Pankreas kanseri, çoğu zaman sessiz ilerleyen ve tanı aşamasından itibaren farklı uzmanlık alanlarının ortak çalışmasını gerektiren bir hastalıktır. Bu sayfa, hastalığın türlerinden tedavi seçeneklerine, beslenmeden destek bakıma uzanan konuları ayrı başlıklar hâlinde ele alıyor. Çatalca ve çevresinden gelen hastalar, Prof. Dr. Meral Günaldı'nın Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde tıbbi onkoloji değerlendirmesi için görüşme planlayabilir. Buradaki bilgiler genel amaçlıdır; size özel karar muayeneyle verilir.
Çatalca, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Pankreas Kanseri Riskini Artıran Durumlar
Bu hastalığın ortaya çıkışında tek bir neden yoktur; araştırmalar, riski artıran bazı durumların birlikte rol oynadığını göstermektedir. Bunların bir kısmı yaşam tarzıyla ilgilidir ve değiştirilebilir, bir kısmı ise yaş ve kalıtım gibi kişinin denetiminin dışındadır. Bilimsel kaynaklarda tanımlanan başlıca etkenler şöyle özetlenebilir:
- Sigara: değiştirilebilir risk etkenlerinin başında gelir.
- Fazla kilo ve hareketsizlik
- Uzun süredir devam eden şeker hastalığı
- Kronik pankreatit: pankreasın yıllar süren iltihabı; çoğu zaman aşırı alkol kullanımıyla ilişkilidir.
- İleri yaş
- Ailede pankreas kanseri öyküsü ve bazı kalıtsal sendromlar
Bu etkenlerden birini ya da birkaçını taşımak, kişinin pankreas kanserine yakalanacağı anlamına gelmez. Hastaların bir bölümünde ise bilinen hiçbir risk etkeni bulunmaz. Genel toplumda pankreas kanseri için önerilen rutin bir tarama testi yoktur; bu yüzden kişinin kendi elindeki en somut adımlar sigarayı bırakmak, sağlıklı kiloyu korumak ve alkolü sınırlamaktır. Ailesinde çok sayıda pankreas kanseri olan kişilerin durumu ise genetik danışmanlıkla ayrıca değerlendirilir.
Pankreas Ameliyatlarının Türleri ve Sonrası
Ameliyatın türü, tümörün pankreasın hangi bölümünde olduğuna göre seçilir. Baş bölgesindeki tümörlerde pankreatikoduodenektomi, yaygın adıyla Whipple ameliyatı yapılır. Bu ameliyatta pankreasın baş kısmı, onikiparmak bağırsağı, safra kesesi ve safra kanalının bir bölümü çıkarılır; ardından kalan pankreas, safra kanalı ve mide bağırsağa yeniden bağlanır. Gövde ve kuyruk tümörlerinde ise distal pankreatektomi uygulanır ve genellikle dalak da birlikte alınır.
Bunlar karın cerrahisinin kapsamlı girişimleri arasında yer alır ve bu alanda yoğun çalışan cerrahi ekiplerce yapılır. Ameliyat sonrasında pankreas bağlantı yerinden sızıntı, midenin geç boşalması ve enfeksiyon gibi sorunlar görülebilir; bunlar yakından izlenerek tedavi edilir. Hastanede kalış süresi kişiye göre değişir. Dalağı alınan hastalara bazı enfeksiyonlara karşı aşılar önerilir. İyileşme döneminde beslenme kademeli olarak düzenlenir, enzim desteği başlanabilir ve kan şekeri takip edilir. Ameliyat sonrası koruyucu ilaç tedavisinin zamanlaması, hastanın toparlanma hızına göre belirlenir.
Ameliyat Sonrası Koruyucu Kemoterapi
Tümör ameliyatla başarıyla çıkarılmış olsa bile pankreas kanserinde hastalığın geri dönme eğilimi yüksektir. Bunun nedeni, tanı anında görüntülemeyle saptanamayan mikroskobik hücrelerin vücutta kalabilmesidir. Adjuvan kemoterapi, işte bu görünmeyen hastalığı hedeflemek için ameliyat sonrasında verilen tedavidir ve ameliyat olan hastaların çoğu için standart yaklaşımın parçası kabul edilir.
Tedaviye, hastanın ameliyattan yeterince toparlanmasının ardından başlanır; yara iyileşmesi, beslenme durumu ve genel kondisyon bu zamanlamada belirleyicidir. Hangi ilaç kombinasyonunun seçileceği, hastanın yaşına ve tedaviyi kaldırabilme gücüne göre değişir: Genel durumu iyi olan hastalarda daha yoğun kombinasyonlar tercih edilebilirken, daha kırılgan hastalarda daha hafif rejimler uygun olabilir. Tedavi birkaç ay sürer ve döngüler hâlinde uygulanır. Ameliyat öncesinde ilaç tedavisi almış hastalarda ameliyat sonrası verilecek tedavi, önceki tedavinin süresi ve patoloji raporundaki yanıt dikkate alınarak düzenlenir. Tedavi boyunca kan değerleri ve tümör belirteci izlenir; tedavi bitiminde çekilen görüntüleme, sonraki izlem döneminin başlangıç noktası olarak kullanılır.
Yayılmış Pankreas Kanserinde Tedavi Yaklaşımı
Uzak organlara yayılmış pankreas kanserinde tedavinin amacı, hastalığın ilerlemesini kontrol altında tutmak, belirtileri azaltmak ve kişinin günlük yaşamını olabildiğince korumaktır. Bu aşamada sistemik kemoterapi tedavinin temelidir. Seçenekler arasında birden fazla ilacın birlikte verildiği yoğun kombinasyonlar ile daha az ilaç içeren hafif rejimler bulunur; seçimde hastanın genel durumu, karaciğer fonksiyonları ve kendi tercihi belirleyicidir. Tümörün ve hastanın genetik özellikleri bazı ek seçenekler doğurabilir:
- Kalıtsal BRCA gen değişikliği taşıyan hastalarda, platin içeren kemoterapiye yanıt alındıktan sonra PARP inhibitörü adı verilen ağızdan alınan bir ilaçla idame tedavisi gündeme gelebilir.
- MSI-yüksek özellik taşıyan az sayıdaki hastada immünoterapi bir seçenek olabilir.
- NTRK gen füzyonu gibi nadir değişikliklerde bunlara yönelik hedefli ilaçlar değerlendirilebilir.
Bu nedenle uygun hastalarda tümör dokusunda genişletilmiş moleküler testler istenebilir. İlk tedaviye rağmen hastalık ilerlerse, daha önce kullanılmamış ilaçlarla ikinci basamak tedavi planlanır.
Çatalca Bölgesinden Randevu
Pankreas Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Çatalca bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.