Pankreas kanseri, çoğu zaman sessiz ilerleyen ve tanı aşamasından itibaren farklı uzmanlık alanlarının ortak çalışmasını gerektiren bir hastalıktır. Bu sayfa, hastalığın türlerinden tedavi seçeneklerine, beslenmeden destek bakıma uzanan konuları ayrı başlıklar hâlinde ele alıyor. Fatih ve çevresinden gelen hastalar, Prof. Dr. Meral Günaldı'nın Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde tıbbi onkoloji değerlendirmesi için görüşme planlayabilir. Buradaki bilgiler genel amaçlıdır; size özel karar muayeneyle verilir.
Fatih, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Pankreasın Görevleri ve Tümörün Kaynaklandığı Hücreler
Pankreas, midenin arkasında, karın boşluğunun derinlerinde yer alan yaprak biçimli bir organdır. İki temel görevi vardır: Bir yandan yağ, protein ve karbonhidratları sindiren enzimleri üretip bir kanal sistemiyle ince bağırsağa gönderir; öte yandan insülin ve glukagon gibi kan şekerini düzenleyen hormonları doğrudan kana salgılar. Organ anatomik olarak baş, gövde ve kuyruk bölümlerine ayrılır.
Pankreas kanseri denildiğinde çoğunlukla enzim taşıyan kanalları döşeyen hücrelerden gelişen duktal adenokarsinom kastedilir. Hormon üreten hücrelerden köken alan nöroendokrin tümörler ise genellikle daha yavaş seyreder, farklı tetkiklerle değerlendirilir ve tedavileri ayrı planlanır. Bu nedenle patoloji raporunda yazan tümör türü, sonraki tüm kararların başlangıç noktasıdır. Tümörün organın hangi bölümünde bulunduğu da belirtileri ve ameliyatın biçimini doğrudan etkiler; baş bölgesindeki tümörler safra kanalına yakınlıkları nedeniyle daha erken fark edilebilir, gövde ve kuyruk tümörleri ise uzun süre yakınma vermeden büyüyebilir.
Sarılık, Ağrı ve Kilo Kaybı: Belirtiler Nasıl Ortaya Çıkar?
Yakınmaların türü, tümörün organın neresinde büyüdüğüne göre farklılık gösterir. Baş bölgesindeki tümörler, safra kanalını sıkıştırarak safranın bağırsağa akışını engelleyebilir. Bunun sonucunda gözlerin akında ve ciltte sararma, koyu çay renginde idrar, açık renkli ya da kil görünümünde dışkı ve kaşıntı gelişebilir. Bu tablo bazen herhangi bir ağrı eşlik etmeden ortaya çıkar. Gövde ve kuyruk bölümündeki tümörler ise çoğunlukla daha geç belirti verir. Karın üst kısmında başlayıp sırta vuran, öne eğilmekle hafifleyebilen bir ağrı bu bölgedeki tümörlerde görülebilir. Bunların dışında dikkat çeken başka ipuçları da vardır:
- Açıklanamayan kilo kaybı ve iştahsızlık
- Yağlı, parlak, kötü kokulu ve suyun üzerinde yüzen dışkı
- İleri yaşta, kilo kaybıyla birlikte yeni başlayan şeker hastalığı
- Bacakta şişlik ve ağrıyla kendini gösteren pıhtı
Bu belirtilerin çoğu başka hastalıklarla da açıklanabilir; ancak sarılık ya da açıklanamayan kilo kaybı fark edildiğinde bir hekime başvurmak gerekir.
Ameliyat Sonrası Koruyucu Kemoterapi
Tümör ameliyatla başarıyla çıkarılmış olsa bile pankreas kanserinde hastalığın geri dönme eğilimi yüksektir. Bunun nedeni, tanı anında görüntülemeyle saptanamayan mikroskobik hücrelerin vücutta kalabilmesidir. Adjuvan kemoterapi, işte bu görünmeyen hastalığı hedeflemek için ameliyat sonrasında verilen tedavidir ve ameliyat olan hastaların çoğu için standart yaklaşımın parçası kabul edilir.
Tedaviye, hastanın ameliyattan yeterince toparlanmasının ardından başlanır; yara iyileşmesi, beslenme durumu ve genel kondisyon bu zamanlamada belirleyicidir. Hangi ilaç kombinasyonunun seçileceği, hastanın yaşına ve tedaviyi kaldırabilme gücüne göre değişir: Genel durumu iyi olan hastalarda daha yoğun kombinasyonlar tercih edilebilirken, daha kırılgan hastalarda daha hafif rejimler uygun olabilir. Tedavi birkaç ay sürer ve döngüler hâlinde uygulanır. Ameliyat öncesinde ilaç tedavisi almış hastalarda ameliyat sonrası verilecek tedavi, önceki tedavinin süresi ve patoloji raporundaki yanıt dikkate alınarak düzenlenir. Tedavi boyunca kan değerleri ve tümör belirteci izlenir; tedavi bitiminde çekilen görüntüleme, sonraki izlem döneminin başlangıç noktası olarak kullanılır.
Genetik Test ve Aile Bireyleri İçin Anlamı
Tanı alan hastaların bir kısmında, doğuştan taşınan ve ailede kuşaktan kuşağa geçebilen bir gen değişikliği bulunur. Bu değişikliklerin bir bölümü, ailede belirgin bir kanser öyküsü olmayan kişilerde de saptanabilir. Bu nedenle güncel kılavuzlar, pankreas adenokarsinomu tanısı alan hastalara aile öyküsünden bağımsız olarak kalıtsal genetik test yapılmasını önermektedir.
- BRCA1, BRCA2 ve PALB2 genleri: meme, yumurtalık ve prostat kanserleriyle de ilişkilidir.
- ATM geni
- Lynch sendromuna yol açan DNA onarım genleri
- Ailesel melanom sendromuyla ilişkili genler ve kalıtsal pankreatite neden olan değişiklikler
Testin hasta açısından iki önemli sonucu vardır: Bazı değişiklikler tedavi seçeneklerini etkiler, örneğin platin içeren kemoterapiye ve PARP inhibitörlerine uygunluk doğurabilir. Aile açısından ise kardeşler ve çocuklar için genetik danışmanlık kapısını açar. Değişikliği taşıyan aile bireylerinde hangi kanserler için hangi koruyucu adımların atılacağı, ilgili uzmanlarla birlikte planlanır. Test sonucu negatif çıksa bile aile öyküsü güçlüyse danışmanlık önerisi geçerliliğini koruyabilir.
Fatih Bölgesinden Randevu
Fatih ve çevresinden gelen hastalar, Pankreas Kanseri tanısı, tedavi planlaması ya da ikinci görüş için Prof. Dr. Meral Günaldı ile randevu oluşturabilir. Muayenehane Ulus, Beşiktaş'tadır; randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı hattı arayabilirsiniz.