Acarkent bölgesinden başvuran hastaların bir kısmı ameliyat sonrası ek tedavi gerekip gerekmediğini, bir kısmı ise yayılmış hastalıkta hangi ilaçların kullanıldığını merak eder. Böbrek kanserinde cerrahi kararlar ürolojiyle, ilaç tedavileri ise tıbbi onkolojiyle birlikte planlanır. Prof. Dr. Meral Günaldı, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde hedefe yönelik tedavi ve immünoterapi konularında değerlendirme yapıyor. Aşağıdaki bölümler bu süreci adım adım açıklıyor.
Acarkent, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda, Beykoz ilçesinde yer alır.
Tesadüfen Saptanma ve Belirti Verdiğinde Görülenler
Böbrekler karın arka duvarında, kaburgaların altında korunaklı bir yerde bulunur. Bu konum nedeniyle küçük tümörler çoğu zaman hiçbir yakınmaya yol açmaz. Günümüzde böbrek kanserlerinin önemli bir bölümü, safra kesesi, mide ya da bel ağrısı gibi başka şikâyetler için yapılan görüntülemeler sırasında rastlantısal olarak fark edilir. Genel nüfus için önerilen rutin bir böbrek kanseri tarama programı bulunmamaktadır.
Tümör büyüdükçe şu bulgular ortaya çıkabilir:
- İdrarda gözle görülen ya da tahlilde saptanan kan
- Böğürde, yani bel ile kaburgalar arasında, geçmeyen ağrı ya da dolgunluk hissi
- Karında ele gelen kitle
- Erkeklerde, özellikle sol tarafta, ani gelişen testis damarlarında genişleme (varikosel)
Kanama, böğür ağrısı ve kitlenin üçünün birlikte görülmesi artık nadirdir ve genellikle ilerlemiş hastalığa işaret eder. Bu belirtilerin çoğu böbrek taşı ya da enfeksiyon gibi yaygın durumlarda da görülür; geçmeyen ya da tekrarlayan şikâyetlerde bir hekime başvurmak uygun olur.
Küçük Kitlelerde Aktif İzlem ve Ablasyon Seçenekleri
Boyutu küçük olan böbrek kitlelerinin bir kısmı yıllar içinde çok yavaş büyür, bir kısmı ise iyi huylu çıkar. Özellikle ileri yaştaki ya da ameliyat riski yüksek olan kişilerde, her küçük kitlenin hemen çıkarılması gerekmeyebilir. Bu durumda iki yaklaşım öne çıkar.
Aktif izlem: Kitle belirli aralıklarla ultrason, tomografi ya da MR ile takip edilir. Büyüme hızında artış ya da görünümde değişiklik saptanırsa aktif tedaviye geçilir. Bu yol, hasta için tedavinin getireceği yük ile hastalığın yaratabileceği risk arasında bir denge kurmayı amaçlar.
Ablasyon: Ciltten iğne yardımıyla tümöre ulaşılarak dokunun ısı ya da soğukla yok edilmesidir. Radyofrekans, mikrodalga ve kriyoablasyon bu grupta yer alan yöntemlerdir. Genellikle girişimsel radyoloji hekimlerince, görüntüleme eşliğinde uygulanır ve çoğu zaman öncesinde biyopsi alınır.
Hangi yolun uygun olduğu, kitlenin boyutu ve yerleşimi, böbrek fonksiyonları, eşlik eden hastalıklar ve hastanın tercihleri birlikte değerlendirilerek belirlenir.
İmmünoterapi ve Kombinasyon Tedavileri
Böbrek kanseri, bağışıklık sisteminin tümöre karşı harekete geçirilebildiği kanserlerden biri olarak uzun zamandır bilinmektedir. Bugün kullanılan immünoterapi ilaçları, bağışıklık hücreleri üzerindeki fren noktalarını engelleyerek bu hücrelerin tümörü tanımasını kolaylaştırır.
Yayılmış berrak hücreli böbrek kanserinde ilk basamakta sık kullanılan yaklaşımlar şunlardır:
- İki farklı bağışıklık kontrol noktası inhibitörünün birlikte verilmesi; bu kombinasyonun ardından tek ilaçla idame dönemi gelir
- Bir immünoterapi ilacı ile bir tirozin kinaz inhibitörünün birlikte kullanılması
Hangi kombinasyonun seçileceği; risk grubu, hastanın eşlik eden hastalıkları, hızlı yanıt gerekip gerekmediği ve olası yan etkiler gözetilerek belirlenir. Berrak hücreli olmayan alt tiplerde ise kanıtlar daha sınırlıdır ve tedavi seçimi hastaya özel yapılır.
İmmünoterapide yanıt bazen gecikmeli ortaya çıkar; ilk kontrollerde tümör geçici olarak büyümüş gibi görünebilir. Bu nedenle görüntülemeler, klinik durum ve kan değerleriyle birlikte yorumlanır. Tedavi öncesinde tiroid, karaciğer ve böbrek değerleri ile varsa otoimmün hastalık öyküsü gözden geçirilir.
Hedefe Yönelik İlaçlarda ve İmmünoterapide Yan Etkilerle Baş Etme
Ağızdan alınan tirozin kinaz inhibitörleri evde kullanıldığı için yan etkilerin fark edilmesi ve bildirilmesinde hastaya büyük görev düşer. Bu ilaçlarla sık karşılaşılan sorunlar şunlardır:
- Tansiyon yükselmesi; evde düzenli ölçüm yapılması ve değerlerin not edilmesi istenir
- İshal, ağızda yaralar ve tat değişikliği
- El ayası ve ayak tabanında kızarıklık, kalınlaşma ve hassasiyet; nemlendirici kullanımı ve rahat ayakkabı yarar sağlar
- Yorgunluk ve tiroid bezinin yavaş çalışması
- İdrarda protein kaybı ve yara iyileşmesinde gecikme; planlı bir ameliyat varsa ilaca ara verilmesi gerekebilir
İmmünoterapi ilaçlarında ise bağışıklık sistemi sağlıklı dokulara yönelebilir. Bağırsak iltihabına bağlı ishal, cilt döküntüsü, akciğer iltihabına bağlı öksürük ve nefes darlığı, karaciğer değerlerinde yükselme ile tiroid, hipofiz ve böbrek üstü bezlerini etkileyen hormon sorunları görülebilir.
Yan etkiler erken bildirildiğinde doz azaltma, ara verme ya da destek ilaçlarıyla çoğunlukla kontrol altına alınabilir. Hangi durumda tedavi ekibinin aranacağı, tedaviye başlarken yazılı olarak hastaya iletilir.
Acarkent Bölgesinden Randevu
Böbrek Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Acarkent bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.