Meme dokusundaki hücrelerin denetimsiz çoğalmasıyla başlayan meme kanseri tek tip bir hastalık değildir; tümörün biyolojik özellikleri tedavi yolunu doğrudan belirler. Prof. Dr. Meral Günaldı, İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanı olarak meme kanserinde ilaç tedavilerinin planlanması ve izlenmesiyle ilgilenir. Florya bölgesinden ulaşan hastalar muayene için Ulus, Beşiktaş'taki muayenehaneye başvurabilir. Aşağıdaki bölümler, sık merak edilen konuları sade bir dille ele alıyor.
Florya, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda, Bakırköy ilçesinde yer alır.
Florya Bölgesinden Gelen Hastalar İçin Tanı Süreci
Şüpheli bir bulgu saptandığında tanı süreci adım adım ilerler. Önce ayrıntılı öykü alınır ve meme ile koltuk altı muayene edilir. Ardından mamografi ve meme ultrasonu ile kitlenin yeri, boyutu ve görünümü değerlendirilir; bazı durumlarda meme MR tabloyu tamamlar. Görüntüleme sonuçları ne kadar şüpheli olursa olsun, kanser tanısı ancak dokudan alınan örneğin incelenmesiyle kesinleşir.
Bu örnek genellikle ultrason ya da mamografi eşliğinde, kalın bir iğneyle yapılan tru-cut biyopsiyle alınır. İşlem lokal anesteziyle yapılır ve çoğu zaman hastanede yatmayı gerektirmez. Koltuk altında büyümüş lenf bezi varsa oradan da örnek alınabilir. Tanı kesinleştikten sonra hastalığın memenin dışına yayılıp yayılmadığını anlamak için, evreye ve belirtilere göre kan testleri, bilgisayarlı tomografi, kemik sintigrafisi ya da PET-BT gibi tetkikler istenebilir. Her hastaya her tetkik gerekmez; seçim klinik tabloya göre yapılır. Sonuçları beklerken aklınıza gelen soruları not almanız, bir sonraki görüşmeyi daha verimli kılar.
Hedefe Yönelik Tedaviler ve İmmünoterapi
Hedefe yönelik tedaviler, kanser hücresine özgü bir yapıyı ya da sinyal yolunu tanıyarak etki eder. Meme kanserinde bu alanın bilinen örnekleri, HER2 pozitif tümörlerde bu reseptörü bloke eden antikor ilaçlardır. Bu ilaçlar kemoterapiyle birlikte ya da tek başına, damar yoluyla veya deri altından uygulanabilir. Kalp fonksiyonu üzerinde etki gösterebildikleri için tedavi süresince kalp ultrasonu (ekokardiyografi) ile izlem yapılır. Antikora kemoterapi ilacının bağlandığı yeni nesil ilaçlar da seçilmiş hastalarda kullanılmaktadır.
Hormon reseptörü pozitif hastalıkta, hücre döngüsünü düzenleyen enzimleri baskılayan ilaçlar hormon tedavisiyle birlikte verilebilir. BRCA gen değişikliği taşıyan bazı hastalarda PARP inhibitörleri adı verilen ilaçlar seçenekler arasına girer. İmmünoterapi ise bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tanımasını kolaylaştırır; meme kanserinde başlıca üçlü negatif alt tipte, belirli koşullarda kemoterapiyle birlikte kullanılır. Bu tedavilerin hangisinin uygun olduğu patoloji ve gerekiyorsa genetik test sonuçlarına göre belirlenir; tedavi boyunca etki ve yan etkiler düzenli kontrollerle izlenir.
Tedavi Sırasında Yan Etkilerle Baş Etmek
Yan etkilerin türü ve şiddeti, kullanılan ilaca ve kişinin vücut yapısına göre değişir. Kemoterapi döneminde sık karşılaşılan sorunlar arasında yorgunluk, bulantı, ağız içinde yaralar, saç dökülmesi ve kan değerlerinde düşme sayılabilir. Günümüzde bulantıyı önleyen ilaçlar kür öncesinde rutin olarak verilir ve bu şikâyet çoğu hastada kontrol altına alınabilir. Bazı ilaçlar el ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma yapabilir; bu belirti ilerlemeden bildirilirse doz düzenlemesi düşünülebilir.
Kemoterapi sırasında ateş yükselmesi ciddiye alınması gereken bir durumdur; beyaz kan hücreleri düşük olabileceğinden ateşiniz çıktığında tedavi ekibinize vakit kaybetmeden ulaşmalısınız. Koltuk altı lenf bezlerinin alındığı hastalarda kolda şişlik, yani lenfödem gelişebilir; cilt bakımı, kolun aşırı zorlanmaması ve gerekirse fizyoterapi bu riski yönetmeye yardımcı olur. Saç dökülmesini azaltmak için bazı durumlarda saçlı deriyi soğutma yöntemleri uygulanabilir. Yaşadığınız her şikâyeti not almanız ve kontrollerde paylaşmanız, tedavinin size göre ayarlanmasını sağlar.
Florya ve Çevresinden Gelen Hastalar İçin Tedavi Sonrası Takip
Aktif tedavi tamamlandığında yeni bir dönem başlar. Takip vizitlerinin amacı, hastalığın geri dönüşüne işaret edebilecek bulguları zamanında fark etmek, uzun süreli yan etkileri yönetmek ve süren hormon tedavisinin uyumunu izlemektir. İlk yıllarda kontroller daha sık, sonraki dönemde daha seyrek yapılır. Her vizitte öykü alınır ve fizik muayene yapılır; meme koruyucu cerrahi geçirmiş hastalarda kalan meme ve karşı meme için yıllık mamografi devam eder.
Belirti yokken rutin olarak tümör belirteci ölçümü ya da tüm vücut taraması yapılması genellikle önerilmez; tetkikler şikâyete göre planlanır. Yeni başlayan ve geçmeyen kemik ağrısı, inatçı öksürük, nefes darlığı, karın ağrısı ya da şiddetli baş ağrısı gibi belirtileri bir sonraki kontrolü beklemeden bildirmek gerekir. Takip döneminde kemik sağlığı, kalp sağlığı, kilo kontrolü ve düzenli fiziksel aktivite de gündemdedir. İş ve sosyal hayata dönüş, ilişkiler ve beden algısı gibi konularda psikolojik destek almak da sürecin doğal bir parçası olabilir.
Florya Bölgesinden Randevu
Florya ve çevresinden gelen hastalar, Meme Kanseri tanısı, tedavi planlaması ya da ikinci görüş için Prof. Dr. Meral Günaldı ile randevu oluşturabilir. Muayenehane Ulus, Beşiktaş'tadır; randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı hattı arayabilirsiniz.