Yumurtalık kanseri, çoğu zaman sindirim sorunlarına benzeyen belirsiz şikâyetlerle kendini gösterdiği için tanı süreci kadınlar ve aileleri için kafa karıştırıcı olabilir. Prof. Dr. Meral Günaldı, İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanı olarak hastalarını Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde tıbbi onkoloji açısından değerlendiriyor. Çatalca ve çevresinden gelen okurlar için hazırlanan bu sayfa, tanıdan izleme kadar uzanan süreci sade bir dille anlatıyor.
Çatalca, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Şişkinlik, Erken Doyma ve Pelvik Ağrı: Belirsiz Şikâyetleri Tanımak
Yumurtalıklar karın boşluğunun alt kısmında, geniş bir alanda serbestçe yer aldığı için tümör büyüyene kadar fark edilmeyebilir. Belirtiler genellikle hafiftir ve sindirim sistemi ya da idrar yolu sorunlarıyla kolayca karışır. Bu nedenle şikâyetin türünden çok yeni başlamış olması, sürekli hale gelmesi ve sıklığının artması dikkat çekicidir.
Akılda tutulması gereken başlıca yakınmalar şunlardır:
- Neredeyse her gün hissedilen karın şişkinliği ya da kıyafetlerin belde daralması
- Az yemekle çabuk doyma ve iştah azalması
- Kasık ve alt karın bölgesinde ağrı ya da baskı hissi
- Sık idrara çıkma ya da ani idrar sıkışması
- Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik
- Menopoz sonrası vajinal kanama
Bu belirtilerin çoğu çok daha sık görülen ve iyi huylu durumlardan kaynaklanır. Yine de birkaç hafta boyunca sürüp giden ya da giderek artan yakınmalarda bir kadın doğum ya da iç hastalıkları hekimine başvurmak uygun olur.
Kesin Tanının Konması ve Patolojik İnceleme
Görüntüleme ve kan testleri yumurtalık kanserinden şüphelenmeyi sağlar, ancak kesin tanı ancak dokunun patolog tarafından mikroskopta incelenmesiyle konur. Bu doku çoğu zaman ameliyat sırasında elde edilir. Ameliyat esnasında çıkarılan kitle hızlıca incelenerek iyi huylu mu kötü huylu mu olduğu hakkında ön bilgi alınabilir; bu ön inceleme, ameliyatın kapsamının o anda belirlenmesine yardımcı olur.
Hastalığın çok yaygın olduğu ya da hastanın genel durumunun hemen büyük bir ameliyata uygun olmadığı durumlarda, tanı başka yollarla konabilir:
- Görüntüleme eşliğinde karın zarındaki ya da omentumdaki bir odaktan iğne biyopsisi
- Kapalı yöntemle, karın duvarından küçük kesilerle yapılan laparoskopi ve doku örneklemesi
- Karın ya da akciğer zarındaki sıvıda tümör hücresi aranması
Patoloji raporunda tümör tipi ve derecesinin yanı sıra, tedavi planını etkileyecek bazı immünohistokimyasal boyalara da yer verilir. Raporun eksiksiz olması, sonraki ilaç seçimleri açısından belirleyicidir. Doku bloklarının arşivde saklanması, ileride gerekebilecek genetik testlere de olanak tanır.
Ameliyattan Önce Kemoterapi: Ara Cerrahi Yaklaşımı
Bazı hastalarda tümör karın içinde o kadar yaygındır ki ilk aşamada yapılacak bir ameliyatla tüm odakların çıkarılması gerçekçi görünmez. Hastanın genel durumunun büyük bir ameliyatı kaldırmaya uygun olmadığı durumlar da bu gruba girer. Böyle hastalarda tedaviye kemoterapiyle başlanabilir; buna neoadjuvan kemoterapi denir.
Bu yaklaşımda izlenen sıra genellikle şöyledir:
- Biyopsi ile tanının doğrulanması
- Birkaç kür kemoterapi verilmesi
- Tümörün küçüldüğünün görüntüleme ve kan testleriyle değerlendirilmesi
- Ara sitoredüktif cerrahi olarak adlandırılan ameliyat
- Ameliyat sonrasında kalan kemoterapi kürlerinin tamamlanması
Kemoterapi ile küçülen hastalık, daha sınırlı ve daha az zorlayıcı bir ameliyata imkân verebilir. Ameliyatın hangi aşamada yapılacağı, tümörün dağılımı, beklenen cerrahi sonuç ve hastanın dayanıklılığı birlikte düşünülerek jinekolojik onkoloji cerrahı ile tıbbi onkoloğun ortak kararıyla belirlenir. Bazı merkezlerde ara cerrahi sırasında karın içine ısıtılmış kemoterapi uygulaması da seçilmiş hastalarda gündeme gelebilir. Kemoterapi sırasında yapılan kontroller, ameliyat için en uygun zamanın belirlenmesine yardımcı olur.
PARP İnhibitörleriyle İdame Tedavisi
Kemoterapiye yanıt alınmasının ardından, hastalığın geri dönüşünü geciktirmek amacıyla idame tedavisi uygulanabilir. Bu alanda öne çıkan ilaç grubu PARP inhibitörleridir.
Hücreler DNA'larında oluşan hasarları farklı yollarla onarır. BRCA genlerinde değişiklik bulunan ya da tümörde homolog rekombinasyon eksikliği adı verilen onarım kusuru saptanan hastalarda kanser hücreleri, PARP enziminin işlevine daha bağımlı hale gelir. PARP inhibitörleri bu enzimi engelleyerek onarım yeteneği zaten zayıf olan tümör hücrelerinin ölümüne katkıda bulunur.
Olaparib ve niraparib bu gruptaki ilaçlara örnektir. Ağızdan, evde kullanılırlar. Sık görülen yan etkileri arasında bulantı, yorgunluk, kansızlık ve kan pulcuklarında düşüş yer alır; bu nedenle tedavinin ilk aylarında kan sayımı daha sık kontrol edilir. Tümörde ve kanda yapılan genetik testlerin sonuçları, bu ilaçların kimin için uygun olduğunu belirlemede temel rol oynar. Tedavi süresi ve doz, kan değerleri ile yan etkilerin seyrine göre hekim tarafından ayarlanır; doz azaltılması, ilacın faydasını yitirdiği anlamına gelmez.
Çatalca Bölgesinden Randevu
Yumurtalık (Over) Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Çatalca bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.