Pankreas kanseri tanısı, hasta ve yakınları için pek çok yeni soruyu beraberinde getirir: Ameliyat mümkün mü, kemoterapi ne kadar sürer, beslenme nasıl değişir? Bu sayfadaki başlıklar, bu soruların yanıtlarını genel bir çerçevede ele alıyor. Kartal bölgesinde yaşayan ve tıbbi onkoloji görüşü almak isteyen hastalar, Prof. Dr. Meral Günaldı'nın Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesine başvurabilir. Size uygun yol, tetkikleriniz incelendikten sonra birlikte konuşulur.
Kartal, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Görüntüleme Yöntemleri ve Tümör Belirteci
Pankreasta bir kitleden şüphelenildiğinde ilk istenen tetkik genellikle pankreas protokolüyle çekilen bilgisayarlı tomografidir. Bu çekimde damar içine verilen ilaçlı madde farklı zamanlarda görüntülenir; böylece tümörün boyutu, çevredeki büyük atardamar ve toplardamarlarla ilişkisi ve karaciğerde yayılım olup olmadığı ayrıntılı olarak incelenir. MR ve MR kolanjiyografi, özellikle karaciğerdeki küçük odakları ve safra kanallarını değerlendirmede tomografiyi tamamlar. PET-BT ise seçilmiş hastalarda ek bilgi için istenebilir.
Kanda ölçülen CA 19-9 tümör belirteci, pankreas kanserinde sık kullanılır; ancak bu testin sınırlarını bilmek gerekir. Safra yolu tıkanıklığı, pankreatit ya da karaciğer hastalıkları gibi kanser dışı durumlarda da yükselebilir. Bazı kişilerin vücudu ise bu maddeyi hiç üretmez; bu kişilerde tümör olsa bile değer normal çıkar. Bu nedenle belirteç tek başına tanı koydurmaz, tarama amacıyla kullanılmaz. Asıl değeri, tanı konmuş hastalarda tedaviye yanıtın ve izlemin bir parçası olarak zaman içindeki değişimin takip edilmesidir.
Ameliyata Uygunluk Nasıl Değerlendirilir?
Tedavi planının yönünü belirleyen asıl soru, tümörün ameliyatla bütünüyle çıkarılıp çıkarılamayacağıdır. Bu sorunun yanıtı, tedaviye ameliyatla mı yoksa ilaçla mı başlanacağını belirler. Bu değerlendirme, tümörün yakınından geçen ve bağırsaklarla karaciğeri besleyen büyük damarlarla olan ilişkisine dayanır. Buna göre hastalık genel olarak dört grupta ele alınır:
- Ameliyat edilebilir: tümör büyük damarlara dayanmamıştır ve uzak yayılım yoktur.
- Sınırda ameliyat edilebilir: tümör damarlara belli ölçüde temas eder; önce ilaç tedavisi verilip ardından ameliyat yeniden değerlendirilir.
- Lokal ileri: tümör büyük atardamarları sarmıştır; uzak yayılım olmasa da başlangıçta ameliyat uygun görülmez.
- Yayılmış (metastatik): karaciğer, karın zarı ya da akciğer gibi uzak organlarda hastalık vardır.
Bu sınıflama, ayrıntılı radyolojik yorum gerektirir ve çoğu zaman cerrah, radyolog ve onkoloğun birlikte bakışıyla netleşir. Hastanın genel kondisyonu, beslenme durumu ve eşlik eden hastalıkları da ameliyat kararında tümörün yerleşimi kadar belirleyicidir. Sınıflama sabit değildir; ilaç tedavisi sonrasında çekilen yeni görüntülerle yeniden gözden geçirilir.
Kemoterapi Yan Etkileri ve Kilo Kaybıyla Mücadele
Kullanılan kemoterapi kombinasyonları yorgunluk, bulantı, ishal, kan değerlerinde düşme ve el ayak parmaklarında uyuşma gibi yan etkilere yol açabilir. Bu yakınmalar, bulantı önleyiciler, ishal ilaçları, gerektiğinde kan hücrelerini destekleyen iğneler ve doz ayarlamalarıyla yönetilir. Ateşin yükselmesi, kan değerleri düşük bir hastada ciddi enfeksiyonun ilk işareti olabileceğinden tedavi ekibine bildirilmelidir.
Hastalığın kendisi de önemli bir sorun yaratır: kaşeksi, yani iştahsızlık, kas kaybı ve istemsiz kilo kaybının bir arada görüldüğü tablo. Kaşeksi kişiyi güçsüz bırakır ve tedaviye dayanma gücünü azaltabilir. Bu nedenle beslenme değerlendirmesi tedavinin başından itibaren planın parçası olmalıdır. Diyetisyen desteği, enerji ve proteinden zengin küçük öğünler, gerektiğinde ağızdan alınan besin destek ürünleri ve hekim önerisiyle iştah açıcı ilaçlar kullanılabilir. Gücü elverdiği ölçüde yürüyüş gibi hafif egzersizler kas kütlesinin korunmasına yardımcı olur. Tartı takibi evde düzenli yapılabilir ve sonuçlar kontrollerde hekimle paylaşılabilir.
Kartal ve Çevresinden Başvuranlarda Ortak Karar ve İkinci Görüş
Tedavi kararlarının tek bir uzmanlık alanına bırakılamadığı hastalıklardan biri de pankreas kanseridir. Genel cerrahi, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, gastroenteroloji, radyoloji ve patoloji uzmanlarının katıldığı tümör konseyinde görüntüler birlikte incelenir; ameliyatın şimdi mi, ilaç tedavisinden sonra mı yapılacağı ya da hiç uygun olup olmadığı bu ortak değerlendirmeyle netleşir. Hastanın beklentileri ve genel durumu da bu tartışmanın bir parçasıdır.
Tanı sonrası kendisine önerilen planı başka bir hekimle de konuşmak isteyen hastalar için ikinci görüş, seçenekleri daha iyi anlamanın bir yoludur. Bu değerlendirmede en çok ihtiyaç duyulan belgeler, tomografi ve MR görüntülerinin dijital kopyaları, endoskopik ultrason ve biyopsi raporları, kan tahlilleri ile tümör belirteci sonuçları, varsa stent işlemi ve ameliyat notlarıdır. Pankreas kanserinde zaman, tedavi seçeneklerini etkileyebildiğinden ikinci görüş sürecinin tedaviyi geciktirmeyecek şekilde planlanması akılcı olur. Ortaya çıkan öneriler, hastanın kendi tedavi ekibiyle paylaşılabilir.
Kartal Bölgesinden Randevu
Randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı telefonu arayabilir ya da iletişim formunu doldurabilirsiniz. Pankreas Kanseri konusunda muayene Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede yapılır; Kartal bölgesinden gelen hastalar önceki tetkiklerini yanlarında getirebilir.