Mesane kanseri tanısı almak, pek çok yeni terimle aynı anda karşılaşmak demektir: sistoskopi, BCG, sistektomi, ürostomi gibi. Bu sayfa, Caddebostan bölgesinden ve İstanbul'un farklı semtlerinden gelen okurlar için bu kavramları açıklamayı amaçlıyor. Prof. Dr. Meral Günaldı, İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanıdır ve tıbbi onkoloji muayenelerini Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde yapar. Tedavi kararı, her hastanın kendi bulgularına göre hekim tarafından verilir.
Caddebostan, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda, Kadıköy ilçesinde yer alır.
Sistoskopi, İdrar Sitolojisi ve Görüntüleme
Mesanenin içini doğrudan görmenin yolu sistoskopidir. Bu işlemde ucunda kamera bulunan ince bir alet idrar kanalından mesaneye ilerletilir ve iç yüzey ekranda incelenir. Esnek aletlerle yapılan tanısal sistoskopi çoğu zaman lokal uyuşturucu jel ile, kısa sürede tamamlanır. İşlem sırasında hafif bir yanma hissedilebilir. Sistoskopi tek başına kesin tanı koydurmaz; şüpheli bir alan görülürse doku örneği için ayrı bir işlem planlanır.
İdrar sitolojisi, idrarla dökülen hücrelerin patolog tarafından mikroskopta incelenmesidir. Özellikle yüksek dereceli tümörleri ve mesane yüzeyinde yassı yayılan karsinoma in situ adı verilen erken lezyonları göstermede yardımcı olur; ancak normal çıkması hastalığı dışlamaz.
Görüntüleme tarafında ilk sırada genellikle ultrason ve bilgisayarlı tomografi yer alır. Damardan ilaç verilerek çekilen BT ürografi, böbreklerin içindeki toplayıcı sistemi ve idrar kanallarını da gösterir. Bu inceleme, aynı hücre tipinden gelişebilen üst idrar yolu tümörlerini araştırmak açısından değerlidir. Sonuçların birlikte yorumlanması, hangi işlemin sıradaki adım olacağını belirler.
Antikor-İlaç Konjugatları ve Hedefe Yönelik Seçenekler
Son yıllarda mesane kanseri tedavisine katılan önemli bir ilaç grubu, antikor-ilaç konjugatlarıdır. Bu ilaçlarda tümör hücresinin yüzeyindeki belirli bir proteini tanıyan antikor, güçlü bir hücre öldürücü ajanla birleştirilmiştir. Antikor bir taşıyıcı gibi davranarak ilacı ağırlıklı olarak kanser hücresinin içine ulaştırır. Enfortumab vedotin bu gruptaki örneklerden biridir.
Hedefe yönelik tedavi tarafında ise tümör dokusunda yapılan moleküler testler yol gösterir. Bazı ürotelyal karsinomlarda FGFR adlı büyüme faktörü reseptörünün geninde değişiklikler saptanır. Bu değişikliği taşıyan ve önceki tedavilerden sonra hastalığı ilerleyen kişilerde, ağızdan kullanılan FGFR inhibitörleri bir seçenek olabilir. Moleküler testin yapılabilmesi için önceki biyopsi ya da ameliyat dokusunun patoloji arşivinden istenmesi gerekebilir.
Bu ilaçların kendine özgü yan etkileri vardır: antikor-ilaç konjugatlarında cilt döküntüsü, sinir uçlarında uyuşma ve kan şekerinde yükselme; FGFR inhibitörlerinde ise kandaki fosfor düzeyinde artış ve göz yüzeyiyle ilgili sorunlar izlenir. Tedavi sırasında düzenli kan tahlilleri ve gerektiğinde göz muayenesi planlanır.
Sistemik Tedavilerde Yan Etkilerin Yönetimi
Mesane kanserinde kullanılan ilaç gruplarının her birinin kendine özgü bir yan etki profili vardır ve yönetim stratejisi de buna göre değişir. Hastanın neyi ne zaman bildirmesi gerektiğini önceden bilmesi, sorunların erken fark edilmesini sağlar.
- Sisplatin temelli kemoterapi: Bulantı için tedavi günü ve sonrasında koruyucu ilaçlar verilir; böbrekleri korumak için damar yoluyla bol sıvı uygulanır. Kulak çınlaması ya da işitme azalması fark edilirse hekime bildirilir.
- Kan sayımındaki düşüş: Kemoterapi sonrası günlerde ateş yükselirse, bu durum enfeksiyon açısından acil değerlendirme gerektirir.
- İmmünoterapi: Bağışıklık sistemi sağlıklı organlara da tepki verebilir. Uzun süren ishal, nefes darlığı, ciltte yaygın döküntü, aşırı yorgunluk ya da tiroid değerlerinde değişiklik bu tablonun işaretleri olabilir. Çoğu zaman kortizon grubu ilaçlarla kontrol altına alınır.
Yan etkiyi gizlemek ya da geçmesini beklemek yerine tedavi ekibiyle paylaşmak, doz ayarlaması ve destek tedavisinin zamanında yapılmasına olanak tanır.
Caddebostan Bölgesinden Gelen Hastalar İçin Tedavi Sonrası Takip
Mesane kanseri, tedavisi tamamlandıktan sonra da yeniden ortaya çıkma eğilimi gösterebilen bir hastalıktır. Bu yüzden izlem programı, tedavinin ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilir. Takibin içeriği, hastalığın kasa ilerleyip ilerlemediğine ve uygulanan tedavinin türüne göre belirgin biçimde değişir.
- Mesanesi korunmuş hastalarda düzenli aralıklarla sistoskopi ve gerektiğinde idrar sitolojisi yapılır. İlk yıllarda kontroller daha sıktır, zaman geçtikçe aralıklar uzayabilir.
- Aynı hücre tipinden gelişebilen böbrek havuzu ve idrar kanalı tümörlerini atlamamak için belirli aralıklarla üst idrar yollarını gösteren görüntülemeler planlanır.
- Sistektomi yapılmış hastalarda tomografi kontrollerinin yanında böbrek fonksiyonları, kobalamin adı verilen B grubu vitamininin düzeyi ve kanın asit-baz dengesi de izlenir. Böbreklerde genişleme ve taş oluşumu da kontrollerde göz önünde bulundurulur.
Kontrollere gelirken önceki sistoskopi raporlarının, patoloji sonuçlarının ve görüntüleme CD'lerinin getirilmesi, karşılaştırmalı değerlendirmeyi kolaylaştırır. Kontrol takvimi her hasta için hekim tarafından ayrıca belirlenir.
Caddebostan Bölgesinden Randevu
Caddebostan ve çevresinden gelen hastalar, Mesane Kanseri tanısı, tedavi planlaması ya da ikinci görüş için Prof. Dr. Meral Günaldı ile randevu oluşturabilir. Muayenehane Ulus, Beşiktaş'tadır; randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı hattı arayabilirsiniz.