Mesanede tümör saptandığında hastalığın kas tabakasına ilerleyip ilerlemediği, tedavi yolunu belirleyen ilk sorudur. Prof. Dr. Meral Günaldı, tıbbi onkoloji alanında bu soruya göre şekillenen ilaç tedavilerini hastayla birlikte planlar; muayenehanesi Ulus, Beşiktaş'tadır. Levent ve yakın semtlerden gelen okurlar için hazırlanan bu içerik tanı, tedavi seçenekleri, yan etkiler ve günlük yaşam hakkında genel bilgi verir, kişisel hekim değerlendirmesinin yerini tutmaz.
Levent, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda, Beşiktaş ilçesinde yer alır. Muayenehane de Beşiktaş ilçesinde, Ulus'tadır.
Mesane Kanserine Zemin Hazırlayan Etkenler
Sigara, mesane kanseri için bilinen en güçlü risk etkenidir. Tütün dumanındaki kimyasallar kana karışır, böbreklerden süzülür ve idrarda birikerek uzun süre mesane duvarıyla temas eder. Bu nedenle sigara içenlerde risk, hiç içmemiş kişilere göre belirgin biçimde yüksektir ve bıraktıktan sonra yıllar içinde yavaş yavaş azalır.
Sigaranın yanı sıra şu durumlar da riski artırabilir:
- Boya, deri, kauçuk, alüminyum ve kimya sanayiinde aromatik aminlere uzun süreli mesleki maruziyet
- Siklofosfamid gibi bazı kanser ilaçlarının daha önce kullanılmış olması
- Pelvis bölgesine geçmişte uygulanmış ışın tedavisi
- Uzun süre takılı kalan sonda ya da tekrarlayan mesane iltihapları gibi kronik tahriş durumları
- Bazı ülkelerde yaygın olan şistozomiyaz adlı parazit enfeksiyonu
Hastalık ileri yaşlarda ve erkeklerde daha sık görülür. Risk etkeni taşımak hastalığın gelişeceği anlamına gelmez; hiçbir risk etkeni olmayan kişilerde de tanı konabilir. Bu yüzden belirtiler ortaya çıktığında, risk etkeni taşıyıp taşımamaktan bağımsız olarak değerlendirme yapılır.
Hastalık İlerlediğinde Ortaya Çıkabilecek Şikâyetler
Tümör mesane duvarının derin katmanlarını aşıp çevre dokulara ya da uzak organlara ulaştığında, idrardaki kanamadan farklı yakınmalar gündeme gelebilir. Bu şikâyetlerin türü, hastalığın vücudun hangi bölgesine yayıldığıyla yakından ilişkilidir.
- Kasık, alt karın ya da bel bölgesinde süreklilik kazanan ağrı
- Tümörün idrar kanalının mesaneye açıldığı yeri daraltmasına bağlı böbrekte şişlik ve böğür ağrısı
- Bacaklarda ödem; bu durum lenf bezlerinin büyüyüp lenf akışını engellemesiyle ilişkili olabilir
- Açıklanamayan kilo kaybı, iştahsızlık ve belirgin yorgunluk
- Kemiklerde, özellikle sırt ve kalça çevresinde ağrı
- Nefes darlığı ya da uzun süren öksürük
Bu belirtilerin her biri pek çok başka hastalıkta da görülebilir; tek başına bir tanı koydurmaz. Daha önce mesane tümörü tedavisi görmüş birinde bu tür yeni bir yakınma ortaya çıktığında, bir sonraki kontrol tarihini beklemeden hekimine haber vermesi uygundur. Böylece gereken tetkikler zamanında planlanabilir. Bu sırada kullanılan ilaçların listesi ve önceki raporların hazır bulundurulması değerlendirmeyi hızlandırır.
TUR İşlemi ve Patoloji Raporunda Yer Alan Kavramlar
Mesanede şüpheli bir oluşum görüldüğünde, idrar kanalından girilerek tümörün kazınarak çıkarıldığı transüretral rezeksiyon, kısaca TUR uygulanır. Bu işlem hem tanı koydurur hem de görünen tümörü temizleyerek tedavinin ilk adımını oluşturur. Çıkarılan dokunun içinde mesane kas tabakasının da bulunması, patoloğun derinlik değerlendirmesi yapabilmesi için gereklidir.
Patoloji raporunda hastaların sık karşılaştığı kavramlar şunlardır:
- Ürotelyal karsinom: Mesane kanserlerinin büyük çoğunluğunu oluşturan, idrar yollarını döşeyen hücrelerden gelişen tip
- Düşük ya da yüksek derece: Hücrelerin normalden ne kadar farklılaştığını anlatır; yüksek derece daha saldırgan davranışa işaret eder
- Kas invazyonu: Tümörün mesane duvarındaki kas tabakasına ulaşıp ulaşmadığı
- Karsinoma in situ: Yüzeyde kalan ama yüksek dereceli kabul edilen yassı lezyon
- Varyant histoloji: Tümörün içinde farklı hücre görünümlerinin bulunması
Bazı durumlarda ilk işlemden birkaç hafta sonra ikinci bir TUR planlanarak geride tümör kalmadığı doğrulanır. Rapordaki terimler anlaşılmadığında, hekiminizden bunların sizin durumunuz için ne anlama geldiğini açıklamasını istemekten çekinmeyin.
Sistemik Tedavilerde Yan Etkilerin Yönetimi
Mesane kanserinde kullanılan ilaç gruplarının her birinin kendine özgü bir yan etki profili vardır ve yönetim stratejisi de buna göre değişir. Hastanın neyi ne zaman bildirmesi gerektiğini önceden bilmesi, sorunların erken fark edilmesini sağlar.
- Sisplatin temelli kemoterapi: Bulantı için tedavi günü ve sonrasında koruyucu ilaçlar verilir; böbrekleri korumak için damar yoluyla bol sıvı uygulanır. Kulak çınlaması ya da işitme azalması fark edilirse hekime bildirilir.
- Kan sayımındaki düşüş: Kemoterapi sonrası günlerde ateş yükselirse, bu durum enfeksiyon açısından acil değerlendirme gerektirir.
- İmmünoterapi: Bağışıklık sistemi sağlıklı organlara da tepki verebilir. Uzun süren ishal, nefes darlığı, ciltte yaygın döküntü, aşırı yorgunluk ya da tiroid değerlerinde değişiklik bu tablonun işaretleri olabilir. Çoğu zaman kortizon grubu ilaçlarla kontrol altına alınır.
Yan etkiyi gizlemek ya da geçmesini beklemek yerine tedavi ekibiyle paylaşmak, doz ayarlaması ve destek tedavisinin zamanında yapılmasına olanak tanır.
Levent Bölgesinden Randevu
Mesane Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Levent bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.