Rahim ağzı kanseri, taramayla kanser öncesi aşamada yakalanabilen ve aşıyla büyük ölçüde önlenebilen kanserlerden biridir; buna karşın tanı aldığında tedavi süreci pek çok soruyu beraberinde getirir. Bu sayfa Fatih ve çevresinden bilgi arayan kadınlar için hazırlandı. Prof. Dr. Meral Günaldı, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde iç hastalıkları ve tıbbi onkoloji alanında hastaları değerlendirmektedir. Buradaki bilgiler genel niteliktedir; size uygun tedavi hekim muayenesi ve tetkiklerle belirlenir.
Fatih, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
HPV ile Rahim Ağzı Arasındaki Bağlantı
Rahim ağzı kanserlerinin hemen hepsinin arkasında insan papilloma virüsü (HPV) bulunur. HPV, cinsel temasla bulaşan ve cinsel olarak aktif kişilerin çoğunun yaşamının bir döneminde karşılaştığı yaygın bir virüstür. Enfeksiyonların büyük kısmı belirti vermez ve bağışıklık sistemi tarafından kendiliğinden temizlenir.
Sorun, yüksek riskli olarak adlandırılan HPV tiplerinden birinin uzun yıllar boyunca vücutta kalmasıyla başlar. Virüs, rahim ağzının dış yüzeyi ile kanalın birleştiği dönüşüm bölgesi denilen alandaki hücrelere yerleşir ve bu hücrelerin büyüme kontrolünü bozar. Önce kanser öncesi değişiklikler oluşur; bu değişikliklerin bir kısmı kendiliğinden geriler, bir kısmı ise tedavi edilmezse yıllar içinde kansere ilerleyebilir. Bu yavaş seyir, taramanın neden bu kadar işe yaradığını açıklar: Hastalık kanser hâline gelmeden önce uzun bir süre fark edilebilir bir aşamada kalır. HPV enfeksiyonu olan her kadında kanser gelişmez; virüs yalnızca hastalığın ortaya çıkması için gerekli zemini oluşturur.
Erken ve İleri Evrede Görülebilen Belirtiler
Hastalık erken dönemde çoğu zaman belirti vermez ve yalnızca tarama testleriyle fark edilir. Hastalık ilerledikçe ilk ortaya çıkan yakınmalar genellikle kanamayla ilgilidir:
- Cinsel ilişki sonrasında kanama
- İki adet arasında lekelenme ya da kanama
- Menopozdan sonra kanama
- Sulu, kanlı ya da kötü kokulu vajinal akıntı
Tümör rahim ağzının çevresindeki dokulara yayıldığında farklı belirtiler eklenebilir. Leğen kemiği bölgesinde ya da belde süregen ağrı, bacakta tek taraflı şişlik, idrar yapmada güçlük ve idrarda kan bunlar arasındadır. Tümörün idrar kanallarını sıkıştırması böbreklerde idrar birikmesine yol açabilir ve bu durum kan testlerinde böbrek değerlerinin bozulmasıyla kendini gösterebilir. İleri olgularda dışkılama alışkanlığında değişiklik ve kilo kaybı da görülebilir. Bu belirtilerin enfeksiyon gibi başka nedenleri de olabilir; ancak süren her anormal kanama bir kadın hastalıkları hekimi tarafından değerlendirilmelidir. Smear sonucunuz yakın zamanda normal çıkmış olsa bile, yeni başlayan belirtileri hekiminize anlatmaktan çekinmeyin.
Biyopsi, Patoloji ve Kanser Alt Tipleri
Kesin tanı, rahim ağzından alınan dokunun patolojik incelemesiyle konur. Gözle görülen bir kitle varsa doğrudan buradan biyopsi alınabilir; görünür bir lezyon yoksa kolposkopi eşliğinde biyopsi ya da konizasyonla daha geniş bir doku parçası incelenir. Konizasyon, özellikle tümörün ne kadar derine ilerlediğini anlamak açısından değerlidir.
Rahim ağzı kanserleri patolojide başlıca iki gruba ayrılır:
- Skuamöz hücreli karsinom: Rahim ağzının dış yüzeyini örten yassı hücrelerden gelişir ve en sık görülen tiptir.
- Adenokarsinom: Rahim ağzı kanalındaki salgı bezi hücrelerinden köken alır; kanal içinde yerleştiği için smearde fark edilmesi bazen daha zordur.
Bunların dışında adenoskuamöz karsinom ve nöroendokrin tümörler gibi daha nadir tipler de vardır; özellikle küçük hücreli nöroendokrin tümörler farklı bir tedavi yaklaşımı gerektirir. Patoloji raporunda tümörün derinliği, genişliği ve lenf ya da damar kanallarına girip girmediği gibi bilgiler de yer alır ve tedavi planına doğrudan yansır.
Gebelikte Rahim Ağzı Kanseri Tanısı
Gebelik sırasında saptanabilen kanserler arasında rahim ağzı kanseri de yer alır. Gebeliğin ilk muayenelerinde yapılan smear ya da gebelikte görülen ve başka nedene bağlanamayan kanama, tanıya giden yolu açabilir. Gebelikte kolposkopi güvenle yapılabilir; biyopsi ise gerektiğinde dikkatle alınır.
Bu durumda tedavi planı tek bir hekimin değil, kadın hastalıkları ve doğum, perinatoloji, jinekolojik onkoloji, radyasyon onkolojisi, tıbbi onkoloji ve çocuk hekimlerinden oluşan bir ekibin işidir. Kararda şu sorular belirleyici olur:
- Gebeliğin kaçıncı döneminde olunduğu
- Tümörün boyutu, evresi ve lenf bezi durumu
- Annenin gebeliği sürdürme isteği
Bazı durumlarda tedavi doğum sonrasına ertelenebilir, bazı durumlarda ise gebeliğin ilerleyen döneminde bebeğe güvenli kabul edilen kemoterapiler kullanılabilir. Gebelikte ışın tedavisi bebeğe zarar vereceği için uygulanmaz. Her durum kendi koşulları içinde değerlendirilir ve annenin sağlığı ile bebeğin gelişimi birlikte gözetilir. Doğum şekli de, tümörün durumuna göre ekip tarafından önceden planlanır.
Fatih Bölgesinden Randevu
Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Fatih bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.