Kalın bağırsağın iç yüzeyindeki hücrelerden gelişen kolon kanseri, çoğu zaman yıllar içinde büyüyen bir polipten köken alır. Prof. Dr. Meral Günaldı, İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanı olarak kolon ve rektum kanserlerinde ilaç tedavilerinin planlanması ve izlenmesiyle ilgilenir. Bayrampaşa bölgesinden gelen hastalar muayene için Ulus, Beşiktaş'taki muayenehaneye başvurabilir. Aşağıda tanı, tedavi ve takip süreçlerine dair farklı başlıklar yer alıyor.
Bayrampaşa, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Polipten Kansere: Hastalık Nasıl Gelişir?
Kolon kanserlerinin büyük kısmı, bağırsak duvarının iç yüzeyinde başlangıçta iyi huylu olan küçük çıkıntılardan, yani poliplerden gelişir. Adenom adı verilen polip türü, yıllar içinde hücrelerinde biriken gen değişiklikleriyle kötü huylu bir tümöre dönüşebilir. Bu dönüşüm genellikle yavaş ilerler ve bu yavaşlık, kolon kanserini taramayla önlenebilir kanserler arasına sokar.
Kolonoskopi sırasında görülen polipler çoğu zaman aynı işlemde çıkarılabilir. Böylece hem patolojik incelemeyle polipin türü belirlenir hem de kansere dönüşme ihtimali taşıyan doku ortadan kaldırılmış olur. Polipin boyutu, sayısı ve mikroskop altındaki özellikleri, bir sonraki kolonoskopinin ne zaman yapılacağını belirler. Tüm poliplerin kanser riski aynı değildir; hiperplastik denilen bazı küçük polipler genellikle zararsızdır, buna karşın büyük, düz ya da tırtıklı (serrated) yapıdaki polipler daha yakından izlenir. Polipler çoğunlukla belirti vermediği için, şikâyet olmadan yapılan tarama bu aşamada yakalamanın başlıca yoludur. Polip çıkarılan kişilerin kontrol takvimine uyması, yeni gelişebilecek poliplerin de zamanında görülmesini sağlar.
Kalın Bağırsak Kanserinin Belirtileri
Poliplerde olduğu gibi erken evredeki kolon kanseri de çoğunlukla belirti vermez. Şikâyetler ortaya çıktığında, tümörün kalın bağırsağın hangi bölümünde yerleştiğine göre farklılık gösterebilir. Sağ tarafta, yani bağırsağın başlangıç kısmında yerleşen tümörler genellikle dışkıda gözle görülmeyen sızıntı şeklinde kanama yapar ve ilk bulgu açıklanamayan demir eksikliği anemisi, halsizlik ya da çarpıntı olabilir. Sol tarafta ve rektumda yerleşen tümörler ise daha çok dışkılama düzenini etkiler.
- Dışkıda kırmızı ya da koyu renkli kan
- Kabızlık ile ishalin dönüşümlü görülmesi veya dışkı şeklinin incelmesi
- Tuvalete gittikten sonra bağırsağın tam boşalmadığı hissi
- Karında kramp tarzında ağrı, şişkinlik
- Nedeni açıklanamayan kilo kaybı
Makattan kanama sıklıkla hemoroide bağlanır; ancak bu varsayım tanının gecikmesine yol açabilir. Özellikle yeni başlayan ve sürüp giden şikâyetlerde, yaşınız ne olursa olsun bir hekime başvurmanız ve gerekli incelemelerin yapılması önerilir. Bu belirtilerin çoğu kanser dışı nedenlere bağlı olsa da ayrımı ancak muayene ve tetkikler yapabilir.
Tarama Yöntemleri: Kolonoskopi ve Gaitada Gizli Kan Testi
Ortalama risk taşıyan erişkinlerde kolon kanseri taraması belirli bir yaştan itibaren önerilir; başlangıç yaşı ülkelerin programlarına göre değişebilir. Ülkemizdeki ulusal tarama programında gaitada gizli kan testi ve kolonoskopi kullanılmaktadır. Gaitada gizli kan testi, dışkıda gözle görülmeyen kanı araştırır; evde alınan küçük bir örnekle yapılır ve belirli aralıklarla tekrarlanması gerekir. Test pozitif çıktığında kanamanın kaynağını bulmak için kolonoskopi yapılır.
Kolonoskopi, ucunda kamera bulunan ince bir tüple kalın bağırsağın tamamının görüntülenmesidir ve hem tanı hem de tedavi imkânı sunar: işlem sırasında görülen polipler çıkarılabilir. İşlem öncesinde bağırsak temizliği için özel solüsyonlar içilir ve işlem genellikle sedasyonla, yani hasta uyutularak yapılır. Ailesinde kolon kanseri olan, iltihabi bağırsak hastalığı bulunan ya da kalıtsal sendrom taşıyan kişilerde taramaya daha erken başlanır ve kolonoskopi daha sık tekrarlanır. Size uygun yöntemi ve zamanı hekiminizle belirleyebilirsiniz. Tarama yalnızca şikâyeti olmayan kişiler içindir; belirti varsa doğrudan tanısal inceleme planlanır.
Yayılmış Kolon Kanserinde İlaç Tedavisi
Hastalık karaciğer, akciğer ya da karın zarı gibi organlara yayıldığında tedavinin temelini sistemik, yani tüm vücudu etkileyen ilaçlar oluşturur. Amaç hastalığı küçültmek ya da durdurmak, belirtileri azaltmak ve yaşam kalitesini koruyarak süreyi uzatmaktır. Bazı hastalarda ise ilaçla küçülen metastazların ameliyatla çıkarılması mümkün hâle gelebilir.
Tedavide kemoterapi ilaçları, hedefe yönelik ilaçlarla birlikte kullanılır. Tümörü besleyen yeni damarların oluşumunu engelleyen ilaçlar ile RAS değişikliği taşımayan tümörlerde EGFR'yi hedefleyen antikorlar başlıca seçeneklerdir. İlk basamak tedaviye yanıt alındıktan sonra, yan etki yükünü azaltmak için ilaçların bir kısmı bırakılıp daha hafif bir idame tedavisine geçilebilir. Hastalık ilerlediğinde sonraki basamaklarda farklı kemoterapi kombinasyonları, tablet şeklindeki yeni ilaçlar ve moleküler özelliklere göre seçilen hedefli tedaviler kullanılır. Her basamakta seçim; tümörün biyolojisi, önceki tedavilere yanıt, hastanın genel durumu ve tercihleri birlikte değerlendirilerek yapılır. Yanıt, düzenli aralıklarla yapılan tomografilerle izlenir.
Bayrampaşa Bölgesinden Randevu
Randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı telefonu arayabilir ya da iletişim formunu doldurabilirsiniz. Kolon (Kalın Bağırsak) Kanseri konusunda muayene Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede yapılır; Bayrampaşa bölgesinden gelen hastalar önceki tetkiklerini yanlarında getirebilir.