Sitoredüksiyon, platin duyarlılığı, PARP inhibitörü, BRCA testi: yumurtalık kanseri tanısıyla birlikte bu terimler kısa sürede hayatın içine girer. Bu sayfa, Etiler bölgesinden ve İstanbul'un farklı semtlerinden gelen hastaların bu kavramları anlamasına yardımcı olmak amacıyla hazırlandı. Prof. Dr. Meral Günaldı, İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanıdır ve tıbbi onkoloji muayenelerini Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde yapar. Tedavi kararları her hasta için ayrı ayrı verilir.
Etiler, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda, Beşiktaş ilçesinde yer alır. Muayenehane de Beşiktaş ilçesinde, Ulus'tadır.
Yumurtalık Kanseri Riskini Etkileyen Durumlar
Yumurtalık kanseri her yaşta görülebilse de çoğunlukla menopoz sonrası dönemde ortaya çıkar. Riski artırdığı bilinen etkenlerin başında aile öyküsü ve kalıtsal gen değişiklikleri gelir.
- BRCA genlerinde değişiklik: Meme ve yumurtalık kanseri riskini birlikte artıran kalıtsal durum
- Lynch sendromu: Kalın bağırsak ve rahim iç zarı kanserinin yanı sıra yumurtalık kanseri riskini de yükseltir
- Ailede yumurtalık ya da meme kanseri öyküsü, özellikle genç yaşta tanı almış yakınların bulunması
- Endometriozis: Rahim iç zarına benzer dokunun rahim dışında yerleşmesi; bazı alt tiplerle ilişkilendirilir
- Hiç doğum yapmamış olmak ve kısırlık öyküsü
- Menopoz sonrası uzun süreli hormon tedavisi ve fazla kilo
Öte yandan gebelik, emzirme, doğum kontrol haplarının bir süre kullanılmış olması ve tüplerin bağlanması ya da çıkarılması gibi durumların riski azalttığı bilinmektedir. Risk etkenlerinin hiçbiri tek başına hastalığın gelişeceği anlamına gelmez; tanı alan kadınların bir kısmında ise bilinen hiçbir risk etkeni bulunmaz.
Karında Sıvı Birikimi ve İlerlemiş Hastalığın İşaretleri
Yumurtalık kanseri, karın boşluğunu döşeyen ince zara, yani peritona yayılma eğilimi gösteren bir tümördür. Bu yayılım, tümör hücrelerinin karın içinde sıvı birikimine yol açmasıyla sonuçlanabilir. Asit adı verilen bu sıvı, karnın belirgin biçimde büyümesine, gerginlik hissine ve kilo artışına neden olur. Karın kasları gerildiği için nefes almak da zorlaşabilir.
Hastalık ilerledikçe şu durumlar da gündeme gelebilir:
- Akciğer zarları arasında sıvı birikmesine bağlı nefes darlığı
- Bağırsakların daralması sonucu kusma, gaz ve dışkı çıkaramama
- Kas kaybıyla birlikte giden belirgin kilo kaybı ve halsizlik
- Bacaklarda şişlik ve pıhtı oluşumu
Bağırsak tıkanması belirtileri acil değerlendirme gerektirir. Karın sıvısı biriktiğinde, ince bir iğne ile boşaltılması hem rahatlama sağlar hem de alınan sıvının patolojik incelemesine olanak tanır. Bu girişim parasentez olarak adlandırılır ve gerektiğinde tekrarlanabilir. Sıvının sık aralıklarla yeniden biriktiği durumlarda, karın içine yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla sıvının evde boşaltılması da bir seçenek olarak değerlendirilebilir.
Damar Oluşumunu Engelleyen Tedavinin Yeri
Tümörlerin büyüyebilmek için yeni kan damarlarına ihtiyacı vardır. Bevasizumab, damar oluşumunu uyaran bir büyüme faktörünü bağlayarak bu süreci yavaşlatmayı amaçlayan bir antikordur. Yumurtalık kanserinde ilk basamakta kemoterapiye eklenip ardından idame olarak sürdürülebilir; hastalık tekrarladığında da seçilmiş hastalarda kullanılabilir.
Bazı hastalarda bevasizumab, bir PARP inhibitörü ile birlikte idame tedavisi olarak planlanır. Bu kombinasyonun kimler için uygun olduğu, tümörün genetik özelliklerine ve hastanın genel durumuna göre belirlenir.
Bu ilaçla ilişkili olarak dikkat edilen başlıca konular şunlardır:
- Tansiyon yükselmesi ve idrarda protein kaybı
- Yara iyileşmesinde gecikme; ameliyat öncesi ve sonrasında belirli bir süre ara verilmesi gerekir
- Burun kanaması gibi küçük kanamalar
- Nadir de olsa bağırsak delinmesi; özellikle bağırsak tıkanması öyküsü olan hastalarda dikkatli olunur
Tedavi boyunca her uygulama öncesi tansiyon ölçülür ve idrar tahlili yapılır. İlaç damar yoluyla verilir ve uygulama süresi ilk dozlardan sonra kısaltılabilir. Kontrol edilemeyen yüksek tansiyon gelişirse tedaviye ara verilebilir.
BRCA Testi, Genetik Danışmanlık ve Aile Bireyleri
Epitelyal yumurtalık kanseri tanısı alan her kadına, aile öyküsünden bağımsız olarak kalıtsal genetik test önerilmesi güncel kılavuzlarda yer alan bir yaklaşımdır. Bunun iki temel nedeni vardır: test sonucu hastanın kendi tedavi seçeneklerini değiştirebilir ve aile bireyleri için koruyucu adımların planlanmasına olanak tanır.
Kan ya da tükürük örneğiyle yapılan bu test, BRCA genlerinin yanı sıra Lynch sendromu genleri ve diğer bazı yatkınlık genlerini de kapsayabilir. Tümör dokusunda yapılan testler ise kalıtsal olmayan, yalnızca tümöre özgü değişiklikleri gösterebilir.
Kalıtsal bir değişiklik saptanırsa:
- Kız ve erkek kardeşler, çocuklar ve diğer birinci derece yakınlar için genetik danışmanlık önerilir.
- Taşıyıcı kadınlarda doğurganlık planları tamamlandıktan sonra risk azaltıcı tüp ve yumurtalık ameliyatı konuşulabilir.
- Meme kanseri açısından daha yakın izlem planlanır.
- Taşıyıcı erkeklerde prostat, meme ve pankreas kanseri riskleri hekimle değerlendirilir.
Genetik danışmanlık, sonuçların aile içinde nasıl paylaşılacağı konusunda da yol gösterir.
Etiler Bölgesinden Randevu
Randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı telefonu arayabilir ya da iletişim formunu doldurabilirsiniz. Yumurtalık (Over) Kanseri konusunda muayene Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede yapılır; Etiler bölgesinden gelen hastalar önceki tetkiklerini yanlarında getirebilir.