Mesane kanseri, idrarı biriktiren kese biçimindeki organın iç yüzeyini döşeyen hücrelerden gelişen bir hastalıktır. Bu sayfada tanıdan tedavi sonrası izleme kadar uzanan süreci adım adım ele alıyoruz. Prof. Dr. Meral Günaldı, İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanı olarak hastalarını Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde kabul ediyor. Güngören ve çevresinden gelen hastalar da tıbbi onkoloji değerlendirmesi için bu muayenehaneye başvurabilir.
Güngören, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Mesane Kanserine Zemin Hazırlayan Etkenler
Sigara, mesane kanseri için bilinen en güçlü risk etkenidir. Tütün dumanındaki kimyasallar kana karışır, böbreklerden süzülür ve idrarda birikerek uzun süre mesane duvarıyla temas eder. Bu nedenle sigara içenlerde risk, hiç içmemiş kişilere göre belirgin biçimde yüksektir ve bıraktıktan sonra yıllar içinde yavaş yavaş azalır.
Sigaranın yanı sıra şu durumlar da riski artırabilir:
- Boya, deri, kauçuk, alüminyum ve kimya sanayiinde aromatik aminlere uzun süreli mesleki maruziyet
- Siklofosfamid gibi bazı kanser ilaçlarının daha önce kullanılmış olması
- Pelvis bölgesine geçmişte uygulanmış ışın tedavisi
- Uzun süre takılı kalan sonda ya da tekrarlayan mesane iltihapları gibi kronik tahriş durumları
- Bazı ülkelerde yaygın olan şistozomiyaz adlı parazit enfeksiyonu
Hastalık ileri yaşlarda ve erkeklerde daha sık görülür. Risk etkeni taşımak hastalığın gelişeceği anlamına gelmez; hiçbir risk etkeni olmayan kişilerde de tanı konabilir. Bu yüzden belirtiler ortaya çıktığında, risk etkeni taşıyıp taşımamaktan bağımsız olarak değerlendirme yapılır.
Sistoskopi, İdrar Sitolojisi ve Görüntüleme
Mesanenin içini doğrudan görmenin yolu sistoskopidir. Bu işlemde ucunda kamera bulunan ince bir alet idrar kanalından mesaneye ilerletilir ve iç yüzey ekranda incelenir. Esnek aletlerle yapılan tanısal sistoskopi çoğu zaman lokal uyuşturucu jel ile, kısa sürede tamamlanır. İşlem sırasında hafif bir yanma hissedilebilir. Sistoskopi tek başına kesin tanı koydurmaz; şüpheli bir alan görülürse doku örneği için ayrı bir işlem planlanır.
İdrar sitolojisi, idrarla dökülen hücrelerin patolog tarafından mikroskopta incelenmesidir. Özellikle yüksek dereceli tümörleri ve mesane yüzeyinde yassı yayılan karsinoma in situ adı verilen erken lezyonları göstermede yardımcı olur; ancak normal çıkması hastalığı dışlamaz.
Görüntüleme tarafında ilk sırada genellikle ultrason ve bilgisayarlı tomografi yer alır. Damardan ilaç verilerek çekilen BT ürografi, böbreklerin içindeki toplayıcı sistemi ve idrar kanallarını da gösterir. Bu inceleme, aynı hücre tipinden gelişebilen üst idrar yolu tümörlerini araştırmak açısından değerlidir. Sonuçların birlikte yorumlanması, hangi işlemin sıradaki adım olacağını belirler.
TUR İşlemi ve Patoloji Raporunda Yer Alan Kavramlar
Mesanede şüpheli bir oluşum görüldüğünde, idrar kanalından girilerek tümörün kazınarak çıkarıldığı transüretral rezeksiyon, kısaca TUR uygulanır. Bu işlem hem tanı koydurur hem de görünen tümörü temizleyerek tedavinin ilk adımını oluşturur. Çıkarılan dokunun içinde mesane kas tabakasının da bulunması, patoloğun derinlik değerlendirmesi yapabilmesi için gereklidir.
Patoloji raporunda hastaların sık karşılaştığı kavramlar şunlardır:
- Ürotelyal karsinom: Mesane kanserlerinin büyük çoğunluğunu oluşturan, idrar yollarını döşeyen hücrelerden gelişen tip
- Düşük ya da yüksek derece: Hücrelerin normalden ne kadar farklılaştığını anlatır; yüksek derece daha saldırgan davranışa işaret eder
- Kas invazyonu: Tümörün mesane duvarındaki kas tabakasına ulaşıp ulaşmadığı
- Karsinoma in situ: Yüzeyde kalan ama yüksek dereceli kabul edilen yassı lezyon
- Varyant histoloji: Tümörün içinde farklı hücre görünümlerinin bulunması
Bazı durumlarda ilk işlemden birkaç hafta sonra ikinci bir TUR planlanarak geride tümör kalmadığı doğrulanır. Rapordaki terimler anlaşılmadığında, hekiminizden bunların sizin durumunuz için ne anlama geldiğini açıklamasını istemekten çekinmeyin.
Yayılmış Mesane Kanserinde Bağışıklık Tedavisi
İmmünoterapi, kanser hücrelerinin bağışıklık sisteminden gizlenmek için kullandığı frenleri ortadan kaldırmayı amaçlayan ilaçlarla yapılır. Bu ilaçlara bağışıklık kontrol noktası inhibitörleri denir. Hücreleri doğrudan öldürmek yerine, vücudun kendi savunma hücrelerinin tümörü tanıyıp saldırmasına zemin hazırlarlar.
Mesane kanserinde immünoterapinin kullanıldığı başlıca durumlar şunlardır:
- Platin içeren kemoterapiyle hastalık kontrol altına alındıktan sonra, kazanılan yanıtı sürdürmek için idame tedavisi olarak
- Kemoterapi sonrasında hastalık ilerlediğinde ikinci basamak tedavi olarak
- Platin kemoterapisine uygun olmayan seçilmiş hastalarda
- Bazı güncel kılavuzlarda, antikor-ilaç konjugatı adı verilen ilaçlarla birlikte ilk basamakta
İlaçlar genellikle damar yoluyla, belirli aralıklarla verilir. Tedavi öncesinde tiroid, karaciğer ve böbrek değerlerine bakılır. Yanıt bazen geç ortaya çıkar; bu nedenle ilk kontrol görüntülemeleri acele edilmeden, önceki çekimlerle dikkatlice karşılaştırılarak yorumlanır. Her hastada yanıt alınmaz; tedavinin sürdürülmesi ya da değiştirilmesi, kontrol bulgularına göre tıbbi onkolog tarafından kararlaştırılır. Tümör dokusunda bazı belirteçlere bakılması, belirli durumlarda ilaç seçimine yardımcı olabilir.
Güngören Bölgesinden Randevu
Randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı telefonu arayabilir ya da iletişim formunu doldurabilirsiniz. Mesane Kanseri konusunda muayene Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede yapılır; Güngören bölgesinden gelen hastalar önceki tetkiklerini yanlarında getirebilir.