Rahim kanseri denildiğinde çoğu zaman rahim ağzı akla gelse de, rahmin gövdesini döşeyen endometrium tabakasından köken alan kanser ayrı bir hastalıktır ve tedavisi de farklıdır. Bu sayfa Başakşehir ve yakın semtlerden gelen kadınların bu ayrımı anlamasına yardımcı olmak amacıyla yazıldı. Prof. Dr. Meral Günaldı, tıbbi onkoloji alanında sistemik tedavilerin planlanması ve izlenmesiyle ilgilenmektedir; muayenehanesi Ulus, Beşiktaş'tadır. Belirtileriniz varsa bir kadın hastalıkları hekimine başvurmanız ilk adımdır.
Başakşehir, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Endometrium Tabakası ve Hastalığın Başlangıcı
Rahim, kalın kas duvarı olan armut biçiminde bir organdır. Bu kas duvarının içini döşeyen ince zara endometrium denir. Doğurganlık yıllarında bu zar her ay östrojen ve progesteron hormonlarının etkisiyle kalınlaşır, gebelik oluşmazsa adet kanamasıyla dökülür. Hormonların bu dengeli döngüsü, zarın kontrolsüz büyümesini engelleyen doğal bir fren gibi çalışır.
Progesteronun karşılamadığı uzun süreli östrojen etkisi altında endometrium hücreleri gereğinden fazla çoğalabilir. Bu duruma endometrial hiperplazi, yani zarın aşırı kalınlaşması adı verilir. Hiperplazinin bir kısmı hücre düzeyinde düzensizlik (atipi) içerir ve zamanla kansere dönüşme eğilimi taşır; bu nedenle atipili hiperplazi kanser öncesi bir durum olarak kabul edilir ve hekim tarafından tedavi edilir. Hastalığın bazı alt tipleri ise hormonla ilişkisiz biçimde, çoğunlukla ileri yaşta ve ince bir endometrium zemininde gelişir. Bu iki farklı yol, ileride tedavinin neden kişiden kişiye değiştiğini anlamak için de iyi bir başlangıç noktasıdır.
Tanıya Giden Yol: Ultrason, Örnekleme ve Histeroskopi
Şüpheli bir kanamada ilk basamak genellikle jinekolojik muayene ve transvajinal ultrasondur; bu incelemede ince bir prob vajinadan yerleştirilerek endometriumun kalınlığı ve yapısı görüntülenir. Ultrason tek başına kanser tanısı koymaz, yalnızca doku örneği alınması gerekip gerekmediğine yol gösterir. Rahim içinde polip, miyom ya da sıvı birikimi gibi başka bulgular da bu incelemede ortaya çıkabilir.
Kesin tanı için endometriumdan doku alınması şarttır. Bu iş için birkaç yol vardır:
- Endometrial örnekleme (pipelle biyopsisi): İnce, esnek bir kanülle muayenehane koşullarında birkaç dakikada yapılabilen bir işlemdir.
- Histeroskopi: Rahim içine yerleştirilen ince bir kamera ile endometrium doğrudan görülür ve şüpheli alandan hedefli örnek alınır.
- Dilatasyon ve küretaj: Genellikle anestezi altında rahim içinin kazınarak örneklenmesidir.
Hangi yöntemin seçileceği; hastanın yaşı, ultrason bulguları ve ilk örneklemenin yeterli olup olmadığı gibi etkenlere göre kadın hastalıkları hekimi tarafından belirlenir. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız işlem öncesinde bunu mutlaka belirtin.
Evreleme ve Görüntüleme Yöntemleri
Evre, kanserin rahim içinde ne kadar ilerlediğini ve vücudun başka bölgelerine yayılıp yayılmadığını tanımlar. Endometrium kanserinde evreleme büyük ölçüde cerrahi evrelemeye dayanır; yani kesin evre, ameliyatta çıkarılan dokuların patolojik incelemesi sonucunda belirlenir. Uluslararası FIGO sistemi bu sınıflamada yaygın olarak kullanılır ve güncel sürümlerinde moleküler bulgulara da yer verilmiştir.
Ameliyat öncesinde görüntüleme, cerrahiyi planlamaya yardım eder. Pelvik MR, tümörün rahim duvarına ne kadar derin ilerlediğini ve rahim ağzına uzanıp uzanmadığını göstermede yararlıdır. Akciğer ve karın içine yayılım şüphesi olduğunda bilgisayarlı tomografi, seçilmiş durumlarda ise PET-BT kullanılabilir. Lenf bezlerinin durumunu anlamak için ameliyat sırasında sentinel lenf nodu yöntemi uygulanabilir: Tümörün ilk süzüldüğü bez boyayla işaretlenip çıkarılır, böylece tüm bezlerin alınmasına gerek kalmayabilir. Hangi tetkiklerin gerektiği, tümörün tipi ve muayene bulgularına göre belirlenir. Böbrek fonksiyonlarınız ya da kontrast madde alerjiniz varsa, görüntüleme öncesinde bunu ekibe bildirmeniz gerekir.
İmmünoterapi ve Hedefe Yönelik İlaçlar
Bağışıklık sistemini kanser hücrelerini tanıyacak şekilde destekleyen immünoterapi, endometrium kanserinin ileri ve nüks eden formlarında önemli bir seçenek hâline geldi. Bu ilaçlar özellikle uyumsuzluk onarım eksikliği (dMMR) ya da mikrosatellit instabilitesi gösteren tümörlerde etkili olabilir. Pembrolizumab ve dostarlimab gibi ilaçlar, uygun hastalarda kemoterapiyle birlikte ya da tek başına kullanılabilmektedir.
Onarım sistemi sağlam olan bazı tümörlerde, immünoterapinin damar oluşumunu baskılayan lenvatinib adlı ağızdan alınan bir ilaçla birleştirilmesi seçenekler arasında yer alır. İmmünoterapi, kemoterapiden farklı bir yan etki profiline sahiptir: Bağışıklık sistemi zaman zaman sağlıklı organlara yönelebilir ve tiroid bezi, bağırsak, karaciğer, akciğer ya da cilt üzerinde iltihaplanmaya neden olabilir. Bu nedenle tedavi boyunca düzenli kan testleri yapılır ve yeni başlayan ishal, öksürük, aşırı yorgunluk gibi belirtiler gecikmeden bildirilmelidir. Hangi ilacın kime uygun olduğu, tümörün moleküler özellikleri ve hastanın genel durumu birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Başakşehir Bölgesinden Randevu
Rahim (Endometrium) Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Başakşehir bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.