Avcılar bölgesinden başvuran ve pankreasta bir kitle saptandığı söylenen pek çok kişi, ilk aşamada neyin ne anlama geldiğini anlamakta zorlanır. Kistik lezyon, nöroendokrin tümör, adenokarsinom gibi terimler aynı organda çok farklı durumları anlatır. Prof. Dr. Meral Günaldı, İç Hastalıkları ve tıbbi onkoloji alanında hizmet veren bir hekimdir; muayenehanesi Ulus, Beşiktaş'tadır. Aşağıdaki bölümler, bu kavramları ve tedavi aşamalarını sade bir dille açıklamayı amaçlıyor.
Avcılar, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Ameliyata Uygunluk Nasıl Değerlendirilir?
Tedavi planının yönünü belirleyen asıl soru, tümörün ameliyatla bütünüyle çıkarılıp çıkarılamayacağıdır. Bu sorunun yanıtı, tedaviye ameliyatla mı yoksa ilaçla mı başlanacağını belirler. Bu değerlendirme, tümörün yakınından geçen ve bağırsaklarla karaciğeri besleyen büyük damarlarla olan ilişkisine dayanır. Buna göre hastalık genel olarak dört grupta ele alınır:
- Ameliyat edilebilir: tümör büyük damarlara dayanmamıştır ve uzak yayılım yoktur.
- Sınırda ameliyat edilebilir: tümör damarlara belli ölçüde temas eder; önce ilaç tedavisi verilip ardından ameliyat yeniden değerlendirilir.
- Lokal ileri: tümör büyük atardamarları sarmıştır; uzak yayılım olmasa da başlangıçta ameliyat uygun görülmez.
- Yayılmış (metastatik): karaciğer, karın zarı ya da akciğer gibi uzak organlarda hastalık vardır.
Bu sınıflama, ayrıntılı radyolojik yorum gerektirir ve çoğu zaman cerrah, radyolog ve onkoloğun birlikte bakışıyla netleşir. Hastanın genel kondisyonu, beslenme durumu ve eşlik eden hastalıkları da ameliyat kararında tümörün yerleşimi kadar belirleyicidir. Sınıflama sabit değildir; ilaç tedavisi sonrasında çekilen yeni görüntülerle yeniden gözden geçirilir.
Pankreas Ameliyatlarının Türleri ve Sonrası
Ameliyatın türü, tümörün pankreasın hangi bölümünde olduğuna göre seçilir. Baş bölgesindeki tümörlerde pankreatikoduodenektomi, yaygın adıyla Whipple ameliyatı yapılır. Bu ameliyatta pankreasın baş kısmı, onikiparmak bağırsağı, safra kesesi ve safra kanalının bir bölümü çıkarılır; ardından kalan pankreas, safra kanalı ve mide bağırsağa yeniden bağlanır. Gövde ve kuyruk tümörlerinde ise distal pankreatektomi uygulanır ve genellikle dalak da birlikte alınır.
Bunlar karın cerrahisinin kapsamlı girişimleri arasında yer alır ve bu alanda yoğun çalışan cerrahi ekiplerce yapılır. Ameliyat sonrasında pankreas bağlantı yerinden sızıntı, midenin geç boşalması ve enfeksiyon gibi sorunlar görülebilir; bunlar yakından izlenerek tedavi edilir. Hastanede kalış süresi kişiye göre değişir. Dalağı alınan hastalara bazı enfeksiyonlara karşı aşılar önerilir. İyileşme döneminde beslenme kademeli olarak düzenlenir, enzim desteği başlanabilir ve kan şekeri takip edilir. Ameliyat sonrası koruyucu ilaç tedavisinin zamanlaması, hastanın toparlanma hızına göre belirlenir.
Ameliyattan Önce Verilen (Neoadjuvan) Tedavi
Neoadjuvan tedavi, ameliyattan önce verilen ilaç tedavisini tanımlar. Pankreas kanserinde bu yaklaşım özellikle sınırda ameliyat edilebilir ve lokal ileri hastalıkta öne çıkar. Amaç, tümörü küçültüp damarlarla olan temasını azaltmak, böylece ameliyatta tümörün temiz sınırlarla çıkarılma olasılığını artırmaktır. Ayrıca tomografide görünmeyen mikroskobik yayılımı erken dönemde hedef almak da bu stratejinin bir parçasıdır.
Ameliyat öncesi tedavinin bir başka işlevi, zaman kazandırarak tümörün biyolojik davranışını görmektir. Tedavi sürerken hastalığı hızla yayılan bir hastada, büyük bir ameliyatın getireceği yükten kaçınılmış olur. Tedavi genellikle kombine kemoterapiyle yapılır; bazı merkezlerde ve seçilmiş hastalarda buna radyoterapi eklenebilir. Belirli aralıklarla tekrarlanan görüntüleme ve kan tahlilleri ile yanıt değerlendirilir, ardından ameliyata uygunluk yeniden tartışılır. Tedavinin ne kadar süreceği, hangi ilaçların seçileceği ve radyoterapinin gerekip gerekmediği hastaya özel olarak, tümör konseyinde ortak kararla belirlenir. Bu dönemde beslenmenin desteklenmesi ve sarılığın stentle kontrol altında tutulması, hastanın ameliyata hazır kalmasını sağlar.
Avcılar Bölgesinden Gelen Hastalar İçin Ağrı ve Belirti Kontrolü
Ağrı, tümörün organın arkasındaki sinir ağlarına yakınlığı nedeniyle sık görülen bir yakınmadır. Ağrı yönetimi basamaklı bir yaklaşımla yapılır: Hafif ağrıda basit ağrı kesiciler, daha şiddetli ağrıda opioid grubu ilaçlar kullanılır. Opioidlerle birlikte kabızlık sık görüldüğünden, bu ilaçlara başlanırken bağırsak düzenleyiciler de reçete edilir. İlaçlara rağmen kontrol altına alınamayan ağrıda, algoloji uzmanlarınca yapılan çölyak sinir ağı blokajı gibi girişimler ağrıyı belirgin biçimde azaltabilir.
Ağrının dışında da ele alınması gereken belirtiler vardır. Onikiparmak bağırsağındaki daralmaya bağlı kusmalarda endoskopik stent ya da cerrahi bypass, karında sıvı birikiminde sıvının boşaltılması gündeme gelebilir. Pankreas kanseri hastalarında damar içi pıhtı riski arttığından, bacakta şişlik veya ani nefes darlığı ciddiye alınmalıdır. Palyatif bakım ekibiyle tedavinin erken döneminde tanışmak, yalnızca hastalığın son evresine ait bir adım değildir; belirti kontrolünü ve yaşam kalitesini kemoterapiyle eş zamanlı olarak destekler. Ağrının şiddetini gün içinde not etmek, ilaç dozlarının doğru ayarlanmasına yardım eder.
Avcılar Bölgesinden Randevu
Randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı telefonu arayabilir ya da iletişim formunu doldurabilirsiniz. Pankreas Kanseri konusunda muayene Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede yapılır; Avcılar bölgesinden gelen hastalar önceki tetkiklerini yanlarında getirebilir.