Pankreas kanseri, çoğu zaman sessiz ilerleyen ve tanı aşamasından itibaren farklı uzmanlık alanlarının ortak çalışmasını gerektiren bir hastalıktır. Bu sayfa, hastalığın türlerinden tedavi seçeneklerine, beslenmeden destek bakıma uzanan konuları ayrı başlıklar hâlinde ele alıyor. Sarıyer ve çevresinden gelen hastalar, Prof. Dr. Meral Günaldı'nın Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde tıbbi onkoloji değerlendirmesi için görüşme planlayabilir. Buradaki bilgiler genel amaçlıdır; size özel karar muayeneyle verilir.
Sarıyer, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Pankreasın Görevleri ve Tümörün Kaynaklandığı Hücreler
Pankreas, midenin arkasında, karın boşluğunun derinlerinde yer alan yaprak biçimli bir organdır. İki temel görevi vardır: Bir yandan yağ, protein ve karbonhidratları sindiren enzimleri üretip bir kanal sistemiyle ince bağırsağa gönderir; öte yandan insülin ve glukagon gibi kan şekerini düzenleyen hormonları doğrudan kana salgılar. Organ anatomik olarak baş, gövde ve kuyruk bölümlerine ayrılır.
Pankreas kanseri denildiğinde çoğunlukla enzim taşıyan kanalları döşeyen hücrelerden gelişen duktal adenokarsinom kastedilir. Hormon üreten hücrelerden köken alan nöroendokrin tümörler ise genellikle daha yavaş seyreder, farklı tetkiklerle değerlendirilir ve tedavileri ayrı planlanır. Bu nedenle patoloji raporunda yazan tümör türü, sonraki tüm kararların başlangıç noktasıdır. Tümörün organın hangi bölümünde bulunduğu da belirtileri ve ameliyatın biçimini doğrudan etkiler; baş bölgesindeki tümörler safra kanalına yakınlıkları nedeniyle daha erken fark edilebilir, gövde ve kuyruk tümörleri ise uzun süre yakınma vermeden büyüyebilir.
Sarılık, Ağrı ve Kilo Kaybı: Belirtiler Nasıl Ortaya Çıkar?
Yakınmaların türü, tümörün organın neresinde büyüdüğüne göre farklılık gösterir. Baş bölgesindeki tümörler, safra kanalını sıkıştırarak safranın bağırsağa akışını engelleyebilir. Bunun sonucunda gözlerin akında ve ciltte sararma, koyu çay renginde idrar, açık renkli ya da kil görünümünde dışkı ve kaşıntı gelişebilir. Bu tablo bazen herhangi bir ağrı eşlik etmeden ortaya çıkar. Gövde ve kuyruk bölümündeki tümörler ise çoğunlukla daha geç belirti verir. Karın üst kısmında başlayıp sırta vuran, öne eğilmekle hafifleyebilen bir ağrı bu bölgedeki tümörlerde görülebilir. Bunların dışında dikkat çeken başka ipuçları da vardır:
- Açıklanamayan kilo kaybı ve iştahsızlık
- Yağlı, parlak, kötü kokulu ve suyun üzerinde yüzen dışkı
- İleri yaşta, kilo kaybıyla birlikte yeni başlayan şeker hastalığı
- Bacakta şişlik ve ağrıyla kendini gösteren pıhtı
Bu belirtilerin çoğu başka hastalıklarla da açıklanabilir; ancak sarılık ya da açıklanamayan kilo kaybı fark edildiğinde bir hekime başvurmak gerekir.
Pankreas Kistleri Kanser Anlamına Gelir mi?
Başka bir nedenle çekilen tomografi ya da MR görüntülerinde pankreasta kist görülmesi giderek daha sık karşılaşılan bir durumdur. Bu kistlerin büyük çoğunluğu iyi huyludur ve hiçbir zaman sorun yaratmaz. Ancak kistler tek bir hastalık değildir; içlerinde farklı davranış gösteren türler bulunur.
- Seröz kistadenom: genellikle iyi huylu kabul edilir.
- IPMN: pankreas kanallarından gelişen, mukus üreten kistik lezyonlardır; bir kısmı zamanla kansere zemin hazırlayabilir.
- Müsinöz kistik neoplazi: çoğunlukla kadınlarda ve kuyruk bölümünde görülür, kanserleşme potansiyeli taşıyabilir.
- Psödokist: geçirilmiş pankreatit sonrasında oluşan sıvı birikimidir; tümör değildir.
Kistin türünü ve taşıdığı riski belirlemek için MR ve gerektiğinde endoskopik ultrason kullanılır; bazen kist sıvısından örnek alınır. Boyut artışı, kist duvarında kalınlaşma ya da katı bileşen, ana kanalda genişleme gibi bulgular daha yakından değerlendirilir. Riskli bulgular taşıyan kistlerde ameliyat kararı cerrahlarla birlikte verilir; diğerleri belirli aralıklarla görüntülemeyle izlenir.
Ameliyata Uygunluk Nasıl Değerlendirilir?
Tedavi planının yönünü belirleyen asıl soru, tümörün ameliyatla bütünüyle çıkarılıp çıkarılamayacağıdır. Bu sorunun yanıtı, tedaviye ameliyatla mı yoksa ilaçla mı başlanacağını belirler. Bu değerlendirme, tümörün yakınından geçen ve bağırsaklarla karaciğeri besleyen büyük damarlarla olan ilişkisine dayanır. Buna göre hastalık genel olarak dört grupta ele alınır:
- Ameliyat edilebilir: tümör büyük damarlara dayanmamıştır ve uzak yayılım yoktur.
- Sınırda ameliyat edilebilir: tümör damarlara belli ölçüde temas eder; önce ilaç tedavisi verilip ardından ameliyat yeniden değerlendirilir.
- Lokal ileri: tümör büyük atardamarları sarmıştır; uzak yayılım olmasa da başlangıçta ameliyat uygun görülmez.
- Yayılmış (metastatik): karaciğer, karın zarı ya da akciğer gibi uzak organlarda hastalık vardır.
Bu sınıflama, ayrıntılı radyolojik yorum gerektirir ve çoğu zaman cerrah, radyolog ve onkoloğun birlikte bakışıyla netleşir. Hastanın genel kondisyonu, beslenme durumu ve eşlik eden hastalıkları da ameliyat kararında tümörün yerleşimi kadar belirleyicidir. Sınıflama sabit değildir; ilaç tedavisi sonrasında çekilen yeni görüntülerle yeniden gözden geçirilir.
Sarıyer Bölgesinden Randevu
Pankreas Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Sarıyer bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.