Sitoredüksiyon, platin duyarlılığı, PARP inhibitörü, BRCA testi: yumurtalık kanseri tanısıyla birlikte bu terimler kısa sürede hayatın içine girer. Bu sayfa, Maltepe bölgesinden ve İstanbul'un farklı semtlerinden gelen hastaların bu kavramları anlamasına yardımcı olmak amacıyla hazırlandı. Prof. Dr. Meral Günaldı, İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanıdır ve tıbbi onkoloji muayenelerini Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde yapar. Tedavi kararları her hasta için ayrı ayrı verilir.
Maltepe, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Kesin Tanının Konması ve Patolojik İnceleme
Görüntüleme ve kan testleri yumurtalık kanserinden şüphelenmeyi sağlar, ancak kesin tanı ancak dokunun patolog tarafından mikroskopta incelenmesiyle konur. Bu doku çoğu zaman ameliyat sırasında elde edilir. Ameliyat esnasında çıkarılan kitle hızlıca incelenerek iyi huylu mu kötü huylu mu olduğu hakkında ön bilgi alınabilir; bu ön inceleme, ameliyatın kapsamının o anda belirlenmesine yardımcı olur.
Hastalığın çok yaygın olduğu ya da hastanın genel durumunun hemen büyük bir ameliyata uygun olmadığı durumlarda, tanı başka yollarla konabilir:
- Görüntüleme eşliğinde karın zarındaki ya da omentumdaki bir odaktan iğne biyopsisi
- Kapalı yöntemle, karın duvarından küçük kesilerle yapılan laparoskopi ve doku örneklemesi
- Karın ya da akciğer zarındaki sıvıda tümör hücresi aranması
Patoloji raporunda tümör tipi ve derecesinin yanı sıra, tedavi planını etkileyecek bazı immünohistokimyasal boyalara da yer verilir. Raporun eksiksiz olması, sonraki ilaç seçimleri açısından belirleyicidir. Doku bloklarının arşivde saklanması, ileride gerekebilecek genetik testlere de olanak tanır.
Tümör Yükünü Azaltma Ameliyatı: Sitoredüksiyon
Hastalık karın içine yayılmışsa, cerrahinin amacı karın içinde gözle görülen tüm tümör odaklarını mümkün olduğunca çıkarmaktır. Bu işleme sitoredüktif cerrahi ya da tümör yükünü azaltma ameliyatı denir. Ameliyat sonunda gözle görülür tümör kalmaması, tedavinin seyrini olumlu yönde etkileyen başlıca etkenlerden biri olarak kabul edilir.
Hastalığın dağılımına göre bu ameliyat şu işlemleri içerebilir:
- Rahim, yumurtalıklar ve tüplerin çıkarılması
- Omentum adı verilen, bağırsakların önünü örten yağlı perdenin alınması
- Karın zarındaki tümör odaklarının soyulması
- Gerekirse bağırsak, dalak ya da diyafram yüzeyine yönelik ek girişimler
Kapsamlı ve uzun süren bu ameliyatlar, jinekolojik onkoloji alanında çalışan cerrahlar tarafından planlanır. Ameliyat öncesinde hastanın beslenme durumu, kalp ve akciğer fonksiyonları ile genel dayanıklılığı değerlendirilir; bu hazırlık, ameliyat sonrası iyileşme sürecini etkileyebilir. Ameliyattan sonra hastanede kalış süresi ve kemoterapiye başlama zamanı, iyileşmenin hızına göre belirlenir. Bu dönemde erken hareket etmek, solunum egzersizleri ve yeterli protein alımı toparlanmayı destekler.
Damar Oluşumunu Engelleyen Tedavinin Yeri
Tümörlerin büyüyebilmek için yeni kan damarlarına ihtiyacı vardır. Bevasizumab, damar oluşumunu uyaran bir büyüme faktörünü bağlayarak bu süreci yavaşlatmayı amaçlayan bir antikordur. Yumurtalık kanserinde ilk basamakta kemoterapiye eklenip ardından idame olarak sürdürülebilir; hastalık tekrarladığında da seçilmiş hastalarda kullanılabilir.
Bazı hastalarda bevasizumab, bir PARP inhibitörü ile birlikte idame tedavisi olarak planlanır. Bu kombinasyonun kimler için uygun olduğu, tümörün genetik özelliklerine ve hastanın genel durumuna göre belirlenir.
Bu ilaçla ilişkili olarak dikkat edilen başlıca konular şunlardır:
- Tansiyon yükselmesi ve idrarda protein kaybı
- Yara iyileşmesinde gecikme; ameliyat öncesi ve sonrasında belirli bir süre ara verilmesi gerekir
- Burun kanaması gibi küçük kanamalar
- Nadir de olsa bağırsak delinmesi; özellikle bağırsak tıkanması öyküsü olan hastalarda dikkatli olunur
Tedavi boyunca her uygulama öncesi tansiyon ölçülür ve idrar tahlili yapılır. İlaç damar yoluyla verilir ve uygulama süresi ilk dozlardan sonra kısaltılabilir. Kontrol edilemeyen yüksek tansiyon gelişirse tedaviye ara verilebilir.
Hastalık Tekrarladığında Platin Duyarlılığı Kavramı
Yaygın evrede tanı konan hastalarda ilk tedavi sonrasında hastalığın bir süre sonra yeniden ortaya çıkması sık karşılaşılan bir durumdur. Bu aşamada tedavi planlanırken ilk sorulan soru, son platin içeren kemoterapiden bu yana ne kadar zaman geçtiğidir.
- Platine duyarlı hastalık: Son platin tedavisinin üzerinden uzun bir süre geçtikten sonra gelen tekrarlarda, yeniden platin içeren bir kombinasyon tercih edilebilir. Yanıt alınırsa ardından idame tedavisi konuşulabilir.
- Platine dirençli hastalık: Tedavi bittikten kısa süre sonra ya da tedavi sırasında ilerleyen hastalıkta platin dışı ilaçlar, tek ajan kemoterapiler ve uygun hastalarda bevasizumab eklenmesi düşünülür.
Tümör yüzeyinde folat reseptörü alfa adı verilen proteini yüksek düzeyde taşıyan bazı hastalarda, bu proteini hedefleyen antikor-ilaç konjugatları da seçenekler arasına girmiştir. Seçilmiş hastalarda ikinci bir sitoredüktif ameliyat da tartışılabilir. Tekrarlayan hastalıkta amaç; belirtileri kontrol etmek, yaşam kalitesini korumak ve hastalığı olabildiğince uzun süre kontrol altında tutmaktır.
Maltepe Bölgesinden Randevu
Yumurtalık (Over) Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Maltepe bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.