Dışkıda kan, bağırsak alışkanlığında değişiklik ya da kolonoskopide çıkan bir sonuç... Kolon kanseriyle ilgili sorular çoğu zaman bu noktada başlar. Bu sayfa, Caddebostan bölgesinden bilgi arayan okurlar için kalın bağırsak kanserinin tıbbi onkoloji yönünü sade bir dille anlatır. Prof. Dr. Meral Günaldı'nın muayenehanesi Ulus, Beşiktaş'tadır. Buradaki içerik hekim muayenesinin yerini tutmaz; tanı ve tedavi kararı kişisel değerlendirmeyle verilir.
Caddebostan, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda, Kadıköy ilçesinde yer alır.
Polipten Kansere: Hastalık Nasıl Gelişir?
Kolon kanserlerinin büyük kısmı, bağırsak duvarının iç yüzeyinde başlangıçta iyi huylu olan küçük çıkıntılardan, yani poliplerden gelişir. Adenom adı verilen polip türü, yıllar içinde hücrelerinde biriken gen değişiklikleriyle kötü huylu bir tümöre dönüşebilir. Bu dönüşüm genellikle yavaş ilerler ve bu yavaşlık, kolon kanserini taramayla önlenebilir kanserler arasına sokar.
Kolonoskopi sırasında görülen polipler çoğu zaman aynı işlemde çıkarılabilir. Böylece hem patolojik incelemeyle polipin türü belirlenir hem de kansere dönüşme ihtimali taşıyan doku ortadan kaldırılmış olur. Polipin boyutu, sayısı ve mikroskop altındaki özellikleri, bir sonraki kolonoskopinin ne zaman yapılacağını belirler. Tüm poliplerin kanser riski aynı değildir; hiperplastik denilen bazı küçük polipler genellikle zararsızdır, buna karşın büyük, düz ya da tırtıklı (serrated) yapıdaki polipler daha yakından izlenir. Polipler çoğunlukla belirti vermediği için, şikâyet olmadan yapılan tarama bu aşamada yakalamanın başlıca yoludur. Polip çıkarılan kişilerin kontrol takvimine uyması, yeni gelişebilecek poliplerin de zamanında görülmesini sağlar.
Patoloji Raporu ve Evreleme
Ameliyatla çıkarılan bağırsak parçası ve lenf bezleri patologlar tarafından ayrıntılı biçimde incelenir. Raporda tümörün bağırsak duvarının hangi katmanlarına kadar ilerlediği, incelenen lenf bezlerinden kaçında kanser hücresi bulunduğu, cerrahi sınırlarda tümör olup olmadığı, tümörün damar ve sinir çevresine uzanıp uzanmadığı ve derecesi yer alır. Yeterli sayıda lenf bezinin incelenmesi, evrenin doğru belirlenmesi için gereklidir.
Bu bilgiler TNM sistemine göre bir araya getirilerek evre belirlenir. Genel hatlarıyla:
- Tümör bağırsak duvarıyla sınırlı ve lenf bezi tutulumu yoksa erken evreden söz edilir.
- Tümör duvarı aşmış ancak lenf bezlerine ulaşmamışsa ara bir evre söz konusudur ve ek risk özellikleri tedavi kararında rol oynar.
- Lenf bezlerinde tutulum varsa ameliyat sonrası kemoterapi genellikle gündeme gelir.
- Karaciğer, akciğer ya da karın zarı gibi uzak bölgelere yayılım varsa metastatik hastalık olarak adlandırılır.
Raporunuzda anlamadığınız terimleri kontrol sırasında sormanız, tedavi gerekçesini kavramanızı kolaylaştırır.
Kalıtsal Kolon Kanseri Sendromları ve Genetik Danışmanlık
Hastaların küçük bir bölümünde kalın bağırsak kanseri, aileden aktarılan gen değişiklikleriyle ortaya çıkar. Bunların en sık görüleni Lynch sendromudur; DNA onarım genlerindeki bir değişiklikten kaynaklanır ve kolonun yanı sıra rahim iç zarı, yumurtalık, mide ve idrar yolları kanserleri riskini de artırır. Ailesel adenomatöz polipozis (FAP) ise bağırsakta çok sayıda polip gelişmesiyle karakterize, daha nadir bir durumdur.
Genç yaşta kolon kanseri tanısı almak, ailede birden fazla kuşakta kolon ya da rahim kanseri bulunması, aynı kişide birden fazla Lynch ile ilişkili kanser gelişmesi ve tümörde DNA onarım bozukluğu saptanması genetik değerlendirme için ipuçlarıdır. Günümüzde tüm kolon kanserlerinde tümör dokusunda DNA onarım proteinlerinin incelenmesi önerilmektedir; bu inceleme hem tedaviye hem de kalıtsal riskin araştırılmasına yön verir. Kalıtsal bir sendrom saptandığında yakın akrabalara genetik test önerilebilir ve taşıyıcılar için daha erken başlayan, daha sık kolonoskopi programları planlanır. Genetik danışmanlık, sonuçların aile içinde nasıl paylaşılacağı konusunda da yol gösterir.
Caddebostan ve Çevresinden Gelen Hastalar İçin Takip ve Yaşam Tarzı
Tedavisi tamamlanan hastalarda düzenli takip, geri dönüşü ameliyatla çıkarılabilecek bir aşamada yakalamayı amaçlar. Kolon kanserinde nükslerin çoğu ilk yıllarda ortaya çıktığı için kontroller bu dönemde daha sık yapılır. Takipte fizik muayene, kanda CEA ölçümü ve göğüs ile karın bölgesinin tomografisi kullanılır. Ameliyattan sonraki dönemde kolonoskopi de tekrarlanır; amaç hem bağırsakta yeni gelişebilecek polipleri hem de bağlantı noktasındaki değişiklikleri görmektir. Ameliyat öncesinde bağırsağın tamamı görüntülenememişse bu inceleme daha erken yapılır.
Takip dönemi aynı zamanda sağlıklı alışkanlıklar kazanmak için bir fırsattır. Düzenli fiziksel aktivite, sebze, meyve ve tam tahıl ağırlıklı beslenme, işlenmiş et tüketiminin azaltılması, ideal kiloya ulaşılması ve sigaranın bırakılması genel sağlığı destekler. Oksaliplatine bağlı uyuşma, bağırsak alışkanlığındaki değişiklikler ve yorgunluk gibi uzun dönem etkiler kontrollerde konuşulur. Yakın akrabaların kendi tarama programlarını hekimleriyle planlaması da takip sürecinin bir parçasıdır. Kontroller arasında yeni başlayan karın ağrısı, kilo kaybı ya da dışkıda kan gibi belirtiler bir sonraki randevu beklenmeden bildirilmelidir.
Caddebostan Bölgesinden Randevu
Randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı telefonu arayabilir ya da iletişim formunu doldurabilirsiniz. Kolon (Kalın Bağırsak) Kanseri konusunda muayene Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede yapılır; Caddebostan bölgesinden gelen hastalar önceki tetkiklerini yanlarında getirebilir.