Kolon kanseri tedavisinde genel cerrahi, gastroenteroloji, radyoloji, patoloji, radyasyon onkolojisi ve tıbbi onkoloji birlikte çalışır. Tıbbi onkoloji; ameliyat öncesi ve sonrası ilaç tedavilerinin, hedefe yönelik ilaçların ve immünoterapinin planlanmasını üstlenir. Prof. Dr. Meral Günaldı, Sarıyer ve çevresinden gelen hastaları Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde kabul etmektedir. Sayfanın devamında risk etkenlerinden takibe uzanan konuları bulabilirsiniz.
Sarıyer, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Patoloji Raporu ve Evreleme
Ameliyatla çıkarılan bağırsak parçası ve lenf bezleri patologlar tarafından ayrıntılı biçimde incelenir. Raporda tümörün bağırsak duvarının hangi katmanlarına kadar ilerlediği, incelenen lenf bezlerinden kaçında kanser hücresi bulunduğu, cerrahi sınırlarda tümör olup olmadığı, tümörün damar ve sinir çevresine uzanıp uzanmadığı ve derecesi yer alır. Yeterli sayıda lenf bezinin incelenmesi, evrenin doğru belirlenmesi için gereklidir.
Bu bilgiler TNM sistemine göre bir araya getirilerek evre belirlenir. Genel hatlarıyla:
- Tümör bağırsak duvarıyla sınırlı ve lenf bezi tutulumu yoksa erken evreden söz edilir.
- Tümör duvarı aşmış ancak lenf bezlerine ulaşmamışsa ara bir evre söz konusudur ve ek risk özellikleri tedavi kararında rol oynar.
- Lenf bezlerinde tutulum varsa ameliyat sonrası kemoterapi genellikle gündeme gelir.
- Karaciğer, akciğer ya da karın zarı gibi uzak bölgelere yayılım varsa metastatik hastalık olarak adlandırılır.
Raporunuzda anlamadığınız terimleri kontrol sırasında sormanız, tedavi gerekçesini kavramanızı kolaylaştırır.
Tümörün Moleküler Profili: RAS, BRAF ve Mikrosatellit Testleri
Kolon kanserinde tümör dokusunda yapılan bazı testler, hangi ilaçların işe yarayabileceğini önceden gösterir. Bu testler özellikle metastatik hastalıkta tedavi planının temelini oluşturur, ancak bir kısmı erken evrede de bilgi verir.
- KRAS ve NRAS genleri: bu genlerde değişiklik varsa, büyüme faktörü reseptörünü (EGFR) hedefleyen antikor ilaçlardan yarar beklenmez.
- BRAF geni: belirli bir değişiklik daha agresif seyirle ilişkilidir ve bu değişikliğe özgü ilaç kombinasyonlarının kullanılmasını sağlar.
- Mikrosatellit instabilitesi (MSI) ve uyumsuzluk onarım (MMR) proteinleri: DNA hasarını onaran sistemin bozuk olup olmadığını gösterir; bozukluk varsa immünoterapi gündeme gelir ve kalıtsal sendrom olasılığı araştırılır.
- HER2 durumu: RAS ve BRAF değişikliği taşımayan küçük bir hasta grubunda hedefe yönelik tedavi seçeneği sunar.
Tümörün kalın bağırsağın sağ ya da sol tarafında yerleşmesi de bazı ilaçların etkinliğini etkileyebildiği için tedavi seçiminde dikkate alınır. Bu testler çoğu zaman ilk biyopsi ya da ameliyat dokusu üzerinde yapılabildiği için ek bir işlem gerektirmeyebilir.
Yayılmış Kolon Kanserinde İlaç Tedavisi
Hastalık karaciğer, akciğer ya da karın zarı gibi organlara yayıldığında tedavinin temelini sistemik, yani tüm vücudu etkileyen ilaçlar oluşturur. Amaç hastalığı küçültmek ya da durdurmak, belirtileri azaltmak ve yaşam kalitesini koruyarak süreyi uzatmaktır. Bazı hastalarda ise ilaçla küçülen metastazların ameliyatla çıkarılması mümkün hâle gelebilir.
Tedavide kemoterapi ilaçları, hedefe yönelik ilaçlarla birlikte kullanılır. Tümörü besleyen yeni damarların oluşumunu engelleyen ilaçlar ile RAS değişikliği taşımayan tümörlerde EGFR'yi hedefleyen antikorlar başlıca seçeneklerdir. İlk basamak tedaviye yanıt alındıktan sonra, yan etki yükünü azaltmak için ilaçların bir kısmı bırakılıp daha hafif bir idame tedavisine geçilebilir. Hastalık ilerlediğinde sonraki basamaklarda farklı kemoterapi kombinasyonları, tablet şeklindeki yeni ilaçlar ve moleküler özelliklere göre seçilen hedefli tedaviler kullanılır. Her basamakta seçim; tümörün biyolojisi, önceki tedavilere yanıt, hastanın genel durumu ve tercihleri birlikte değerlendirilerek yapılır. Yanıt, düzenli aralıklarla yapılan tomografilerle izlenir.
Sarıyer ve Çevresinden Gelen Hastalar İçin Takip ve Yaşam Tarzı
Tedavisi tamamlanan hastalarda düzenli takip, geri dönüşü ameliyatla çıkarılabilecek bir aşamada yakalamayı amaçlar. Kolon kanserinde nükslerin çoğu ilk yıllarda ortaya çıktığı için kontroller bu dönemde daha sık yapılır. Takipte fizik muayene, kanda CEA ölçümü ve göğüs ile karın bölgesinin tomografisi kullanılır. Ameliyattan sonraki dönemde kolonoskopi de tekrarlanır; amaç hem bağırsakta yeni gelişebilecek polipleri hem de bağlantı noktasındaki değişiklikleri görmektir. Ameliyat öncesinde bağırsağın tamamı görüntülenememişse bu inceleme daha erken yapılır.
Takip dönemi aynı zamanda sağlıklı alışkanlıklar kazanmak için bir fırsattır. Düzenli fiziksel aktivite, sebze, meyve ve tam tahıl ağırlıklı beslenme, işlenmiş et tüketiminin azaltılması, ideal kiloya ulaşılması ve sigaranın bırakılması genel sağlığı destekler. Oksaliplatine bağlı uyuşma, bağırsak alışkanlığındaki değişiklikler ve yorgunluk gibi uzun dönem etkiler kontrollerde konuşulur. Yakın akrabaların kendi tarama programlarını hekimleriyle planlaması da takip sürecinin bir parçasıdır. Kontroller arasında yeni başlayan karın ağrısı, kilo kaybı ya da dışkıda kan gibi belirtiler bir sonraki randevu beklenmeden bildirilmelidir.
Sarıyer Bölgesinden Randevu
Kolon (Kalın Bağırsak) Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Sarıyer bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.