Pankreas kanseri tedavisinde ameliyat, kemoterapi ve destekleyici bakım çoğu zaman iç içe planlanır. Hangi adımın ne zaman atılacağı, tümörün çevredeki büyük damarlarla ilişkisine ve hastanın genel durumuna göre belirlenir. Prof. Dr. Meral Günaldı, tıbbi onkoloji hekimi olarak pankreas kanserinde ilaç tedavisinin planlanması ve izlemiyle ilgilenmektedir. Bebek ve İstanbul'un diğer bölgelerinden gelen hastalar Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede kabul edilir.
Bebek, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda, Beşiktaş ilçesinde yer alır. Muayenehane de Beşiktaş ilçesinde, Ulus'tadır.
Pankreas Kistleri Kanser Anlamına Gelir mi?
Başka bir nedenle çekilen tomografi ya da MR görüntülerinde pankreasta kist görülmesi giderek daha sık karşılaşılan bir durumdur. Bu kistlerin büyük çoğunluğu iyi huyludur ve hiçbir zaman sorun yaratmaz. Ancak kistler tek bir hastalık değildir; içlerinde farklı davranış gösteren türler bulunur.
- Seröz kistadenom: genellikle iyi huylu kabul edilir.
- IPMN: pankreas kanallarından gelişen, mukus üreten kistik lezyonlardır; bir kısmı zamanla kansere zemin hazırlayabilir.
- Müsinöz kistik neoplazi: çoğunlukla kadınlarda ve kuyruk bölümünde görülür, kanserleşme potansiyeli taşıyabilir.
- Psödokist: geçirilmiş pankreatit sonrasında oluşan sıvı birikimidir; tümör değildir.
Kistin türünü ve taşıdığı riski belirlemek için MR ve gerektiğinde endoskopik ultrason kullanılır; bazen kist sıvısından örnek alınır. Boyut artışı, kist duvarında kalınlaşma ya da katı bileşen, ana kanalda genişleme gibi bulgular daha yakından değerlendirilir. Riskli bulgular taşıyan kistlerde ameliyat kararı cerrahlarla birlikte verilir; diğerleri belirli aralıklarla görüntülemeyle izlenir.
Ameliyata Uygunluk Nasıl Değerlendirilir?
Tedavi planının yönünü belirleyen asıl soru, tümörün ameliyatla bütünüyle çıkarılıp çıkarılamayacağıdır. Bu sorunun yanıtı, tedaviye ameliyatla mı yoksa ilaçla mı başlanacağını belirler. Bu değerlendirme, tümörün yakınından geçen ve bağırsaklarla karaciğeri besleyen büyük damarlarla olan ilişkisine dayanır. Buna göre hastalık genel olarak dört grupta ele alınır:
- Ameliyat edilebilir: tümör büyük damarlara dayanmamıştır ve uzak yayılım yoktur.
- Sınırda ameliyat edilebilir: tümör damarlara belli ölçüde temas eder; önce ilaç tedavisi verilip ardından ameliyat yeniden değerlendirilir.
- Lokal ileri: tümör büyük atardamarları sarmıştır; uzak yayılım olmasa da başlangıçta ameliyat uygun görülmez.
- Yayılmış (metastatik): karaciğer, karın zarı ya da akciğer gibi uzak organlarda hastalık vardır.
Bu sınıflama, ayrıntılı radyolojik yorum gerektirir ve çoğu zaman cerrah, radyolog ve onkoloğun birlikte bakışıyla netleşir. Hastanın genel kondisyonu, beslenme durumu ve eşlik eden hastalıkları da ameliyat kararında tümörün yerleşimi kadar belirleyicidir. Sınıflama sabit değildir; ilaç tedavisi sonrasında çekilen yeni görüntülerle yeniden gözden geçirilir.
Yayılmış Pankreas Kanserinde Tedavi Yaklaşımı
Uzak organlara yayılmış pankreas kanserinde tedavinin amacı, hastalığın ilerlemesini kontrol altında tutmak, belirtileri azaltmak ve kişinin günlük yaşamını olabildiğince korumaktır. Bu aşamada sistemik kemoterapi tedavinin temelidir. Seçenekler arasında birden fazla ilacın birlikte verildiği yoğun kombinasyonlar ile daha az ilaç içeren hafif rejimler bulunur; seçimde hastanın genel durumu, karaciğer fonksiyonları ve kendi tercihi belirleyicidir. Tümörün ve hastanın genetik özellikleri bazı ek seçenekler doğurabilir:
- Kalıtsal BRCA gen değişikliği taşıyan hastalarda, platin içeren kemoterapiye yanıt alındıktan sonra PARP inhibitörü adı verilen ağızdan alınan bir ilaçla idame tedavisi gündeme gelebilir.
- MSI-yüksek özellik taşıyan az sayıdaki hastada immünoterapi bir seçenek olabilir.
- NTRK gen füzyonu gibi nadir değişikliklerde bunlara yönelik hedefli ilaçlar değerlendirilebilir.
Bu nedenle uygun hastalarda tümör dokusunda genişletilmiş moleküler testler istenebilir. İlk tedaviye rağmen hastalık ilerlerse, daha önce kullanılmamış ilaçlarla ikinci basamak tedavi planlanır.
Genetik Test ve Aile Bireyleri İçin Anlamı
Tanı alan hastaların bir kısmında, doğuştan taşınan ve ailede kuşaktan kuşağa geçebilen bir gen değişikliği bulunur. Bu değişikliklerin bir bölümü, ailede belirgin bir kanser öyküsü olmayan kişilerde de saptanabilir. Bu nedenle güncel kılavuzlar, pankreas adenokarsinomu tanısı alan hastalara aile öyküsünden bağımsız olarak kalıtsal genetik test yapılmasını önermektedir.
- BRCA1, BRCA2 ve PALB2 genleri: meme, yumurtalık ve prostat kanserleriyle de ilişkilidir.
- ATM geni
- Lynch sendromuna yol açan DNA onarım genleri
- Ailesel melanom sendromuyla ilişkili genler ve kalıtsal pankreatite neden olan değişiklikler
Testin hasta açısından iki önemli sonucu vardır: Bazı değişiklikler tedavi seçeneklerini etkiler, örneğin platin içeren kemoterapiye ve PARP inhibitörlerine uygunluk doğurabilir. Aile açısından ise kardeşler ve çocuklar için genetik danışmanlık kapısını açar. Değişikliği taşıyan aile bireylerinde hangi kanserler için hangi koruyucu adımların atılacağı, ilgili uzmanlarla birlikte planlanır. Test sonucu negatif çıksa bile aile öyküsü güçlüyse danışmanlık önerisi geçerliliğini koruyabilir.
Bebek Bölgesinden Randevu
Pankreas Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Bebek bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.