Mesane kanseri tanısı almak, pek çok yeni terimle aynı anda karşılaşmak demektir: sistoskopi, BCG, sistektomi, ürostomi gibi. Bu sayfa, Maltepe bölgesinden ve İstanbul'un farklı semtlerinden gelen okurlar için bu kavramları açıklamayı amaçlıyor. Prof. Dr. Meral Günaldı, İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanıdır ve tıbbi onkoloji muayenelerini Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde yapar. Tedavi kararı, her hastanın kendi bulgularına göre hekim tarafından verilir.
Maltepe, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Ameliyat Öncesinde ya da Sonrasında Kemoterapi
Tümör kas tabakasına ilerlemişse, mesanenin çıkarılacağı ameliyattan önce kemoterapi verilmesine neoadjuvan tedavi denir. Bu yaklaşımın amacı, görüntülemede seçilemeyen ama vücutta dolaşıyor olabilecek mikroskobik hastalığı erken dönemde kontrol altına almak ve ameliyat sonrası hastalığın geri gelme olasılığını azaltmaktır. Bu strateji, uygun hastalarda ders kitaplarında standart yaklaşım olarak yer alır.
Bu tedavide genellikle sisplatin adlı ilacı içeren kombinasyonlar tercih edilir. Ancak sisplatin; böbrek fonksiyonları, işitme durumu, kalp yetersizliği ve genel performans açısından belirli koşulları gerektirir. Bu koşulları karşılamayan hastalarda farklı bir yol izlenebilir.
Ameliyattan önce kemoterapi almamış ve patoloji raporunda yüksek risk taşıyan bulgular saptanmış hastalarda, ameliyat sonrasında adjuvan kemoterapi ya da immünoterapi gündeme gelebilir. Hangi seçeneğin kimin için uygun olduğu; böbrek değerleri, eşlik eden hastalıklar ve hastanın tercihi birlikte gözetilerek tıbbi onkolog tarafından kişiye göre belirlenir. Kemoterapi sırasında ara görüntülemeler yapılarak tedaviye yanıt ve ameliyat zamanlaması gözden geçirilir.
Radikal Sistektomi ve Yeni İdrar Yolu Seçenekleri
Radikal sistektomi, mesanenin çevre lenf bezleriyle birlikte çıkarıldığı ameliyattır. Erkeklerde genellikle prostat ve meni keseleri, kadınlarda ise duruma göre rahim, yumurtalıklar ve hazne duvarının bir bölümü de çıkarılabilir. Mesane alındıktan sonra idrarın vücuttan atılması için yeni bir yol oluşturulması gerekir; buna üriner diversiyon denir.
Başlıca seçenekler şunlardır:
- İleal kondüit: İnce bağırsağın kısa bir parçası kullanılarak idrar kanalları buna bağlanır ve karın duvarında bir açıklık oluşturulur. İdrar, bu açıklığa yapıştırılan bir torbada toplanır.
- Ortotopik yeni mesane: Bağırsaktan hazırlanan bir hazne, idrar kanalına bağlanır; hasta idrarını idrar yolundan yapmaya devam eder, ancak boşaltmayı öğrenmesi zaman alır.
- Kontinan cilt rezervuarı: Karın içinde oluşturulan bir hazne, gün içinde sonda ile boşaltılır.
Hangi yöntemin uygun olduğu; tümörün yeri, böbrek ve karaciğer fonksiyonları, el becerisi ve kişinin yaşam düzenine göre ameliyatı yapacak ürolog ile birlikte konuşulur. Ameliyat sonrası iyileşme dönemi birkaç hafta sürebilir.
Yaşlı Hastalarda ve Böbrek Fonksiyonu Azalmış Kişilerde Tedavi Planı
Mesane kanseri çoğunlukla ileri yaşta görüldüğü için tedavi planlanırken takvim yaşından çok kişinin genel sağlık durumu dikkate alınır. Bağımsız yaşayabilen, günlük işlerini kendi görebilen yaşlı bir hasta ile birden fazla kronik hastalığı olan ve yatağa bağlı bir hasta için seçenekler farklılaşır.
Bu değerlendirmede şu başlıklar ele alınır:
- Böbrek fonksiyonu: Kreatinin klirensi düşük olan hastalarda sisplatin yerine karboplatin gibi farklı ilaçlar ya da immünoterapi tercih edilebilir
- İşitme kaybı ve sinir hasarı gibi önceden var olan sorunlar
- Kalp yetersizliği, şeker hastalığı ve akciğer hastalıkları
- Beslenme durumu, kas gücü ve düşme riski
- Bilişsel durum ve evde destek olanakları
Kapsamlı geriatrik değerlendirme denilen bu yaklaşım, tedavinin hastaya katkısı ile yükü arasındaki dengeyi görmeyi kolaylaştırır. Bazı durumlarda tedavi yoğunluğu azaltılır, bazılarında ise yalnızca belirtileri hafifletmeye yönelik bir plan öne çıkar. Kararlar, hasta ve yakınlarıyla açıkça konuşularak verilir; tedavi sırasında durum değişirse plan yeniden gözden geçirilir.
Tedavi Sürecinde Günlük Yaşam, Ürostomi Bakımı ve Sigarayı Bırakmak
Hastalığın tedavisi, kişinin gündelik alışkanlıklarında da değişiklikler gerektirebilir. Sistektomi sonrası karın duvarında idrar torbası kullanan hastalar, ilk haftalarda yara bakım hemşiresinden torbanın değiştirilmesi, cildin korunması ve gece drenaj sistemi kullanımı hakkında eğitim alır. Zamanla duş almak, yüzmek, seyahat etmek ve çalışmak çoğu kişi için yeniden olağan hale gelir.
Gün içinde yeterli sıvı tüketimi, idrar yolu enfeksiyonu ve taş oluşumu riskini azaltmaya yardımcı olur. Bağırsaktan oluşturulan yeni mesanede mukus birikebileceği için düzenli boşaltma alışkanlığı kazanılır.
Sigarayı bırakmak, tanı konduktan sonra da değerini korur. Sigara içmeyi sürdürmek ameliyat sonrası yara iyileşmesini geciktirebilir, akciğer sorunlarını artırabilir ve mesanede yeni tümör gelişme olasılığıyla ilişkilendirilir. Bırakma sürecinde ilaç desteği ve sigara bırakma polikliniklerinden yararlanılabilir.
Beden imajındaki değişiklikler, cinsel yaşamla ilgili kaygılar ve hastalığın geri gelme korkusu da sürecin bir parçasıdır. Psikolojik destek almak bu duygularla baş etmeyi kolaylaştırabilir.
Maltepe Bölgesinden Randevu
Maltepe ve çevresinden gelen hastalar, Mesane Kanseri tanısı, tedavi planlaması ya da ikinci görüş için Prof. Dr. Meral Günaldı ile randevu oluşturabilir. Muayenehane Ulus, Beşiktaş'tadır; randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı hattı arayabilirsiniz.