Akciğer kanserinde son yıllardaki en belirgin değişim, tedavinin tümörün moleküler özelliklerine göre kişiselleştirilmesidir. Prof. Dr. Meral Günaldı, İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanı olarak kemoterapi, hedefe yönelik tedavi ve immünoterapinin planlanması ve izlenmesiyle ilgilenir. Kartal bölgesinden ulaşan hastalar Ulus, Beşiktaş'taki muayenehaneden randevu alabilir. Aşağıdaki başlıklar, tanıdan takibe uzanan süreçte en çok sorulan konuları ele alıyor.
Kartal, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Hiç Sigara İçmemiş Kişilerde Akciğer Kanseri
Akciğer kanseri yalnızca sigara içenlerin hastalığı değildir. Hiç tütün kullanmamış kişilerde de görülebilir ve bu grupta kadınlara daha sık rastlanır. Bu hastalarda en sık karşılaşılan tip, akciğerin salgı bezi hücrelerinden gelişen adenokarsinomdur. Pasif içicilik, radon, hava kirliliği ve mesleki maruziyetler olası nedenler arasında sayılsa da çoğu hastada belirgin bir tetikleyici bulunamaz.
Sigara içmeyenlerde gelişen akciğer kanserinin biyolojisi çoğu zaman farklıdır. Tümör dokusunda EGFR, ALK gibi sürücü gen değişikliklerine daha sık rastlanır. Bu değişiklikler tablet şeklinde alınan hedefe yönelik ilaçlarla tedavi imkânı sunduğu için moleküler testlerin eksiksiz yapılması bu hasta grubunda özellikle belirleyicidir. Öte yandan sigara içmeyen kişilerde inatçı öksürük ya da nefes darlığı, kanser olasılığı akla gelmediği için uzun süre astım veya bronşit gibi değerlendirilebilir. Geçmeyen solunum şikâyetlerinde, sigara öyküsü olmasa bile, akciğer görüntülemesinin istenmesi tanıda gecikmeyi önleyebilir. Bu nedenle sigara içmiyor olmak, uzun süren şikâyetlerin araştırılmasını ertelemek için bir gerekçe sayılmamalıdır.
Hangi Şikâyetler Değerlendirilmeli?
Erken dönemde çoğunlukla sessiz seyreden akciğer kanserinde belirtiler genellikle tümör büyüdüğünde, bir hava yolunu daralttığında ya da yayıldığında ortaya çıkar. Şikâyetler soğuk algınlığı veya sigaraya bağlı öksürük gibi sıradan nedenlere kolayca yorulabildiği için dikkat edilmesi gereken nokta, alışılmış örüntüdeki değişikliktir.
- Uzun süredir var olan öksürüğün karakterinin değişmesi ya da yeni başlayan öksürüğün geçmemesi
- Balgamla birlikte kan gelmesi
- Merdiven çıkarken ya da yürürken öncekine göre daha çabuk nefes nefese kalmak
- Aynı bölgede tekrarlayan ya da tedaviye yanıt vermeyen akciğer enfeksiyonları
- Açıklanamayan iştahsızlık ve kilo kaybı
Yayılmış hastalıkta kemiklerde ağrı, baş ağrısı ya da denge sorunları, boyunda şişlik ve yüzde ödem gibi belirtiler görülebilir. Bu şikâyetlerin hiçbiri tek başına kanser anlamına gelmez; ancak birkaç haftayı aşan ya da giderek artan yakınmalarda bir hekime başvurmak ve gerekirse akciğer görüntülemesi yaptırmak doğru yaklaşımdır. Sigara içen ya da geçmişte içmiş kişilerde bu eşik daha da düşük tutulmalıdır.
Hedefe Yönelik Tedaviler: Akıllı İlaçlar
Sürücü gen değişikliği saptanan hastalarda, bu değişikliğin oluşturduğu anormal sinyali doğrudan engelleyen ilaçlar kullanılabilir. Halk arasında akıllı ilaç olarak bilinen bu tedavilerin çoğu ağızdan alınan tabletlerdir ve evde, günlük olarak kullanılır. EGFR ve ALK değişikliklerinde bu ilaçlar uzun süredir yaygın biçimde uygulanmaktadır; KRAS, BRAF, MET, RET gibi diğer hedefler için de onaylı ilaçlar bulunmaktadır.
Bu ilaçların yan etki profili kemoterapiden farklıdır. Ciltte sivilceye benzer döküntü, tırnak çevresinde iltihap, ishal, karaciğer testlerinde yükselme ve ödem görülebilir; seyrek de olsa ilaçla ilişkili akciğer iltihabı gelişebilir. Yan etkilerin çoğu destek tedavileri ya da doz ayarlamasıyla yönetilir. Zamanla tümör hücreleri ilaca karşı direnç kazanabilir; bu durumda yeniden biyopsi ya da sıvı biyopsiyle direncin nedeni araştırılır ve sonuca göre başka bir ilaca geçilir. Tabletlerin hangi saatte, aç ya da tok alınacağı ve diğer ilaçlarla etkileşimi konusunda verilen talimatlara uymak gerekir.
Kartal Bölgesinden Gelen Hastalar İçin Tedavi Sonrası Takip
Ameliyat ya da radyoterapiyle, hastalığı ortadan kaldırma amacı taşıyan tedavi tamamlandıktan sonra düzenli izlem başlar. Takipte amaç, hastalığın geri dönüşünü ya da tütünle ilişkili yeni bir akciğer tümörünü erken fark etmek ve tedaviye bağlı uzun dönem sorunları yönetmektir. İlk yıllarda kontroller daha sık aralıklarla yapılır; muayene ile birlikte göğüs tomografisi izlemin temel aracıdır. Aralar zamanla açılır ve uzun dönemde düşük doz tomografiyle izlem sürdürülebilir.
Hedefe yönelik ilaç ya da immünoterapi almaya devam eden hastalarda takip, tedavinin etkisini ve yan etkileri izlemeye yöneliktir; görüntüleme aralıkları hekim tarafından belirlenir. Kontroller arasında yeni başlayan kemik ağrısı, baş ağrısı, görme ya da konuşma bozukluğu, kanlı balgam ya da belirgin nefes darlığı ortaya çıkarsa randevu tarihini beklemeden hekime başvurmak gerekir. Grip ve zatürre aşılarının güncellenmesi de akciğer sağlığını korumanın bir parçası olarak hekiminizle konuşulabilir. Takip sürecinde sigaradan uzak durmak, yeni bir akciğer tümörü riskini azaltmanın başlıca yollarından biridir.
Kartal Bölgesinden Randevu
Kartal ve çevresinden gelen hastalar, Akciğer Kanseri tanısı, tedavi planlaması ya da ikinci görüş için Prof. Dr. Meral Günaldı ile randevu oluşturabilir. Muayenehane Ulus, Beşiktaş'tadır; randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı hattı arayabilirsiniz.