Acarkent bölgesinden başvuran hastaların sık sorduğu konular arasında ameliyat ile kemoterapinin sırası, idame tedavisinin ne anlama geldiği ve genetik testin gerekliliği yer alır. Yumurtalık kanserinde cerrahiyi jinekolojik onkoloji, ilaç tedavilerini ise tıbbi onkoloji planlar. Prof. Dr. Meral Günaldı, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde kemoterapi ve hedefe yönelik tedavilerle ilgili değerlendirme yapıyor. Aşağıdaki bölümler bu soruları tek tek ele alıyor.
Acarkent, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda, Beykoz ilçesinde yer alır.
Yumurtalık Kanseri Riskini Etkileyen Durumlar
Yumurtalık kanseri her yaşta görülebilse de çoğunlukla menopoz sonrası dönemde ortaya çıkar. Riski artırdığı bilinen etkenlerin başında aile öyküsü ve kalıtsal gen değişiklikleri gelir.
- BRCA genlerinde değişiklik: Meme ve yumurtalık kanseri riskini birlikte artıran kalıtsal durum
- Lynch sendromu: Kalın bağırsak ve rahim iç zarı kanserinin yanı sıra yumurtalık kanseri riskini de yükseltir
- Ailede yumurtalık ya da meme kanseri öyküsü, özellikle genç yaşta tanı almış yakınların bulunması
- Endometriozis: Rahim iç zarına benzer dokunun rahim dışında yerleşmesi; bazı alt tiplerle ilişkilendirilir
- Hiç doğum yapmamış olmak ve kısırlık öyküsü
- Menopoz sonrası uzun süreli hormon tedavisi ve fazla kilo
Öte yandan gebelik, emzirme, doğum kontrol haplarının bir süre kullanılmış olması ve tüplerin bağlanması ya da çıkarılması gibi durumların riski azalttığı bilinmektedir. Risk etkenlerinin hiçbiri tek başına hastalığın gelişeceği anlamına gelmez; tanı alan kadınların bir kısmında ise bilinen hiçbir risk etkeni bulunmaz.
Ameliyattan Önce Kemoterapi: Ara Cerrahi Yaklaşımı
Bazı hastalarda tümör karın içinde o kadar yaygındır ki ilk aşamada yapılacak bir ameliyatla tüm odakların çıkarılması gerçekçi görünmez. Hastanın genel durumunun büyük bir ameliyatı kaldırmaya uygun olmadığı durumlar da bu gruba girer. Böyle hastalarda tedaviye kemoterapiyle başlanabilir; buna neoadjuvan kemoterapi denir.
Bu yaklaşımda izlenen sıra genellikle şöyledir:
- Biyopsi ile tanının doğrulanması
- Birkaç kür kemoterapi verilmesi
- Tümörün küçüldüğünün görüntüleme ve kan testleriyle değerlendirilmesi
- Ara sitoredüktif cerrahi olarak adlandırılan ameliyat
- Ameliyat sonrasında kalan kemoterapi kürlerinin tamamlanması
Kemoterapi ile küçülen hastalık, daha sınırlı ve daha az zorlayıcı bir ameliyata imkân verebilir. Ameliyatın hangi aşamada yapılacağı, tümörün dağılımı, beklenen cerrahi sonuç ve hastanın dayanıklılığı birlikte düşünülerek jinekolojik onkoloji cerrahı ile tıbbi onkoloğun ortak kararıyla belirlenir. Bazı merkezlerde ara cerrahi sırasında karın içine ısıtılmış kemoterapi uygulaması da seçilmiş hastalarda gündeme gelebilir. Kemoterapi sırasında yapılan kontroller, ameliyat için en uygun zamanın belirlenmesine yardımcı olur.
PARP İnhibitörleriyle İdame Tedavisi
Kemoterapiye yanıt alınmasının ardından, hastalığın geri dönüşünü geciktirmek amacıyla idame tedavisi uygulanabilir. Bu alanda öne çıkan ilaç grubu PARP inhibitörleridir.
Hücreler DNA'larında oluşan hasarları farklı yollarla onarır. BRCA genlerinde değişiklik bulunan ya da tümörde homolog rekombinasyon eksikliği adı verilen onarım kusuru saptanan hastalarda kanser hücreleri, PARP enziminin işlevine daha bağımlı hale gelir. PARP inhibitörleri bu enzimi engelleyerek onarım yeteneği zaten zayıf olan tümör hücrelerinin ölümüne katkıda bulunur.
Olaparib ve niraparib bu gruptaki ilaçlara örnektir. Ağızdan, evde kullanılırlar. Sık görülen yan etkileri arasında bulantı, yorgunluk, kansızlık ve kan pulcuklarında düşüş yer alır; bu nedenle tedavinin ilk aylarında kan sayımı daha sık kontrol edilir. Tümörde ve kanda yapılan genetik testlerin sonuçları, bu ilaçların kimin için uygun olduğunu belirlemede temel rol oynar. Tedavi süresi ve doz, kan değerleri ile yan etkilerin seyrine göre hekim tarafından ayarlanır; doz azaltılması, ilacın faydasını yitirdiği anlamına gelmez.
Damar Oluşumunu Engelleyen Tedavinin Yeri
Tümörlerin büyüyebilmek için yeni kan damarlarına ihtiyacı vardır. Bevasizumab, damar oluşumunu uyaran bir büyüme faktörünü bağlayarak bu süreci yavaşlatmayı amaçlayan bir antikordur. Yumurtalık kanserinde ilk basamakta kemoterapiye eklenip ardından idame olarak sürdürülebilir; hastalık tekrarladığında da seçilmiş hastalarda kullanılabilir.
Bazı hastalarda bevasizumab, bir PARP inhibitörü ile birlikte idame tedavisi olarak planlanır. Bu kombinasyonun kimler için uygun olduğu, tümörün genetik özelliklerine ve hastanın genel durumuna göre belirlenir.
Bu ilaçla ilişkili olarak dikkat edilen başlıca konular şunlardır:
- Tansiyon yükselmesi ve idrarda protein kaybı
- Yara iyileşmesinde gecikme; ameliyat öncesi ve sonrasında belirli bir süre ara verilmesi gerekir
- Burun kanaması gibi küçük kanamalar
- Nadir de olsa bağırsak delinmesi; özellikle bağırsak tıkanması öyküsü olan hastalarda dikkatli olunur
Tedavi boyunca her uygulama öncesi tansiyon ölçülür ve idrar tahlili yapılır. İlaç damar yoluyla verilir ve uygulama süresi ilk dozlardan sonra kısaltılabilir. Kontrol edilemeyen yüksek tansiyon gelişirse tedaviye ara verilebilir.
Acarkent Bölgesinden Randevu
Yumurtalık (Over) Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Acarkent bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.