Pankreas kanseri tanısı, hasta ve yakınları için pek çok yeni soruyu beraberinde getirir: Ameliyat mümkün mü, kemoterapi ne kadar sürer, beslenme nasıl değişir? Bu sayfadaki başlıklar, bu soruların yanıtlarını genel bir çerçevede ele alıyor. Esenler bölgesinde yaşayan ve tıbbi onkoloji görüşü almak isteyen hastalar, Prof. Dr. Meral Günaldı'nın Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesine başvurabilir. Size uygun yol, tetkikleriniz incelendikten sonra birlikte konuşulur.
Esenler, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Görüntüleme Yöntemleri ve Tümör Belirteci
Pankreasta bir kitleden şüphelenildiğinde ilk istenen tetkik genellikle pankreas protokolüyle çekilen bilgisayarlı tomografidir. Bu çekimde damar içine verilen ilaçlı madde farklı zamanlarda görüntülenir; böylece tümörün boyutu, çevredeki büyük atardamar ve toplardamarlarla ilişkisi ve karaciğerde yayılım olup olmadığı ayrıntılı olarak incelenir. MR ve MR kolanjiyografi, özellikle karaciğerdeki küçük odakları ve safra kanallarını değerlendirmede tomografiyi tamamlar. PET-BT ise seçilmiş hastalarda ek bilgi için istenebilir.
Kanda ölçülen CA 19-9 tümör belirteci, pankreas kanserinde sık kullanılır; ancak bu testin sınırlarını bilmek gerekir. Safra yolu tıkanıklığı, pankreatit ya da karaciğer hastalıkları gibi kanser dışı durumlarda da yükselebilir. Bazı kişilerin vücudu ise bu maddeyi hiç üretmez; bu kişilerde tümör olsa bile değer normal çıkar. Bu nedenle belirteç tek başına tanı koydurmaz, tarama amacıyla kullanılmaz. Asıl değeri, tanı konmuş hastalarda tedaviye yanıtın ve izlemin bir parçası olarak zaman içindeki değişimin takip edilmesidir.
Endoskopik Ultrason, Biyopsi ve Safra Yolu İşlemleri
Endoskopik ultrason, ucunda küçük bir ultrason başlığı bulunan bir endoskopun mideye ve onikiparmak bağırsağına ilerletilmesiyle yapılır. Pankreas midenin hemen arkasında yer aldığından bu yöntemle organ çok yakından görüntülenebilir. Aynı işlem sırasında ince bir iğneyle kitleden doku örneği alınabilir. Kemoterapiye başlanmadan önce tanının doku örneğiyle kesinleştirilmesi gerekir; çünkü pankreasta kanser dışındaki bazı iltihabi hastalıklar ve farklı tümör türleri de kitle görünümü verebilir.
Sarılığı olan hastalarda ERCP adı verilen işlem gündeme gelir. Bu işlemde endoskop yardımıyla safra kanalına ulaşılır ve daralmış bölgeye stent adı verilen ince bir tüp yerleştirilir. Stent safranın yeniden bağırsağa akmasını sağlar; sarılık ve kaşıntı geriler, karaciğer değerleri düzelir. Kemoterapi alacak hastalarda safra akışının sağlanması tedavinin güvenle uygulanabilmesi için gereklidir. Stent tıkanması ateş, titreme ve yeniden sararma ile kendini gösterebilir; bu belirtiler fark edildiğinde tedavi ekibine haber verilmelidir. Tıkanan stent genellikle yeni bir ERCP işlemiyle değiştirilir; ERCP'nin mümkün olmadığı durumlarda safra, ciltten girilerek yerleştirilen bir kateterle de dışarı alınabilir.
Yayılmış Pankreas Kanserinde Tedavi Yaklaşımı
Uzak organlara yayılmış pankreas kanserinde tedavinin amacı, hastalığın ilerlemesini kontrol altında tutmak, belirtileri azaltmak ve kişinin günlük yaşamını olabildiğince korumaktır. Bu aşamada sistemik kemoterapi tedavinin temelidir. Seçenekler arasında birden fazla ilacın birlikte verildiği yoğun kombinasyonlar ile daha az ilaç içeren hafif rejimler bulunur; seçimde hastanın genel durumu, karaciğer fonksiyonları ve kendi tercihi belirleyicidir. Tümörün ve hastanın genetik özellikleri bazı ek seçenekler doğurabilir:
- Kalıtsal BRCA gen değişikliği taşıyan hastalarda, platin içeren kemoterapiye yanıt alındıktan sonra PARP inhibitörü adı verilen ağızdan alınan bir ilaçla idame tedavisi gündeme gelebilir.
- MSI-yüksek özellik taşıyan az sayıdaki hastada immünoterapi bir seçenek olabilir.
- NTRK gen füzyonu gibi nadir değişikliklerde bunlara yönelik hedefli ilaçlar değerlendirilebilir.
Bu nedenle uygun hastalarda tümör dokusunda genişletilmiş moleküler testler istenebilir. İlk tedaviye rağmen hastalık ilerlerse, daha önce kullanılmamış ilaçlarla ikinci basamak tedavi planlanır.
Esenler ve Çevresinden Başvuranlarda Ortak Karar ve İkinci Görüş
Tedavi kararlarının tek bir uzmanlık alanına bırakılamadığı hastalıklardan biri de pankreas kanseridir. Genel cerrahi, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, gastroenteroloji, radyoloji ve patoloji uzmanlarının katıldığı tümör konseyinde görüntüler birlikte incelenir; ameliyatın şimdi mi, ilaç tedavisinden sonra mı yapılacağı ya da hiç uygun olup olmadığı bu ortak değerlendirmeyle netleşir. Hastanın beklentileri ve genel durumu da bu tartışmanın bir parçasıdır.
Tanı sonrası kendisine önerilen planı başka bir hekimle de konuşmak isteyen hastalar için ikinci görüş, seçenekleri daha iyi anlamanın bir yoludur. Bu değerlendirmede en çok ihtiyaç duyulan belgeler, tomografi ve MR görüntülerinin dijital kopyaları, endoskopik ultrason ve biyopsi raporları, kan tahlilleri ile tümör belirteci sonuçları, varsa stent işlemi ve ameliyat notlarıdır. Pankreas kanserinde zaman, tedavi seçeneklerini etkileyebildiğinden ikinci görüş sürecinin tedaviyi geciktirmeyecek şekilde planlanması akılcı olur. Ortaya çıkan öneriler, hastanın kendi tedavi ekibiyle paylaşılabilir.
Esenler Bölgesinden Randevu
Pankreas Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Esenler bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.