Yumurtalık kanseri, çoğu zaman sindirim sorunlarına benzeyen belirsiz şikâyetlerle kendini gösterdiği için tanı süreci kadınlar ve aileleri için kafa karıştırıcı olabilir. Prof. Dr. Meral Günaldı, İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanı olarak hastalarını Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde tıbbi onkoloji açısından değerlendiriyor. Levent ve çevresinden gelen okurlar için hazırlanan bu sayfa, tanıdan izleme kadar uzanan süreci sade bir dille anlatıyor.
Levent, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda, Beşiktaş ilçesinde yer alır. Muayenehane de Beşiktaş ilçesinde, Ulus'tadır.
Kesin Tanının Konması ve Patolojik İnceleme
Görüntüleme ve kan testleri yumurtalık kanserinden şüphelenmeyi sağlar, ancak kesin tanı ancak dokunun patolog tarafından mikroskopta incelenmesiyle konur. Bu doku çoğu zaman ameliyat sırasında elde edilir. Ameliyat esnasında çıkarılan kitle hızlıca incelenerek iyi huylu mu kötü huylu mu olduğu hakkında ön bilgi alınabilir; bu ön inceleme, ameliyatın kapsamının o anda belirlenmesine yardımcı olur.
Hastalığın çok yaygın olduğu ya da hastanın genel durumunun hemen büyük bir ameliyata uygun olmadığı durumlarda, tanı başka yollarla konabilir:
- Görüntüleme eşliğinde karın zarındaki ya da omentumdaki bir odaktan iğne biyopsisi
- Kapalı yöntemle, karın duvarından küçük kesilerle yapılan laparoskopi ve doku örneklemesi
- Karın ya da akciğer zarındaki sıvıda tümör hücresi aranması
Patoloji raporunda tümör tipi ve derecesinin yanı sıra, tedavi planını etkileyecek bazı immünohistokimyasal boyalara da yer verilir. Raporun eksiksiz olması, sonraki ilaç seçimleri açısından belirleyicidir. Doku bloklarının arşivde saklanması, ileride gerekebilecek genetik testlere de olanak tanır.
PARP İnhibitörleriyle İdame Tedavisi
Kemoterapiye yanıt alınmasının ardından, hastalığın geri dönüşünü geciktirmek amacıyla idame tedavisi uygulanabilir. Bu alanda öne çıkan ilaç grubu PARP inhibitörleridir.
Hücreler DNA'larında oluşan hasarları farklı yollarla onarır. BRCA genlerinde değişiklik bulunan ya da tümörde homolog rekombinasyon eksikliği adı verilen onarım kusuru saptanan hastalarda kanser hücreleri, PARP enziminin işlevine daha bağımlı hale gelir. PARP inhibitörleri bu enzimi engelleyerek onarım yeteneği zaten zayıf olan tümör hücrelerinin ölümüne katkıda bulunur.
Olaparib ve niraparib bu gruptaki ilaçlara örnektir. Ağızdan, evde kullanılırlar. Sık görülen yan etkileri arasında bulantı, yorgunluk, kansızlık ve kan pulcuklarında düşüş yer alır; bu nedenle tedavinin ilk aylarında kan sayımı daha sık kontrol edilir. Tümörde ve kanda yapılan genetik testlerin sonuçları, bu ilaçların kimin için uygun olduğunu belirlemede temel rol oynar. Tedavi süresi ve doz, kan değerleri ile yan etkilerin seyrine göre hekim tarafından ayarlanır; doz azaltılması, ilacın faydasını yitirdiği anlamına gelmez.
BRCA Testi, Genetik Danışmanlık ve Aile Bireyleri
Epitelyal yumurtalık kanseri tanısı alan her kadına, aile öyküsünden bağımsız olarak kalıtsal genetik test önerilmesi güncel kılavuzlarda yer alan bir yaklaşımdır. Bunun iki temel nedeni vardır: test sonucu hastanın kendi tedavi seçeneklerini değiştirebilir ve aile bireyleri için koruyucu adımların planlanmasına olanak tanır.
Kan ya da tükürük örneğiyle yapılan bu test, BRCA genlerinin yanı sıra Lynch sendromu genleri ve diğer bazı yatkınlık genlerini de kapsayabilir. Tümör dokusunda yapılan testler ise kalıtsal olmayan, yalnızca tümöre özgü değişiklikleri gösterebilir.
Kalıtsal bir değişiklik saptanırsa:
- Kız ve erkek kardeşler, çocuklar ve diğer birinci derece yakınlar için genetik danışmanlık önerilir.
- Taşıyıcı kadınlarda doğurganlık planları tamamlandıktan sonra risk azaltıcı tüp ve yumurtalık ameliyatı konuşulabilir.
- Meme kanseri açısından daha yakın izlem planlanır.
- Taşıyıcı erkeklerde prostat, meme ve pankreas kanseri riskleri hekimle değerlendirilir.
Genetik danışmanlık, sonuçların aile içinde nasıl paylaşılacağı konusunda da yol gösterir.
Doğurganlığı Koruyan Seçenekler ve Erken Menopozla Baş Etme
Hastalık genç kadınlarda da görülebildiği için doğurganlık konusu tedavi planının ayrılmaz bir parçası olabilir. Germ hücreli tümörlerde, bazı stromal tümörlerde ve tek yumurtalıkla sınırlı, düşük riskli seçilmiş epitelyal tümörlerde, rahim ve sağlam olan diğer yumurtalık korunarak yalnızca etkilenen yumurtalığın çıkarıldığı doğurganlık koruyucu cerrahi düşünülebilir. Bu karar, kapsamlı evreleme sonuçlarına dayanır ve jinekolojik onkoloji ile üreme sağlığı hekimlerinin birlikte değerlendirmesini gerektirir.
Her iki yumurtalığın alındığı kadınlarda, menopoz henüz gelmemişse ameliyatla birlikte ani bir menopoz yaşanır. Bu durumda şu yakınmalar ortaya çıkabilir:
- Sıcak basmaları ve gece terlemeleri
- Uyku bozukluğu ve duygu durumunda dalgalanmalar
- Vajinal kuruluk ve cinsel yaşamda zorluklar
- Uzun vadede kemik erimesi eğilimi
Hormon içermeyen nemlendiriciler, düzenli egzersiz, kalsiyum ve D vitamini desteği ile kemik yoğunluğu ölçümü bu sürecin yönetiminde kullanılan araçlardır. Cinsel yaşamla ilgili kaygıları hekimle paylaşmak ve gerektiğinde psikolojik destek almak, bu değişime uyumu kolaylaştırabilir.
Levent Bölgesinden Randevu
Levent ve çevresinden gelen hastalar, Yumurtalık (Over) Kanseri tanısı, tedavi planlaması ya da ikinci görüş için Prof. Dr. Meral Günaldı ile randevu oluşturabilir. Muayenehane Ulus, Beşiktaş'tadır; randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı hattı arayabilirsiniz.