Beylikdüzü bölgesinden başvuran hastaların sık sorduğu konulardan biri, idrarda kan görüldükten sonra hangi adımların izleneceğidir. Mesane kanserinde tanıyı genellikle üroloji koyar; ilaç tedavilerinin planlanması ise tıbbi onkolojinin alanına girer. Prof. Dr. Meral Günaldı, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde kemoterapi, immünoterapi ve diğer sistemik tedavilerle ilgili değerlendirme yapıyor. Aşağıdaki bölümler, sürecin her aşamasını sade bir dille anlatmak için hazırlandı.
Beylikdüzü, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Mesane Kanserine Zemin Hazırlayan Etkenler
Sigara, mesane kanseri için bilinen en güçlü risk etkenidir. Tütün dumanındaki kimyasallar kana karışır, böbreklerden süzülür ve idrarda birikerek uzun süre mesane duvarıyla temas eder. Bu nedenle sigara içenlerde risk, hiç içmemiş kişilere göre belirgin biçimde yüksektir ve bıraktıktan sonra yıllar içinde yavaş yavaş azalır.
Sigaranın yanı sıra şu durumlar da riski artırabilir:
- Boya, deri, kauçuk, alüminyum ve kimya sanayiinde aromatik aminlere uzun süreli mesleki maruziyet
- Siklofosfamid gibi bazı kanser ilaçlarının daha önce kullanılmış olması
- Pelvis bölgesine geçmişte uygulanmış ışın tedavisi
- Uzun süre takılı kalan sonda ya da tekrarlayan mesane iltihapları gibi kronik tahriş durumları
- Bazı ülkelerde yaygın olan şistozomiyaz adlı parazit enfeksiyonu
Hastalık ileri yaşlarda ve erkeklerde daha sık görülür. Risk etkeni taşımak hastalığın gelişeceği anlamına gelmez; hiçbir risk etkeni olmayan kişilerde de tanı konabilir. Bu yüzden belirtiler ortaya çıktığında, risk etkeni taşıyıp taşımamaktan bağımsız olarak değerlendirme yapılır.
İdrarda Kan Görüldüğünde Ne Düşünülmeli?
Mesane kanserinin en tipik ilk işareti, idrarın pembe, kırmızı ya da kola rengine dönmesidir. Bu kanama çoğu zaman ağrı eşlik etmeden ortaya çıkar ve birkaç gün sonra kendiliğinden kaybolabilir. Kanamanın durması, sorunun geçtiği anlamına gelmez; kaynağı mutlaka araştırılmalıdır.
Bazen kan gözle fark edilmez, yalnızca rutin idrar tahlilinde mikroskop altında görülür. Bu bulgu da tek başına kanser anlamına gelmese de nedenini açıklamak için değerlendirme gerektirir. Kanamaya şu şikâyetler eşlik edebilir:
- Sık idrara çıkma ve idrarı tutmakta zorlanma
- İdrar yaparken yanma
- Mesane tam boşalmamış gibi bir his
Bu belirtiler idrar yolu enfeksiyonu, taş ya da prostat büyümesi gibi çok daha yaygın durumlarla da karışabilir. Özellikle antibiyotik tedavisine rağmen geçmeyen yakınmalar ya da tekrarlayan kanama varsa bir hekime başvurmak yerinde olur. Değerlendirme genellikle bir üroloji uzmanı tarafından başlatılır. Kan sulandırıcı ilaç kullanan kişilerde de kanama yalnızca ilaca bağlanmamalı, altta yatan neden araştırılmalıdır.
Kas Tabakasına İlerleme ve Evrenin Belirlenmesi
Tedavi planlamasında en temel ayrım, tümörün kas tabakasına ulaşıp ulaşmadığıdır. Yüzeyel kalan hastalık çoğunlukla mesane içinden yapılan işlemler ve mesane içine verilen ilaçlarla yönetilirken, kasa ilerlemiş hastalık daha kapsamlı bir tedavi planı gerektirir.
Evreleme için uluslararası TNM sistemi kullanılır. Bu sistemde tümörün duvar içindeki derinliği, çevre lenf bezlerine yayılım olup olmadığı ve uzak organ tutulumu ayrı ayrı değerlendirilir. Kas invazyonu saptanan hastalarda karın ve pelvis tomografisi ya da manyetik rezonans ile göğüs tomografisi çekilir; şikâyete göre kemik taraması eklenebilir. Bazı hastalarda PET-BT de tercih edilebilir.
Evre, yalnızca hastalığın ne kadar yayıldığını anlatmaz; aynı zamanda hangi tedavinin hangi sırayla uygulanacağını belirleyen ana çerçeveyi oluşturur. Bu nedenle üroloji, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, patoloji ve radyoloji hekimlerinin birlikte katıldığı tümör konseylerinde görüntüler ve patoloji bulguları ortak biçimde ele alınır. Evreleme sonuçları açıklanırken hastanın soru sorması ve bulguların kendisi için ne ifade ettiğini öğrenmesi de sürecin doğal bir parçasıdır.
Yaşlı Hastalarda ve Böbrek Fonksiyonu Azalmış Kişilerde Tedavi Planı
Mesane kanseri çoğunlukla ileri yaşta görüldüğü için tedavi planlanırken takvim yaşından çok kişinin genel sağlık durumu dikkate alınır. Bağımsız yaşayabilen, günlük işlerini kendi görebilen yaşlı bir hasta ile birden fazla kronik hastalığı olan ve yatağa bağlı bir hasta için seçenekler farklılaşır.
Bu değerlendirmede şu başlıklar ele alınır:
- Böbrek fonksiyonu: Kreatinin klirensi düşük olan hastalarda sisplatin yerine karboplatin gibi farklı ilaçlar ya da immünoterapi tercih edilebilir
- İşitme kaybı ve sinir hasarı gibi önceden var olan sorunlar
- Kalp yetersizliği, şeker hastalığı ve akciğer hastalıkları
- Beslenme durumu, kas gücü ve düşme riski
- Bilişsel durum ve evde destek olanakları
Kapsamlı geriatrik değerlendirme denilen bu yaklaşım, tedavinin hastaya katkısı ile yükü arasındaki dengeyi görmeyi kolaylaştırır. Bazı durumlarda tedavi yoğunluğu azaltılır, bazılarında ise yalnızca belirtileri hafifletmeye yönelik bir plan öne çıkar. Kararlar, hasta ve yakınlarıyla açıkça konuşularak verilir; tedavi sırasında durum değişirse plan yeniden gözden geçirilir.
Beylikdüzü Bölgesinden Randevu
Mesane Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Beylikdüzü bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.