Böbrek kanseri tek tip bir hastalık değildir; alt tipi, evresi ve kişinin genel durumu tedavi yolunu belirgin biçimde değiştirir. Prof. Dr. Meral Günaldı, tıbbi onkoloji alanında bu farklılıklara göre şekillenen ilaç tedavilerini hastayla birlikte planlar; muayenehanesi Ulus, Beşiktaş'tadır. Fenerbahçe ve yakın semtlerden gelen okurlar için hazırlanan bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel hekim değerlendirmesinin yerini tutmaz.
Fenerbahçe, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda, Kadıköy ilçesinde yer alır.
Ameliyat Sonrasında Ek Tedavi Kimler İçin Konuşulur?
Tümörün cerrahiyle çıkarılması, hastalığın geri gelmeyeceği anlamına gelmez. Patoloji raporunda bazı özellikler, mikroskobik düzeyde vücutta kalmış olabilecek hücreler nedeniyle ilerleyen dönemde hastalığın yeniden ortaya çıkma olasılığının daha yüksek olduğunu düşündürür. Bu özellikler arasında tümörün büyüklüğü, derecesinin yüksek olması, böbrek dışına ya da damarlara uzanması, lenf bezi tutulumu ve sarkomatoid bileşen bulunması sayılabilir.
Berrak hücreli tipte ve yüksek risk özellikleri taşıyan seçilmiş hastalarda, ameliyattan sonra belirli bir süre boyunca immünoterapi verilmesi güncel kılavuzlarda yer alan bir seçenektir. Yayılmış hastalık nedeniyle tek bir odak çıkarılmış ve görünür hastalığı kalmamış bazı hastalar da bu değerlendirmeye dahil edilebilir.
Ek tedavinin olası faydası, bağışıklık sistemiyle ilişkili yan etkiler ve hastanın kişisel tercihi birlikte tartılır. Riski düşük kabul edilen hastalarda ise ek ilaç verilmeden düzenli izlem uygun yaklaşım olarak kabul edilir. Berrak hücreli olmayan alt tiplerde ameliyat sonrası ek tedaviye dair kanıtlar daha sınırlıdır.
Damar Oluşumunu Hedefleyen Tirozin Kinaz İnhibitörleri
Berrak hücreli böbrek kanserinin büyük bölümünde VHL adlı genin işlevini kaybetmesi, tümörün yeni kan damarları oluşturmasını uyaran sinyallerin aşırı çalışmasına yol açar. Tirozin kinaz inhibitörleri, bu sinyalleri ileten reseptörleri bloke ederek tümörün beslenmesini zorlaştırmayı amaçlar.
Bu gruptaki ilaçlar ağızdan, tablet ya da kapsül şeklinde kullanılır. Sunitinib, pazopanib, aksitinib, kabozantinib ve lenvatinib bu gruba örnek verilebilir. Günümüzde yayılmış berrak hücreli böbrek kanserinin ilk basamak tedavisinde bu ilaçlar çoğunlukla bir immünoterapi ilacıyla birlikte verilir; bazı hastalarda tek başına kullanımları da söz konusudur.
İlacın her gün aynı saatte, yemekle ilişkisine dair talimata uygun alınması, etkinlik ve yan etki kontrolü açısından belirleyicidir. Greyfurt suyu ve bazı bitkisel ürünler kandaki ilaç düzeyini değiştirebilir. Diğer ilaçlarla etkileşim olasılığı nedeniyle yeni bir ilaca başlamadan önce tedaviyi yürüten hekime danışılması gerekir. Daha sonraki basamaklarda mTOR inhibitörleri ya da HIF yolunu baskılayan belzutifan gibi farklı mekanizmalı ilaçlar gündeme gelebilir.
Yayılmış Hastalıkta Cerrahinin ve Işın Tedavisinin Yeri
Böbrek kanseri vücudun farklı bölgelerine yayıldığında tedavinin ana eksenini ilaçlar oluşturur. Bununla birlikte cerrahi ve radyoterapi, seçilmiş durumlarda bu planın değerli tamamlayıcılarıdır.
- Sitoredüktif nefrektomi: Uzak yayılım varken asıl tümörün bulunduğu böbreğin çıkarılmasıdır. Günümüzde her hastaya değil; genel durumu iyi, yayılımı sınırlı ve hastalık yükünün büyük kısmı böbrekte olan seçilmiş hastalara önerilir.
- Metastazektomi: Akciğer, böbrek üstü bezi ya da başka bir bölgedeki tek veya az sayıdaki yayılım odağının ameliyatla çıkarılması bazı hastalarda düşünülebilir.
- Stereotaktik radyoterapi: Yüksek dozun çok küçük bir alana, birkaç seansta odaklandığı ışın tedavisidir; sınırlı sayıdaki yayılım odağının kontrolünde kullanılabilir.
- Palyatif radyoterapi: Kemik ağrısını hafifletmek ya da kırık riskini azaltmak amacıyla uygulanır.
- Radyocerrahi: Beyindeki yayılım odaklarında sık başvurulan, ışını hedefe yoğunlaştıran yöntemdir.
Bu kararlar ürolog, radyasyon onkoloğu ve tıbbi onkoloğun birlikte yer aldığı tümör konseylerinde konuşulur. Işın tedavisi ile ilaç tedavisinin zamanlaması da bu toplantılarda birlikte planlanır.
Fenerbahçe Bölgesinden Gelen Hastalar İçin Ameliyat Sonrası İzlem
Ameliyat ya da ablasyonla tedavi edilen böbrek kanserinde izlemin amacı, hastalığın geri dönüşünü ya da diğer böbrekte yeni bir tümör gelişimini zamanında fark etmek ve böbrek fonksiyonlarını korumaktır. İzlem takvimi tek tip değildir; patoloji raporundaki risk özelliklerine göre kişiye özel hazırlanır.
Kontrollerde genellikle şu başlıklar yer alır:
- Karın ve göğüs bölgesini gösteren tomografi ya da uygun durumlarda MR çekimleri
- Kreatinin, kan sayımı, kalsiyum ve karaciğer değerlerini içeren kan tahlilleri
- Tansiyon ölçümü ve idrar tahlili
- Yeni gelişen kemik ağrısı, öksürük, baş ağrısı ya da kilo kaybı gibi yakınmaların sorgulanması
Yüksek riskli hastalarda ilk yıllarda kontroller daha sık planlanır, zaman ilerledikçe aralıklar uzayabilir. Böbrek kanseri geç dönemde de yeniden ortaya çıkabildiği için izlemin uzun soluklu sürdürülmesi önerilir. Önceki görüntülemelerin dijital kopyalarının kontrollere getirilmesi, çekimlerin karşılaştırılmasını kolaylaştırır. Ablasyon ya da aktif izlem uygulanan hastalarda ise tedavi edilen ya da takip edilen alanın görüntülenmesi daha sık aralıklarla yapılır.
Fenerbahçe Bölgesinden Randevu
Fenerbahçe ve çevresinden gelen hastalar, Böbrek Kanseri tanısı, tedavi planlaması ya da ikinci görüş için Prof. Dr. Meral Günaldı ile randevu oluşturabilir. Muayenehane Ulus, Beşiktaş'tadır; randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı hattı arayabilirsiniz.