığı ya da zarar gördüğü tarafta el, kol veya göğüste lenfödem gelişebileceğini belirtmektedir.

Meme Kanserinde Ödem Belirtileri Nelerdir?

Ödem her zaman yalnızca gözle görülebilen büyük bir şişlik şeklinde başlamayabilir. Özellikle lenfödemin erken dönemlerinde kişinin fark ettiği bazı küçük değişiklikler olabilir.

Sık görülebilen belirtiler arasında kolda veya elde şişlik, ağırlık hissi, gerginlik, dolgunluk hissi, ciltte sıkılık ve hareketlerde zorlanma yer alabilir.

Saat, yüzük veya bilekliklerin eskisine göre daha sıkı gelmesi de erken dönemde fark edilen belirtilerden biri olabilir. Kıyafetlerin kol bölgesinin sıkmaya başlaması veya iki kol arasında çap farkının ortaya çıkması da değerlendirilmesi gereken durumlardır.

Lenfödem ilerlediğinde ciltte kalınlaşma, gerginlik ve hareket kabiliyetinde azalma görülebilir. American Cancer Society, lenfödem belirtileri arasında şişlik, ağırlık veya dolgunluk hissi, cilt değişiklikleri ve hareket esnekliğinde azalmayı sıralamaktadır.

Meme Kanserinin Kendisi Memede Ödem Yapabilir Mi?

Bazı meme kanseri türlerinde memenin kendisinde de ödem görülebilir. Bunun önemli örneklerinden biri inflamatuar meme kanseridir.

İnflamatuar meme kanserinde kanser hücreleri meme derisindeki lenf damarlarını etkileyebilir. Bunun sonucunda memede hızlı gelişen şişlik, kızarıklık, sıcaklık artışı ve deri yapısında değişiklik meydana gelebilir.

Bazı hastalarda meme derisi portakal kabuğuna benzer bir görünüm alabilir. Etkilenen meme diğer memeye göre daha büyük, ağır veya hassas hissedilebilir.

Ancak memede kızarıklık veya şişlik görülmesi kişinin mutlaka meme kanseri olduğu anlamına gelmez. Meme enfeksiyonları ve mastit gibi farklı hastalıklar da benzer belirtilere neden olabilir. Bu nedenle özellikle kısa sürede gelişen veya geçmeyen meme değişikliklerinin hekim tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

Meme Kanseri Tedavisi Sonrası Kol Neden Şişer?

Meme kanseri ameliyatlarında bazı hastalarda sentinel lenf nodu biyopsisi veya aksiller lenf nodu diseksiyonu gibi işlemler uygulanabilir. Bu işlemler kanserin lenf bezlerine yayılıp yayılmadığının belirlenmesine yardımcı olur.

Ancak koltuk altındaki lenf düğümlerinin çıkarılması lenf drenajını etkileyebilir. Normal şartlarda lenf damarları tarafından taşınan sıvı yeterince boşaltılamadığında dokularda birikerek şişliğe neden olabilir.

Özellikle daha fazla sayıda lenf nodunun çıkarıldığı ameliyatlardan sonra lenfödem riskinin artabildiği bilinmektedir. Radyoterapi uygulanması da bazı hastalarda riski artırabilir.

Kemoterapi Ödem Yapar Mı?

Meme kanserinde kullanılan bazı ilaçlar da vücutta sıvı tutulmasına neden olabilir. Bu nedenle ödem yalnızca lenf sistemindeki bozukluklardan kaynaklanmaz.

Bazı hastalarda tedavi sırasında el, ayak veya bacaklarda şişlik görülebilir. Bunun yanında hareketsizlik, bazı ilaçlar, kalp, böbrek veya karaciğer fonksiyonlarındaki değişiklikler ve beslenmeyle ilişkili sorunlar da ödeme katkıda bulunabilir.

Kanser hastalarında ortaya çıkan ödemin nedeninin belirlenmesi önemlidir çünkü periferik ödem ile lenfödem aynı durum değildir ve tedavi yaklaşımları farklı olabilir.

Meme Kanserinde Ödem Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, ödemin nedenine göre belirlenir. Lenfödem söz konusu olduğunda erken tanı oldukça önemlidir. Hafif dönemde başlanan uygun uygulamalar şişliğin ilerlemesinin kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.

Hekim değerlendirmesine göre fizik tedavi uygulamaları, lenf drenajına yönelik yöntemler, özel egzersizler ve kompresyon giysileri kullanılabilir.

Kompresyon kollukları bazı hastalarda sıvının dokularda birikmesini azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak kompresyon ürünlerinin gelişigüzel kullanılmaması, uygun ölçü ve basınç düzeyinin sağlık profesyonelleri tarafından belirlenmesi önemlidir.

Prof. Dr. Meral Günaldı tarafından gerçekleştirilecek klinik değerlendirmede hastanın meme kanseri tipi, uygulanan tedaviler, şişliğin başlangıç zamanı ve eşlik eden belirtiler birlikte değerlendirilerek uygun takip ve tedavi yaklaşımının planlanması önem taşır.

Ödemi Azaltmak İçin Nelere Dikkat Edilebilir?

Meme kanseri tedavisi sonrasında lenfödem riski bulunan kişilerin bazı günlük yaşam alışkanlıklarına dikkat etmesi yararlı olabilir.

Düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı vücut ağırlığının korunması ve ilgili kolun uzun süre tamamen hareketsiz bırakılmaması genel olarak önemlidir.

Cildin kesik, yanık ve enfeksiyonlardan korunması da özellikle lenfödem bulunan kişiler açısından önem taşır. Bununla birlikte her hastanın tedavi geçmişi farklı olduğundan egzersiz veya kompresyon gibi uygulamalar kişiye özel planlanmalıdır.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Meme kanseri öyküsü bulunan bir kişide yeni başlayan veya giderek artan kol, el, meme ya da göğüs şişliği bulunuyorsa sağlık profesyoneline başvurulması gerekir.

Özellikle ani gelişen şişlik, kızarıklık, ağrı, sıcaklık artışı veya nefes darlığı gibi belirtiler daha hızlı değerlendirme gerektirebilir. Ani ağrılı şişlik bazı durumlarda damar pıhtısı veya enfeksiyon gibi başka sorunlarla ilişkili olabilir. Nefes darlığı ile birlikte gelişen ciddi şişliklerde ise acil tıbbi değerlendirme gerekebilir.

Meme kanseri ödem yapabilir. Ancak meme kanseri hastalarında görülen her şişliğin nedeni doğrudan kanser değildir. Meme kanserinin kendisi, lenf yollarının etkilenmesi, lenf bezi ameliyatları, radyoterapi ve bazı ilaç tedavileri ödeme neden olabilir.

Meme kanseri tedavisinden sonra özellikle kol, el, meme veya göğüs bölgesinde gelişen şişlik lenfödem açısından değerlendirilmelidir. Erken dönemde fark edilen belirtiler, hastanın doğru zamanda uygun tedavi ve takip programına alınmasına yardımcı olabilir.

Yeni başlayan, kalıcı veya giderek artan ödem durumunda kişinin kendi kendine tedavi uygulamak yerine doktoruna başvurması en doğru yaklaşım olacaktır.