Endometrium kanserinde tedavi artık yalnızca tümörün büyüklüğüne değil, patolojide saptanan alt tipe ve moleküler özelliklere göre de şekilleniyor. Kağıthane çevresinde yaşayan ve bu konuda güncel, anlaşılır bilgi arayan hastalar için hazırlanan bu sayfada tanı yöntemlerinden ilaç tedavilerine kadar pek çok başlık bulacaksınız. Prof. Dr. Meral Günaldı, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde iç hastalıkları ve tıbbi onkoloji alanında hizmet vermektedir. Okuduklarınızı kendi durumunuzla ilgili sorular hazırlamak için kullanabilirsiniz.
Kağıthane, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Endometrium Tabakası ve Hastalığın Başlangıcı
Rahim, kalın kas duvarı olan armut biçiminde bir organdır. Bu kas duvarının içini döşeyen ince zara endometrium denir. Doğurganlık yıllarında bu zar her ay östrojen ve progesteron hormonlarının etkisiyle kalınlaşır, gebelik oluşmazsa adet kanamasıyla dökülür. Hormonların bu dengeli döngüsü, zarın kontrolsüz büyümesini engelleyen doğal bir fren gibi çalışır.
Progesteronun karşılamadığı uzun süreli östrojen etkisi altında endometrium hücreleri gereğinden fazla çoğalabilir. Bu duruma endometrial hiperplazi, yani zarın aşırı kalınlaşması adı verilir. Hiperplazinin bir kısmı hücre düzeyinde düzensizlik (atipi) içerir ve zamanla kansere dönüşme eğilimi taşır; bu nedenle atipili hiperplazi kanser öncesi bir durum olarak kabul edilir ve hekim tarafından tedavi edilir. Hastalığın bazı alt tipleri ise hormonla ilişkisiz biçimde, çoğunlukla ileri yaşta ve ince bir endometrium zemininde gelişir. Bu iki farklı yol, ileride tedavinin neden kişiden kişiye değiştiğini anlamak için de iyi bir başlangıç noktasıdır.
Moleküler Sınıflama Tedaviyi Nasıl Değiştiriyor?
Son yıllarda endometrium kanserinin yalnızca mikroskop görüntüsüyle değil, tümörün genetik özellikleriyle de sınıflandırılabildiği anlaşıldı. Bu yaklaşımla hastalık dört ana moleküler gruba ayrılır:
- POLE mutasyonlu tümörler: Mikroskopta saldırgan görünseler bile genellikle iyi seyirlidir.
- Uyumsuzluk onarım eksikliği (dMMR) olan tümörler: Hücrenin DNA hatalarını düzelten sistemi bozuktur; bu durum Lynch sendromu açısından da ipucu olabilir.
- Kopya sayısı yüksek, seröz benzeri tümörler: Daha saldırgan seyre eğilimlidir.
- Belirgin moleküler özelliği olmayan grup: Seyri diğer bulgulara göre değişir.
Bu gruplama, uygun hastalarda ameliyat sonrası tedavinin azaltılabilmesine ya da yoğunlaştırılmasına imkân tanır. Özellikle uyumsuzluk onarım durumu, immünoterapinin kimlerde daha etkili olabileceğini öngörmede kullanılır. Moleküler testlerin her merkezde ve her hasta için aynı ölçüde yapılmadığını, hangi testin gerektiğine patoloji sonucuna göre karar verildiğini de bilmekte yarar var. Bu testlerin çoğu, ameliyatta ya da biyopside zaten alınmış doku üzerinde yapılır; ek bir işlem gerekmez.
Hormon Tedavisi Kimler İçin Uygun?
Bu hastalığın bir bölümü hormonlara duyarlıdır ve büyümesi için östrojenden destek alır. Patolojide östrojen ve progesteron reseptörü taşıdığı gösterilen, özellikle düşük dereceli endometrioid tümörlerde hormon tedavisi bir seçenek olabilir. Bu tedavide kullanılan ilaçlar arasında progestinler (progesteron benzeri ilaçlar), aromataz inhibitörleri ve tamoksifen bulunur; bazı durumlarda bunlar sırayla ya da birlikte kullanılır.
Hormon tedavisi genellikle şu durumlarda gündeme gelir:
- İleri evre ya da nüks etmiş, yavaş seyirli hastalık
- Ek hastalıkları nedeniyle kemoterapiyi kaldıramayacak hastalar
- Çok seçilmiş, erken evre ve düşük dereceli tümörü olan, doğurganlığını korumak isteyen genç kadınlar
Son grupta tedavi, rahim içine yerleştirilen hormonlu spiral ya da ağızdan alınan progestinle yapılabilir ve sık aralıklarla örnekleme gerektirir. Bu yaklaşım standart cerrahinin yerini her zaman tutmaz; ancak dikkatle seçilmiş hastalarda kadın hastalıkları ve onkoloji hekimlerinin birlikte izlemesiyle uygulanabilir. Kilo alımı ve pıhtı riski gibi olası yan etkiler hekimle konuşulmalıdır.
Tedavi Sürecinde ve Sonrasında Günlük Yaşam
Ameliyat ve ek tedaviler bedende ve günlük yaşamda bazı değişikliklere yol açabilir. Yumurtalıkları alınan ve henüz menopoza girmemiş kadınlarda ani başlayan sıcak basmaları, uyku sorunları ve vajinal kuruluk görülebilir. Lenf bezleri çıkarılan ya da ışın tedavisi alan hastalarda bacakta şişlik (lenfödem) gelişebilir; erken fark edildiğinde fizyoterapi ve bası çorabı gibi yöntemlerle hafifletilebilir.
Bu dönemde dikkat edilmesi yararlı olabilecek noktalar şunlardır:
- Sebze, tam tahıl ve baklagil ağırlıklı, dengeli bir beslenme
- Hekim onayıyla düzenli yürüyüş ve hafif egzersiz
- Kan şekeri ve tansiyonun düzenli takibi
- Vajinal kuruluk ve cinsel yaşamla ilgili sorunların çekinmeden konuşulması
- Kaygı ve depresyon belirtileri için psikolojik destek alınması
Endometrium kanseri yaşamış kadınlarda fazla kilo ve diyabet sık eşlik ettiği için, kalp ve damar sağlığının korunması uzun vadeli izlemin bir parçasıdır. Menopoz yakınmaları için hormon kullanmayı düşünüyorsanız bu kararı mutlaka onkoloji hekiminizle birlikte verin.
Kağıthane Bölgesinden Randevu
Randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı telefonu arayabilir ya da iletişim formunu doldurabilirsiniz. Rahim (Endometrium) Kanseri konusunda muayene Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede yapılır; Kağıthane bölgesinden gelen hastalar önceki tetkiklerini yanlarında getirebilir.