Acarkent bölgesinden başvuran hastaların sık sorduğu konulardan biri, idrarda kan görüldükten sonra hangi adımların izleneceğidir. Mesane kanserinde tanıyı genellikle üroloji koyar; ilaç tedavilerinin planlanması ise tıbbi onkolojinin alanına girer. Prof. Dr. Meral Günaldı, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde kemoterapi, immünoterapi ve diğer sistemik tedavilerle ilgili değerlendirme yapıyor. Aşağıdaki bölümler, sürecin her aşamasını sade bir dille anlatmak için hazırlandı.
Acarkent, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda, Beykoz ilçesinde yer alır.
Hastalık İlerlediğinde Ortaya Çıkabilecek Şikâyetler
Tümör mesane duvarının derin katmanlarını aşıp çevre dokulara ya da uzak organlara ulaştığında, idrardaki kanamadan farklı yakınmalar gündeme gelebilir. Bu şikâyetlerin türü, hastalığın vücudun hangi bölgesine yayıldığıyla yakından ilişkilidir.
- Kasık, alt karın ya da bel bölgesinde süreklilik kazanan ağrı
- Tümörün idrar kanalının mesaneye açıldığı yeri daraltmasına bağlı böbrekte şişlik ve böğür ağrısı
- Bacaklarda ödem; bu durum lenf bezlerinin büyüyüp lenf akışını engellemesiyle ilişkili olabilir
- Açıklanamayan kilo kaybı, iştahsızlık ve belirgin yorgunluk
- Kemiklerde, özellikle sırt ve kalça çevresinde ağrı
- Nefes darlığı ya da uzun süren öksürük
Bu belirtilerin her biri pek çok başka hastalıkta da görülebilir; tek başına bir tanı koydurmaz. Daha önce mesane tümörü tedavisi görmüş birinde bu tür yeni bir yakınma ortaya çıktığında, bir sonraki kontrol tarihini beklemeden hekimine haber vermesi uygundur. Böylece gereken tetkikler zamanında planlanabilir. Bu sırada kullanılan ilaçların listesi ve önceki raporların hazır bulundurulması değerlendirmeyi hızlandırır.
Kas Tabakasına İlerleme ve Evrenin Belirlenmesi
Tedavi planlamasında en temel ayrım, tümörün kas tabakasına ulaşıp ulaşmadığıdır. Yüzeyel kalan hastalık çoğunlukla mesane içinden yapılan işlemler ve mesane içine verilen ilaçlarla yönetilirken, kasa ilerlemiş hastalık daha kapsamlı bir tedavi planı gerektirir.
Evreleme için uluslararası TNM sistemi kullanılır. Bu sistemde tümörün duvar içindeki derinliği, çevre lenf bezlerine yayılım olup olmadığı ve uzak organ tutulumu ayrı ayrı değerlendirilir. Kas invazyonu saptanan hastalarda karın ve pelvis tomografisi ya da manyetik rezonans ile göğüs tomografisi çekilir; şikâyete göre kemik taraması eklenebilir. Bazı hastalarda PET-BT de tercih edilebilir.
Evre, yalnızca hastalığın ne kadar yayıldığını anlatmaz; aynı zamanda hangi tedavinin hangi sırayla uygulanacağını belirleyen ana çerçeveyi oluşturur. Bu nedenle üroloji, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, patoloji ve radyoloji hekimlerinin birlikte katıldığı tümör konseylerinde görüntüler ve patoloji bulguları ortak biçimde ele alınır. Evreleme sonuçları açıklanırken hastanın soru sorması ve bulguların kendisi için ne ifade ettiğini öğrenmesi de sürecin doğal bir parçasıdır.
Mesane İçine Verilen Tedaviler: BCG ve İlaç Yıkamaları
Kas tabakasına ulaşmamış tümörlerde TUR sonrasında hastalığın geri gelme olasılığı belirli ölçüde devam eder. Bu olasılığı azaltmak için ilaçlar sonda yoluyla doğrudan mesanenin içine verilebilir. Böylece ilaç, tümörün çıktığı yüzeyle yakın temas kurarken vücudun geri kalanı daha az etkilenir.
Bu amaçla kullanılan iki ana yöntem vardır:
- BCG uygulaması: Zayıflatılmış bir bakteri suşu mesaneye verilir ve bölgedeki bağışıklık yanıtını uyararak kanser hücrelerine karşı tepki oluşturur. Genellikle haftalık bir başlangıç döneminin ardından belirli aralıklarla sürdürülen idame dozları planlanır.
- Mesane içi kemoterapi: Mitomisin ya da gemsitabin gibi ilaçlar, TUR sonrasında tek doz ya da kür şeklinde verilebilir.
Hangi yöntemin seçileceği; tümörün derecesi, sayısı, boyutu ve karsinoma in situ bulunup bulunmadığına göre kişiye özel belirlenir. Uygulama sonrasında idrar yaparken yanma ve sık idrara çıkma görülebilir. Yüksek ateş, titreme ya da günlerce süren halsizlik gibi durumlarda tedaviyi yürüten hekime haber verilmelidir.
Yayılmış Mesane Kanserinde Bağışıklık Tedavisi
İmmünoterapi, kanser hücrelerinin bağışıklık sisteminden gizlenmek için kullandığı frenleri ortadan kaldırmayı amaçlayan ilaçlarla yapılır. Bu ilaçlara bağışıklık kontrol noktası inhibitörleri denir. Hücreleri doğrudan öldürmek yerine, vücudun kendi savunma hücrelerinin tümörü tanıyıp saldırmasına zemin hazırlarlar.
Mesane kanserinde immünoterapinin kullanıldığı başlıca durumlar şunlardır:
- Platin içeren kemoterapiyle hastalık kontrol altına alındıktan sonra, kazanılan yanıtı sürdürmek için idame tedavisi olarak
- Kemoterapi sonrasında hastalık ilerlediğinde ikinci basamak tedavi olarak
- Platin kemoterapisine uygun olmayan seçilmiş hastalarda
- Bazı güncel kılavuzlarda, antikor-ilaç konjugatı adı verilen ilaçlarla birlikte ilk basamakta
İlaçlar genellikle damar yoluyla, belirli aralıklarla verilir. Tedavi öncesinde tiroid, karaciğer ve böbrek değerlerine bakılır. Yanıt bazen geç ortaya çıkar; bu nedenle ilk kontrol görüntülemeleri acele edilmeden, önceki çekimlerle dikkatlice karşılaştırılarak yorumlanır. Her hastada yanıt alınmaz; tedavinin sürdürülmesi ya da değiştirilmesi, kontrol bulgularına göre tıbbi onkolog tarafından kararlaştırılır. Tümör dokusunda bazı belirteçlere bakılması, belirli durumlarda ilaç seçimine yardımcı olabilir.
Acarkent Bölgesinden Randevu
Acarkent ve çevresinden gelen hastalar, Mesane Kanseri tanısı, tedavi planlaması ya da ikinci görüş için Prof. Dr. Meral Günaldı ile randevu oluşturabilir. Muayenehane Ulus, Beşiktaş'tadır; randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı hattı arayabilirsiniz.