Dışkıda kan, bağırsak alışkanlığında değişiklik ya da kolonoskopide çıkan bir sonuç... Kolon kanseriyle ilgili sorular çoğu zaman bu noktada başlar. Bu sayfa, Pendik bölgesinden bilgi arayan okurlar için kalın bağırsak kanserinin tıbbi onkoloji yönünü sade bir dille anlatır. Prof. Dr. Meral Günaldı'nın muayenehanesi Ulus, Beşiktaş'tadır. Buradaki içerik hekim muayenesinin yerini tutmaz; tanı ve tedavi kararı kişisel değerlendirmeyle verilir.
Pendik, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Kolon Kanseri Riskini Artıran Durumlar
Kolon kanseri riski yaşla birlikte belirgin şekilde artar ve hastaların çoğu orta yaşın ilerisindedir. Bununla birlikte son yıllarda genç erişkinlerde görülen vakalar da dikkat çekmektedir. Değiştirilemeyen risk etkenleri arasında yakın akrabalarda kolon kanseri ya da ileri polip öyküsü, kişinin daha önce polip veya kolon kanseri geçirmiş olması, uzun süredir devam eden ülseratif kolit ya da Crohn hastalığı gibi iltihabi bağırsak hastalıkları ve kalıtsal kanser sendromları sayılabilir.
Yaşam tarzıyla ilgili etkenler ise önemli ölçüde değiştirilebilir. Kırmızı etin ve salam, sucuk gibi işlenmiş et ürünlerinin sık tüketimi, lif açısından fakir beslenme, fazla kilo ve özellikle bel çevresinde yağlanma, hareketsizlik, sigara ve alkol kullanımı riskle ilişkilendirilmiştir. Erişkin tipi şeker hastalığı da risk etkenleri arasında yer alır. Bu etkenlerin varlığı hastalığın mutlaka gelişeceğini göstermez; ancak tarama programına başlama zamanı ve sıklığı belirlenirken dikkate alınır. Kendi risk durumunuzu aile öykünüzle birlikte hekiminizle değerlendirmeniz, size uygun planı netleştirir.
Patoloji Raporu ve Evreleme
Ameliyatla çıkarılan bağırsak parçası ve lenf bezleri patologlar tarafından ayrıntılı biçimde incelenir. Raporda tümörün bağırsak duvarının hangi katmanlarına kadar ilerlediği, incelenen lenf bezlerinden kaçında kanser hücresi bulunduğu, cerrahi sınırlarda tümör olup olmadığı, tümörün damar ve sinir çevresine uzanıp uzanmadığı ve derecesi yer alır. Yeterli sayıda lenf bezinin incelenmesi, evrenin doğru belirlenmesi için gereklidir.
Bu bilgiler TNM sistemine göre bir araya getirilerek evre belirlenir. Genel hatlarıyla:
- Tümör bağırsak duvarıyla sınırlı ve lenf bezi tutulumu yoksa erken evreden söz edilir.
- Tümör duvarı aşmış ancak lenf bezlerine ulaşmamışsa ara bir evre söz konusudur ve ek risk özellikleri tedavi kararında rol oynar.
- Lenf bezlerinde tutulum varsa ameliyat sonrası kemoterapi genellikle gündeme gelir.
- Karaciğer, akciğer ya da karın zarı gibi uzak bölgelere yayılım varsa metastatik hastalık olarak adlandırılır.
Raporunuzda anlamadığınız terimleri kontrol sırasında sormanız, tedavi gerekçesini kavramanızı kolaylaştırır.
Kolon ve Rektum Kanseri Arasındaki Farklar
Kalın bağırsağın son bölümü olan rektum, leğen kemiğinin içinde dar bir alanda, mesane ve üreme organlarına yakın yerleşir. Bu anatomik konum, rektum kanserinin tedavisini kolonun diğer bölümlerinde gelişen tümörlerden ayırır. Kolon kanserinde tedavi çoğunlukla ameliyatla başlar ve gerekirse sonrasında kemoterapi verilir; radyoterapinin yeri ise sınırlıdır.
Rektum kanserinde, özellikle tümör duvarı aşmışsa ya da çevredeki lenf bezleri tutulmuşsa, tedaviye çoğu zaman ameliyattan önce radyoterapi veya kemoradyoterapi ile başlanır. Kemoterapinin de ameliyat öncesine alındığı ve ilaç ile ışın tedavisinin tamamının cerrahiden önce verildiği yaklaşımlar da uygulanmaktadır. Amaç, tümörü küçültmek, yerel nüks riskini azaltmak ve mümkünse makat kaslarının korunmasını sağlamaktır. Bu tedavilere çok iyi yanıt veren ve tümör izi kalmayan seçilmiş hastalarda, yakın izlemle ameliyatın ertelendiği yaklaşımlar da tartışılabilir. Bu kararlar cerrahi, radyasyon onkolojisi ve tıbbi onkolojinin katıldığı tümör konseyinde ortak olarak verilir. Rektum tedavisi sonrasında bağırsak alışkanlıklarında değişiklik yaşanabileceği de önceden konuşulur.
Kalıtsal Kolon Kanseri Sendromları ve Genetik Danışmanlık
Hastaların küçük bir bölümünde kalın bağırsak kanseri, aileden aktarılan gen değişiklikleriyle ortaya çıkar. Bunların en sık görüleni Lynch sendromudur; DNA onarım genlerindeki bir değişiklikten kaynaklanır ve kolonun yanı sıra rahim iç zarı, yumurtalık, mide ve idrar yolları kanserleri riskini de artırır. Ailesel adenomatöz polipozis (FAP) ise bağırsakta çok sayıda polip gelişmesiyle karakterize, daha nadir bir durumdur.
Genç yaşta kolon kanseri tanısı almak, ailede birden fazla kuşakta kolon ya da rahim kanseri bulunması, aynı kişide birden fazla Lynch ile ilişkili kanser gelişmesi ve tümörde DNA onarım bozukluğu saptanması genetik değerlendirme için ipuçlarıdır. Günümüzde tüm kolon kanserlerinde tümör dokusunda DNA onarım proteinlerinin incelenmesi önerilmektedir; bu inceleme hem tedaviye hem de kalıtsal riskin araştırılmasına yön verir. Kalıtsal bir sendrom saptandığında yakın akrabalara genetik test önerilebilir ve taşıyıcılar için daha erken başlayan, daha sık kolonoskopi programları planlanır. Genetik danışmanlık, sonuçların aile içinde nasıl paylaşılacağı konusunda da yol gösterir.
Pendik Bölgesinden Randevu
Kolon (Kalın Bağırsak) Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Pendik bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.