Serviks, rahmin vajinaya açılan dar boyun kısmıdır ve bu bölgede gelişen kanserin tedavisi, ışın tedavisi ile ilaç tedavilerinin birlikte planlanmasını sıklıkla gerektirir. Kadıköy ve yakın semtlerden gelen hastalar için bu sayfada kemoradyoterapiden immünoterapiye uzanan seçenekler sade bir dille anlatıldı. Prof. Dr. Meral Günaldı, tıbbi onkoloji alanında sistemik tedavilerin planlanması ve izlenmesiyle ilgilenmektedir; muayenehanesi Ulus, Beşiktaş'tadır. Belirtileriniz varsa önce bir kadın hastalıkları hekimine başvurmanız uygun olur.
Kadıköy, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Evreleme: MR ve PET-BT Neyi Gösterir?
Tedavi planlamasının ilk basamağı olan evre, hastalığın yalnızca rahim ağzında mı kaldığını, çevre dokulara, vajinaya, leğen kemiği duvarına, mesane veya bağırsağa uzanıp uzanmadığını ve uzak organlara yayılıp yayılmadığını tanımlar. Uluslararası FIGO sistemi güncel hâliyle muayene bulgularına ek olarak görüntüleme ve patoloji sonuçlarını da evrelemeye dahil eder.
Evreleme sürecinde kullanılan başlıca yöntemler şunlardır:
- Pelvik muayene: Tümörün boyutu ve çevreye uzanımı hakkında ilk bilgiyi verir.
- Pelvik MR: Tümörün büyüklüğünü, rahim ağzı çevresindeki dokulara (parametrium) uzanımını ve vajinaya yayılımını ayrıntılı gösterir.
- PET-BT: Leğen kemiği ve aort çevresindeki lenf bezlerini ve uzak yayılımı değerlendirmede yararlıdır.
- Sistoskopi ve rektoskopi: Mesane ya da bağırsak tutulumundan şüphelenildiğinde yapılabilir.
Lenf bezlerinin durumu, özellikle ışın tedavisi alanının belirlenmesinde belirleyicidir. Doğru evreleme, ameliyat ile kemoradyoterapi arasındaki tercihin temelini oluşturur. Evreleme tetkikleri tamamlanmadan tedavi türüne karar verilmemesi, gereksiz ya da yetersiz tedaviden kaçınmayı sağlar.
Lokal İleri Hastalıkta Kemoradyoterapi
Tümör büyükse ya da rahim ağzının dışına, çevre dokulara veya lenf bezlerine uzanmışsa, standart yaklaşım ameliyat yerine kemoradyoterapidir. Bu tedavide dışarıdan uygulanan ışın tedavisi ile aynı dönemde düşük dozda kemoterapi verilir. Kemoterapi burada esas olarak ışının tümör hücreleri üzerindeki etkisini artırma görevi üstlenir; en sık kullanılan ilaç sisplatindir ve genellikle haftalık olarak uygulanır.
Dış ışın tedavisinin ardından ya da sonlarına doğru brakiterapi yapılır. Bu yöntemde ışın kaynağı özel bir aplikatörle doğrudan rahim ağzına ve tümörün yakınına yerleştirilir; böylece tümöre yüksek doz verilirken mesane ve bağırsak daha iyi korunur. Brakiterapi, rahim ağzı kanserinde ışın tedavisinin vazgeçilmez bir parçası kabul edilir. Tıbbi onkoloğun bu süreçteki rolü, kemoterapinin güvenli şekilde verilmesi, böbrek fonksiyonları ve kan değerlerinin izlenmesi ile seçilmiş yüksek riskli hastalarda immünoterapinin tedaviye eklenip eklenmeyeceğinin değerlendirilmesidir. Tüm tedavinin aksamadan ve planlanan sürede tamamlanması, sonucu etkileyen önemli bir unsurdur.
Işın ve İlaç Tedavisine Bağlı Yan Etkilerle Baş Etmek
Işın tedavisi ve kemoterapi bu hastalıkta çoğu zaman birlikte verildiği için yan etkiler de bir arada görülebilir. Sık karşılaşılan durumlar ve bunlara yönelik yaklaşımlar şöyle özetlenebilir:
- İshal ve bağırsak hassasiyeti: Işının bağırsak üzerindeki etkisiyle ortaya çıkar; beslenme düzenlemesi ve ilaçlarla hafifletilebilir.
- Mesane yanması: Sık idrara çıkma ve idrar yaparken yanma olabilir; bol sıvı tüketimi ve enfeksiyonun dışlanması gerekir.
- Bulantı ve yorgunluk: Kemoterapi öncesi verilen ilaçlar ve dinlenme düzeniyle yönetilir.
- Böbrek ve işitme etkileri: Sisplatin böbreği yorabilir ve kulak çınlamasına yol açabilir; bu nedenle her uygulama öncesinde böbrek değerleri kontrol edilir.
- Kan değerlerinde düşme: Enfeksiyon eğilimi ve kansızlık açısından düzenli kan sayımı yapılır.
Bazı etkiler tedavi bittikten aylar sonra ortaya çıkabilir; bağırsakta kanama, mesanede uzun süren hassasiyet ya da vajinada darlık bunlar arasındadır. Yeni başlayan her yakınmayı bir sonraki kontrolü beklemeden ekibe iletmek, sorunların büyümeden ele alınmasını sağlar.
HPV Aşısı ve Korunma Yolları
HPV aşısı, rahim ağzı kanserine yol açan yüksek riskli virüs tiplerinin önemli bir kısmına karşı koruma sağlar. Aşı en yüksek etkinliğini, kişi henüz HPV ile karşılaşmadan, yani cinsel yaşam başlamadan önce yapıldığında gösterir. Bu nedenle öncelikle ergenlik çağındaki kız ve erkek çocuklara önerilir; daha ileri yaşlarda aşılanmanın uygun olup olmadığı ise hekimle değerlendirilir.
Aşı hakkında bilinmesi gereken bazı noktalar şunlardır:
- Aşı mevcut bir HPV enfeksiyonunu ya da kanser öncesi lezyonu tedavi etmez.
- Kanser tanısı almış bir hastada tedavi yöntemi olarak kullanılmaz.
- Aşılanmış kadınların da tarama programına katılmayı sürdürmesi gerekir.
Aşının yanı sıra prezervatif kullanımı HPV bulaşma olasılığını azaltır, ancak virüs kondomun örtmediği cilt bölgelerinden de geçebildiği için tam koruma sağlamaz. Sigarayı bırakmak ve düzenli tarama yaptırmak, aşıyla birlikte rahim ağzı kanserine karşı başlıca korunma yollarını oluşturur. Çocuğunuz için aşı düşünüyorsanız, uygun zamanlamayı aile hekiminiz ya da çocuk hekiminizle konuşabilirsiniz.
Kadıköy Bölgesinden Randevu
Kadıköy ve çevresinden gelen hastalar, Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri tanısı, tedavi planlaması ya da ikinci görüş için Prof. Dr. Meral Günaldı ile randevu oluşturabilir. Muayenehane Ulus, Beşiktaş'tadır; randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı hattı arayabilirsiniz.