Kalın bağırsağın iç yüzeyindeki hücrelerden gelişen kolon kanseri, çoğu zaman yıllar içinde büyüyen bir polipten köken alır. Prof. Dr. Meral Günaldı, İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanı olarak kolon ve rektum kanserlerinde ilaç tedavilerinin planlanması ve izlenmesiyle ilgilenir. Suadiye bölgesinden gelen hastalar muayene için Ulus, Beşiktaş'taki muayenehaneye başvurabilir. Aşağıda tanı, tedavi ve takip süreçlerine dair farklı başlıklar yer alıyor.
Suadiye, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda, Kadıköy ilçesinde yer alır.
Kolon Kanseri Riskini Artıran Durumlar
Kolon kanseri riski yaşla birlikte belirgin şekilde artar ve hastaların çoğu orta yaşın ilerisindedir. Bununla birlikte son yıllarda genç erişkinlerde görülen vakalar da dikkat çekmektedir. Değiştirilemeyen risk etkenleri arasında yakın akrabalarda kolon kanseri ya da ileri polip öyküsü, kişinin daha önce polip veya kolon kanseri geçirmiş olması, uzun süredir devam eden ülseratif kolit ya da Crohn hastalığı gibi iltihabi bağırsak hastalıkları ve kalıtsal kanser sendromları sayılabilir.
Yaşam tarzıyla ilgili etkenler ise önemli ölçüde değiştirilebilir. Kırmızı etin ve salam, sucuk gibi işlenmiş et ürünlerinin sık tüketimi, lif açısından fakir beslenme, fazla kilo ve özellikle bel çevresinde yağlanma, hareketsizlik, sigara ve alkol kullanımı riskle ilişkilendirilmiştir. Erişkin tipi şeker hastalığı da risk etkenleri arasında yer alır. Bu etkenlerin varlığı hastalığın mutlaka gelişeceğini göstermez; ancak tarama programına başlama zamanı ve sıklığı belirlenirken dikkate alınır. Kendi risk durumunuzu aile öykünüzle birlikte hekiminizle değerlendirmeniz, size uygun planı netleştirir.
Tarama Yöntemleri: Kolonoskopi ve Gaitada Gizli Kan Testi
Ortalama risk taşıyan erişkinlerde kolon kanseri taraması belirli bir yaştan itibaren önerilir; başlangıç yaşı ülkelerin programlarına göre değişebilir. Ülkemizdeki ulusal tarama programında gaitada gizli kan testi ve kolonoskopi kullanılmaktadır. Gaitada gizli kan testi, dışkıda gözle görülmeyen kanı araştırır; evde alınan küçük bir örnekle yapılır ve belirli aralıklarla tekrarlanması gerekir. Test pozitif çıktığında kanamanın kaynağını bulmak için kolonoskopi yapılır.
Kolonoskopi, ucunda kamera bulunan ince bir tüple kalın bağırsağın tamamının görüntülenmesidir ve hem tanı hem de tedavi imkânı sunar: işlem sırasında görülen polipler çıkarılabilir. İşlem öncesinde bağırsak temizliği için özel solüsyonlar içilir ve işlem genellikle sedasyonla, yani hasta uyutularak yapılır. Ailesinde kolon kanseri olan, iltihabi bağırsak hastalığı bulunan ya da kalıtsal sendrom taşıyan kişilerde taramaya daha erken başlanır ve kolonoskopi daha sık tekrarlanır. Size uygun yöntemi ve zamanı hekiminizle belirleyebilirsiniz. Tarama yalnızca şikâyeti olmayan kişiler içindir; belirti varsa doğrudan tanısal inceleme planlanır.
Yayılmış Kolon Kanserinde İlaç Tedavisi
Hastalık karaciğer, akciğer ya da karın zarı gibi organlara yayıldığında tedavinin temelini sistemik, yani tüm vücudu etkileyen ilaçlar oluşturur. Amaç hastalığı küçültmek ya da durdurmak, belirtileri azaltmak ve yaşam kalitesini koruyarak süreyi uzatmaktır. Bazı hastalarda ise ilaçla küçülen metastazların ameliyatla çıkarılması mümkün hâle gelebilir.
Tedavide kemoterapi ilaçları, hedefe yönelik ilaçlarla birlikte kullanılır. Tümörü besleyen yeni damarların oluşumunu engelleyen ilaçlar ile RAS değişikliği taşımayan tümörlerde EGFR'yi hedefleyen antikorlar başlıca seçeneklerdir. İlk basamak tedaviye yanıt alındıktan sonra, yan etki yükünü azaltmak için ilaçların bir kısmı bırakılıp daha hafif bir idame tedavisine geçilebilir. Hastalık ilerlediğinde sonraki basamaklarda farklı kemoterapi kombinasyonları, tablet şeklindeki yeni ilaçlar ve moleküler özelliklere göre seçilen hedefli tedaviler kullanılır. Her basamakta seçim; tümörün biyolojisi, önceki tedavilere yanıt, hastanın genel durumu ve tercihleri birlikte değerlendirilerek yapılır. Yanıt, düzenli aralıklarla yapılan tomografilerle izlenir.
Kolon Kanserinde İmmünoterapi Kimlere Uygun?
İmmünoterapi, kolon kanserli hastaların tamamında değil, belirli bir biyolojik özelliğe sahip tümörlerde etkilidir. DNA'daki hataları onaran sistemi bozuk olan, yani yüksek mikrosatellit instabilitesi gösteren tümörlerde çok sayıda anormal protein oluşur. Bu proteinler bağışıklık sisteminin tümörü yabancı olarak tanımasını kolaylaştırır; bağışıklık kontrol noktası inhibitörleri de bu tanımayı engelleyen frenleri kaldırarak etki gösterir.
Bu özelliği taşıyan yayılmış hastalıkta immünoterapi, ilk basamakta kemoterapinin yerine kullanılabilen bir seçenek hâline gelmiştir. Ameliyat öncesi dönemde, özellikle rektum yerleşimli bu tür tümörlerde immünoterapinin kullanımı araştırılmakta ve bazı hastalarda uygulanmaktadır. Buna karşılık DNA onarım sistemi sağlam olan tümörlerde, yani hastaların büyük çoğunluğunda, immünoterapinin tek başına etkisi sınırlıdır. Yan etkiler bağışıklık sisteminin sağlıklı dokulara yönelmesine bağlıdır; tiroit sorunları, ishal, cilt döküntüsü ve karaciğer enzimlerinde yükselme görülebilir ve erken bildirildiğinde yönetilmesi kolaylaşır. Bu nedenle immünoterapiye başlamadan önce tümörün DNA onarım durumunun mutlaka bilinmesi gerekir; test yapılmamışsa öncelikle bu eksik tamamlanır.
Suadiye Bölgesinden Randevu
Kolon (Kalın Bağırsak) Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Suadiye bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.