Pankreas kanseri tanısı, hasta ve yakınları için pek çok yeni soruyu beraberinde getirir: Ameliyat mümkün mü, kemoterapi ne kadar sürer, beslenme nasıl değişir? Bu sayfadaki başlıklar, bu soruların yanıtlarını genel bir çerçevede ele alıyor. Maltepe bölgesinde yaşayan ve tıbbi onkoloji görüşü almak isteyen hastalar, Prof. Dr. Meral Günaldı'nın Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesine başvurabilir. Size uygun yol, tetkikleriniz incelendikten sonra birlikte konuşulur.
Maltepe, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Endoskopik Ultrason, Biyopsi ve Safra Yolu İşlemleri
Endoskopik ultrason, ucunda küçük bir ultrason başlığı bulunan bir endoskopun mideye ve onikiparmak bağırsağına ilerletilmesiyle yapılır. Pankreas midenin hemen arkasında yer aldığından bu yöntemle organ çok yakından görüntülenebilir. Aynı işlem sırasında ince bir iğneyle kitleden doku örneği alınabilir. Kemoterapiye başlanmadan önce tanının doku örneğiyle kesinleştirilmesi gerekir; çünkü pankreasta kanser dışındaki bazı iltihabi hastalıklar ve farklı tümör türleri de kitle görünümü verebilir.
Sarılığı olan hastalarda ERCP adı verilen işlem gündeme gelir. Bu işlemde endoskop yardımıyla safra kanalına ulaşılır ve daralmış bölgeye stent adı verilen ince bir tüp yerleştirilir. Stent safranın yeniden bağırsağa akmasını sağlar; sarılık ve kaşıntı geriler, karaciğer değerleri düzelir. Kemoterapi alacak hastalarda safra akışının sağlanması tedavinin güvenle uygulanabilmesi için gereklidir. Stent tıkanması ateş, titreme ve yeniden sararma ile kendini gösterebilir; bu belirtiler fark edildiğinde tedavi ekibine haber verilmelidir. Tıkanan stent genellikle yeni bir ERCP işlemiyle değiştirilir; ERCP'nin mümkün olmadığı durumlarda safra, ciltten girilerek yerleştirilen bir kateterle de dışarı alınabilir.
Ameliyat Sonrası Koruyucu Kemoterapi
Tümör ameliyatla başarıyla çıkarılmış olsa bile pankreas kanserinde hastalığın geri dönme eğilimi yüksektir. Bunun nedeni, tanı anında görüntülemeyle saptanamayan mikroskobik hücrelerin vücutta kalabilmesidir. Adjuvan kemoterapi, işte bu görünmeyen hastalığı hedeflemek için ameliyat sonrasında verilen tedavidir ve ameliyat olan hastaların çoğu için standart yaklaşımın parçası kabul edilir.
Tedaviye, hastanın ameliyattan yeterince toparlanmasının ardından başlanır; yara iyileşmesi, beslenme durumu ve genel kondisyon bu zamanlamada belirleyicidir. Hangi ilaç kombinasyonunun seçileceği, hastanın yaşına ve tedaviyi kaldırabilme gücüne göre değişir: Genel durumu iyi olan hastalarda daha yoğun kombinasyonlar tercih edilebilirken, daha kırılgan hastalarda daha hafif rejimler uygun olabilir. Tedavi birkaç ay sürer ve döngüler hâlinde uygulanır. Ameliyat öncesinde ilaç tedavisi almış hastalarda ameliyat sonrası verilecek tedavi, önceki tedavinin süresi ve patoloji raporundaki yanıt dikkate alınarak düzenlenir. Tedavi boyunca kan değerleri ve tümör belirteci izlenir; tedavi bitiminde çekilen görüntüleme, sonraki izlem döneminin başlangıç noktası olarak kullanılır.
Kemoterapi Yan Etkileri ve Kilo Kaybıyla Mücadele
Kullanılan kemoterapi kombinasyonları yorgunluk, bulantı, ishal, kan değerlerinde düşme ve el ayak parmaklarında uyuşma gibi yan etkilere yol açabilir. Bu yakınmalar, bulantı önleyiciler, ishal ilaçları, gerektiğinde kan hücrelerini destekleyen iğneler ve doz ayarlamalarıyla yönetilir. Ateşin yükselmesi, kan değerleri düşük bir hastada ciddi enfeksiyonun ilk işareti olabileceğinden tedavi ekibine bildirilmelidir.
Hastalığın kendisi de önemli bir sorun yaratır: kaşeksi, yani iştahsızlık, kas kaybı ve istemsiz kilo kaybının bir arada görüldüğü tablo. Kaşeksi kişiyi güçsüz bırakır ve tedaviye dayanma gücünü azaltabilir. Bu nedenle beslenme değerlendirmesi tedavinin başından itibaren planın parçası olmalıdır. Diyetisyen desteği, enerji ve proteinden zengin küçük öğünler, gerektiğinde ağızdan alınan besin destek ürünleri ve hekim önerisiyle iştah açıcı ilaçlar kullanılabilir. Gücü elverdiği ölçüde yürüyüş gibi hafif egzersizler kas kütlesinin korunmasına yardımcı olur. Tartı takibi evde düzenli yapılabilir ve sonuçlar kontrollerde hekimle paylaşılabilir.
Genetik Test ve Aile Bireyleri İçin Anlamı
Tanı alan hastaların bir kısmında, doğuştan taşınan ve ailede kuşaktan kuşağa geçebilen bir gen değişikliği bulunur. Bu değişikliklerin bir bölümü, ailede belirgin bir kanser öyküsü olmayan kişilerde de saptanabilir. Bu nedenle güncel kılavuzlar, pankreas adenokarsinomu tanısı alan hastalara aile öyküsünden bağımsız olarak kalıtsal genetik test yapılmasını önermektedir.
- BRCA1, BRCA2 ve PALB2 genleri: meme, yumurtalık ve prostat kanserleriyle de ilişkilidir.
- ATM geni
- Lynch sendromuna yol açan DNA onarım genleri
- Ailesel melanom sendromuyla ilişkili genler ve kalıtsal pankreatite neden olan değişiklikler
Testin hasta açısından iki önemli sonucu vardır: Bazı değişiklikler tedavi seçeneklerini etkiler, örneğin platin içeren kemoterapiye ve PARP inhibitörlerine uygunluk doğurabilir. Aile açısından ise kardeşler ve çocuklar için genetik danışmanlık kapısını açar. Değişikliği taşıyan aile bireylerinde hangi kanserler için hangi koruyucu adımların atılacağı, ilgili uzmanlarla birlikte planlanır. Test sonucu negatif çıksa bile aile öyküsü güçlüyse danışmanlık önerisi geçerliliğini koruyabilir.
Maltepe Bölgesinden Randevu
Randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı telefonu arayabilir ya da iletişim formunu doldurabilirsiniz. Pankreas Kanseri konusunda muayene Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede yapılır; Maltepe bölgesinden gelen hastalar önceki tetkiklerini yanlarında getirebilir.