Suadiye bölgesinden başvuran hastaların sık sorduğu konulardan biri, idrarda kan görüldükten sonra hangi adımların izleneceğidir. Mesane kanserinde tanıyı genellikle üroloji koyar; ilaç tedavilerinin planlanması ise tıbbi onkolojinin alanına girer. Prof. Dr. Meral Günaldı, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde kemoterapi, immünoterapi ve diğer sistemik tedavilerle ilgili değerlendirme yapıyor. Aşağıdaki bölümler, sürecin her aşamasını sade bir dille anlatmak için hazırlandı.
Suadiye, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda, Kadıköy ilçesinde yer alır.
Radikal Sistektomi ve Yeni İdrar Yolu Seçenekleri
Radikal sistektomi, mesanenin çevre lenf bezleriyle birlikte çıkarıldığı ameliyattır. Erkeklerde genellikle prostat ve meni keseleri, kadınlarda ise duruma göre rahim, yumurtalıklar ve hazne duvarının bir bölümü de çıkarılabilir. Mesane alındıktan sonra idrarın vücuttan atılması için yeni bir yol oluşturulması gerekir; buna üriner diversiyon denir.
Başlıca seçenekler şunlardır:
- İleal kondüit: İnce bağırsağın kısa bir parçası kullanılarak idrar kanalları buna bağlanır ve karın duvarında bir açıklık oluşturulur. İdrar, bu açıklığa yapıştırılan bir torbada toplanır.
- Ortotopik yeni mesane: Bağırsaktan hazırlanan bir hazne, idrar kanalına bağlanır; hasta idrarını idrar yolundan yapmaya devam eder, ancak boşaltmayı öğrenmesi zaman alır.
- Kontinan cilt rezervuarı: Karın içinde oluşturulan bir hazne, gün içinde sonda ile boşaltılır.
Hangi yöntemin uygun olduğu; tümörün yeri, böbrek ve karaciğer fonksiyonları, el becerisi ve kişinin yaşam düzenine göre ameliyatı yapacak ürolog ile birlikte konuşulur. Ameliyat sonrası iyileşme dönemi birkaç hafta sürebilir.
Yayılmış Mesane Kanserinde Bağışıklık Tedavisi
İmmünoterapi, kanser hücrelerinin bağışıklık sisteminden gizlenmek için kullandığı frenleri ortadan kaldırmayı amaçlayan ilaçlarla yapılır. Bu ilaçlara bağışıklık kontrol noktası inhibitörleri denir. Hücreleri doğrudan öldürmek yerine, vücudun kendi savunma hücrelerinin tümörü tanıyıp saldırmasına zemin hazırlarlar.
Mesane kanserinde immünoterapinin kullanıldığı başlıca durumlar şunlardır:
- Platin içeren kemoterapiyle hastalık kontrol altına alındıktan sonra, kazanılan yanıtı sürdürmek için idame tedavisi olarak
- Kemoterapi sonrasında hastalık ilerlediğinde ikinci basamak tedavi olarak
- Platin kemoterapisine uygun olmayan seçilmiş hastalarda
- Bazı güncel kılavuzlarda, antikor-ilaç konjugatı adı verilen ilaçlarla birlikte ilk basamakta
İlaçlar genellikle damar yoluyla, belirli aralıklarla verilir. Tedavi öncesinde tiroid, karaciğer ve böbrek değerlerine bakılır. Yanıt bazen geç ortaya çıkar; bu nedenle ilk kontrol görüntülemeleri acele edilmeden, önceki çekimlerle dikkatlice karşılaştırılarak yorumlanır. Her hastada yanıt alınmaz; tedavinin sürdürülmesi ya da değiştirilmesi, kontrol bulgularına göre tıbbi onkolog tarafından kararlaştırılır. Tümör dokusunda bazı belirteçlere bakılması, belirli durumlarda ilaç seçimine yardımcı olabilir.
Antikor-İlaç Konjugatları ve Hedefe Yönelik Seçenekler
Son yıllarda mesane kanseri tedavisine katılan önemli bir ilaç grubu, antikor-ilaç konjugatlarıdır. Bu ilaçlarda tümör hücresinin yüzeyindeki belirli bir proteini tanıyan antikor, güçlü bir hücre öldürücü ajanla birleştirilmiştir. Antikor bir taşıyıcı gibi davranarak ilacı ağırlıklı olarak kanser hücresinin içine ulaştırır. Enfortumab vedotin bu gruptaki örneklerden biridir.
Hedefe yönelik tedavi tarafında ise tümör dokusunda yapılan moleküler testler yol gösterir. Bazı ürotelyal karsinomlarda FGFR adlı büyüme faktörü reseptörünün geninde değişiklikler saptanır. Bu değişikliği taşıyan ve önceki tedavilerden sonra hastalığı ilerleyen kişilerde, ağızdan kullanılan FGFR inhibitörleri bir seçenek olabilir. Moleküler testin yapılabilmesi için önceki biyopsi ya da ameliyat dokusunun patoloji arşivinden istenmesi gerekebilir.
Bu ilaçların kendine özgü yan etkileri vardır: antikor-ilaç konjugatlarında cilt döküntüsü, sinir uçlarında uyuşma ve kan şekerinde yükselme; FGFR inhibitörlerinde ise kandaki fosfor düzeyinde artış ve göz yüzeyiyle ilgili sorunlar izlenir. Tedavi sırasında düzenli kan tahlilleri ve gerektiğinde göz muayenesi planlanır.
Tedavi Sürecinde Günlük Yaşam, Ürostomi Bakımı ve Sigarayı Bırakmak
Hastalığın tedavisi, kişinin gündelik alışkanlıklarında da değişiklikler gerektirebilir. Sistektomi sonrası karın duvarında idrar torbası kullanan hastalar, ilk haftalarda yara bakım hemşiresinden torbanın değiştirilmesi, cildin korunması ve gece drenaj sistemi kullanımı hakkında eğitim alır. Zamanla duş almak, yüzmek, seyahat etmek ve çalışmak çoğu kişi için yeniden olağan hale gelir.
Gün içinde yeterli sıvı tüketimi, idrar yolu enfeksiyonu ve taş oluşumu riskini azaltmaya yardımcı olur. Bağırsaktan oluşturulan yeni mesanede mukus birikebileceği için düzenli boşaltma alışkanlığı kazanılır.
Sigarayı bırakmak, tanı konduktan sonra da değerini korur. Sigara içmeyi sürdürmek ameliyat sonrası yara iyileşmesini geciktirebilir, akciğer sorunlarını artırabilir ve mesanede yeni tümör gelişme olasılığıyla ilişkilendirilir. Bırakma sürecinde ilaç desteği ve sigara bırakma polikliniklerinden yararlanılabilir.
Beden imajındaki değişiklikler, cinsel yaşamla ilgili kaygılar ve hastalığın geri gelme korkusu da sürecin bir parçasıdır. Psikolojik destek almak bu duygularla baş etmeyi kolaylaştırabilir.
Suadiye Bölgesinden Randevu
Mesane Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Suadiye bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.