Sitoredüksiyon, platin duyarlılığı, PARP inhibitörü, BRCA testi: yumurtalık kanseri tanısıyla birlikte bu terimler kısa sürede hayatın içine girer. Bu sayfa, Fatih bölgesinden ve İstanbul'un farklı semtlerinden gelen hastaların bu kavramları anlamasına yardımcı olmak amacıyla hazırlandı. Prof. Dr. Meral Günaldı, İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanıdır ve tıbbi onkoloji muayenelerini Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde yapar. Tedavi kararları her hasta için ayrı ayrı verilir.
Fatih, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Yumurtalık Kanseri Riskini Etkileyen Durumlar
Yumurtalık kanseri her yaşta görülebilse de çoğunlukla menopoz sonrası dönemde ortaya çıkar. Riski artırdığı bilinen etkenlerin başında aile öyküsü ve kalıtsal gen değişiklikleri gelir.
- BRCA genlerinde değişiklik: Meme ve yumurtalık kanseri riskini birlikte artıran kalıtsal durum
- Lynch sendromu: Kalın bağırsak ve rahim iç zarı kanserinin yanı sıra yumurtalık kanseri riskini de yükseltir
- Ailede yumurtalık ya da meme kanseri öyküsü, özellikle genç yaşta tanı almış yakınların bulunması
- Endometriozis: Rahim iç zarına benzer dokunun rahim dışında yerleşmesi; bazı alt tiplerle ilişkilendirilir
- Hiç doğum yapmamış olmak ve kısırlık öyküsü
- Menopoz sonrası uzun süreli hormon tedavisi ve fazla kilo
Öte yandan gebelik, emzirme, doğum kontrol haplarının bir süre kullanılmış olması ve tüplerin bağlanması ya da çıkarılması gibi durumların riski azalttığı bilinmektedir. Risk etkenlerinin hiçbiri tek başına hastalığın gelişeceği anlamına gelmez; tanı alan kadınların bir kısmında ise bilinen hiçbir risk etkeni bulunmaz.
Kesin Tanının Konması ve Patolojik İnceleme
Görüntüleme ve kan testleri yumurtalık kanserinden şüphelenmeyi sağlar, ancak kesin tanı ancak dokunun patolog tarafından mikroskopta incelenmesiyle konur. Bu doku çoğu zaman ameliyat sırasında elde edilir. Ameliyat esnasında çıkarılan kitle hızlıca incelenerek iyi huylu mu kötü huylu mu olduğu hakkında ön bilgi alınabilir; bu ön inceleme, ameliyatın kapsamının o anda belirlenmesine yardımcı olur.
Hastalığın çok yaygın olduğu ya da hastanın genel durumunun hemen büyük bir ameliyata uygun olmadığı durumlarda, tanı başka yollarla konabilir:
- Görüntüleme eşliğinde karın zarındaki ya da omentumdaki bir odaktan iğne biyopsisi
- Kapalı yöntemle, karın duvarından küçük kesilerle yapılan laparoskopi ve doku örneklemesi
- Karın ya da akciğer zarındaki sıvıda tümör hücresi aranması
Patoloji raporunda tümör tipi ve derecesinin yanı sıra, tedavi planını etkileyecek bazı immünohistokimyasal boyalara da yer verilir. Raporun eksiksiz olması, sonraki ilaç seçimleri açısından belirleyicidir. Doku bloklarının arşivde saklanması, ileride gerekebilecek genetik testlere de olanak tanır.
Cerrahi Evreleme ve Hastalığın Yaygınlığının Belirlenmesi
Yumurtalık kanserinde evreleme, görüntülemenin yanı sıra büyük ölçüde ameliyat sırasında yapılan gözlem ve örneklemelere dayanır. Uluslararası FIGO sistemine göre yapılan bu sınıflandırmada şu sorulara yanıt aranır:
- Hastalık bir ya da iki yumurtalıkla mı sınırlı?
- Tümör yumurtalığın yüzeyinde ya da kapsülü yırtılmış durumda mı?
- Rahim, tüpler ve leğen kemiği içindeki diğer organlara uzanım var mı?
- Karın zarında, omentumda ya da karaciğer yüzeyinde tümör odakları bulunuyor mu?
- Karın arka duvarındaki lenf bezleri tutulmuş mu?
- Akciğer zarı, karaciğerin içi ya da daha uzak organlarda yayılım var mı?
Erken evre düşünülen hastalarda kapsamlı evreleme ameliyatı yapılır: rahim ve her iki yumurtalık ile tüplerin çıkarılmasının yanında omentum, karın zarından örnekler ve lenf bezleri de alınır. Bu titiz inceleme, ilk bakışta yalnızca yumurtalıkta görünen hastalığın aslında daha yaygın olup olmadığını ortaya koyar ve ameliyat sonrası kemoterapi gereksinimini belirler.
BRCA Testi, Genetik Danışmanlık ve Aile Bireyleri
Epitelyal yumurtalık kanseri tanısı alan her kadına, aile öyküsünden bağımsız olarak kalıtsal genetik test önerilmesi güncel kılavuzlarda yer alan bir yaklaşımdır. Bunun iki temel nedeni vardır: test sonucu hastanın kendi tedavi seçeneklerini değiştirebilir ve aile bireyleri için koruyucu adımların planlanmasına olanak tanır.
Kan ya da tükürük örneğiyle yapılan bu test, BRCA genlerinin yanı sıra Lynch sendromu genleri ve diğer bazı yatkınlık genlerini de kapsayabilir. Tümör dokusunda yapılan testler ise kalıtsal olmayan, yalnızca tümöre özgü değişiklikleri gösterebilir.
Kalıtsal bir değişiklik saptanırsa:
- Kız ve erkek kardeşler, çocuklar ve diğer birinci derece yakınlar için genetik danışmanlık önerilir.
- Taşıyıcı kadınlarda doğurganlık planları tamamlandıktan sonra risk azaltıcı tüp ve yumurtalık ameliyatı konuşulabilir.
- Meme kanseri açısından daha yakın izlem planlanır.
- Taşıyıcı erkeklerde prostat, meme ve pankreas kanseri riskleri hekimle değerlendirilir.
Genetik danışmanlık, sonuçların aile içinde nasıl paylaşılacağı konusunda da yol gösterir.
Fatih Bölgesinden Randevu
Yumurtalık (Over) Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Fatih bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.