Mesanede tümör saptandığında hastalığın kas tabakasına ilerleyip ilerlemediği, tedavi yolunu belirleyen ilk sorudur. Prof. Dr. Meral Günaldı, tıbbi onkoloji alanında bu soruya göre şekillenen ilaç tedavilerini hastayla birlikte planlar; muayenehanesi Ulus, Beşiktaş'tadır. Sultangazi ve yakın semtlerden gelen okurlar için hazırlanan bu içerik tanı, tedavi seçenekleri, yan etkiler ve günlük yaşam hakkında genel bilgi verir, kişisel hekim değerlendirmesinin yerini tutmaz.
Sultangazi, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Hastalık İlerlediğinde Ortaya Çıkabilecek Şikâyetler
Tümör mesane duvarının derin katmanlarını aşıp çevre dokulara ya da uzak organlara ulaştığında, idrardaki kanamadan farklı yakınmalar gündeme gelebilir. Bu şikâyetlerin türü, hastalığın vücudun hangi bölgesine yayıldığıyla yakından ilişkilidir.
- Kasık, alt karın ya da bel bölgesinde süreklilik kazanan ağrı
- Tümörün idrar kanalının mesaneye açıldığı yeri daraltmasına bağlı böbrekte şişlik ve böğür ağrısı
- Bacaklarda ödem; bu durum lenf bezlerinin büyüyüp lenf akışını engellemesiyle ilişkili olabilir
- Açıklanamayan kilo kaybı, iştahsızlık ve belirgin yorgunluk
- Kemiklerde, özellikle sırt ve kalça çevresinde ağrı
- Nefes darlığı ya da uzun süren öksürük
Bu belirtilerin her biri pek çok başka hastalıkta da görülebilir; tek başına bir tanı koydurmaz. Daha önce mesane tümörü tedavisi görmüş birinde bu tür yeni bir yakınma ortaya çıktığında, bir sonraki kontrol tarihini beklemeden hekimine haber vermesi uygundur. Böylece gereken tetkikler zamanında planlanabilir. Bu sırada kullanılan ilaçların listesi ve önceki raporların hazır bulundurulması değerlendirmeyi hızlandırır.
Mesane İçine Verilen Tedaviler: BCG ve İlaç Yıkamaları
Kas tabakasına ulaşmamış tümörlerde TUR sonrasında hastalığın geri gelme olasılığı belirli ölçüde devam eder. Bu olasılığı azaltmak için ilaçlar sonda yoluyla doğrudan mesanenin içine verilebilir. Böylece ilaç, tümörün çıktığı yüzeyle yakın temas kurarken vücudun geri kalanı daha az etkilenir.
Bu amaçla kullanılan iki ana yöntem vardır:
- BCG uygulaması: Zayıflatılmış bir bakteri suşu mesaneye verilir ve bölgedeki bağışıklık yanıtını uyararak kanser hücrelerine karşı tepki oluşturur. Genellikle haftalık bir başlangıç döneminin ardından belirli aralıklarla sürdürülen idame dozları planlanır.
- Mesane içi kemoterapi: Mitomisin ya da gemsitabin gibi ilaçlar, TUR sonrasında tek doz ya da kür şeklinde verilebilir.
Hangi yöntemin seçileceği; tümörün derecesi, sayısı, boyutu ve karsinoma in situ bulunup bulunmadığına göre kişiye özel belirlenir. Uygulama sonrasında idrar yaparken yanma ve sık idrara çıkma görülebilir. Yüksek ateş, titreme ya da günlerce süren halsizlik gibi durumlarda tedaviyi yürüten hekime haber verilmelidir.
Antikor-İlaç Konjugatları ve Hedefe Yönelik Seçenekler
Son yıllarda mesane kanseri tedavisine katılan önemli bir ilaç grubu, antikor-ilaç konjugatlarıdır. Bu ilaçlarda tümör hücresinin yüzeyindeki belirli bir proteini tanıyan antikor, güçlü bir hücre öldürücü ajanla birleştirilmiştir. Antikor bir taşıyıcı gibi davranarak ilacı ağırlıklı olarak kanser hücresinin içine ulaştırır. Enfortumab vedotin bu gruptaki örneklerden biridir.
Hedefe yönelik tedavi tarafında ise tümör dokusunda yapılan moleküler testler yol gösterir. Bazı ürotelyal karsinomlarda FGFR adlı büyüme faktörü reseptörünün geninde değişiklikler saptanır. Bu değişikliği taşıyan ve önceki tedavilerden sonra hastalığı ilerleyen kişilerde, ağızdan kullanılan FGFR inhibitörleri bir seçenek olabilir. Moleküler testin yapılabilmesi için önceki biyopsi ya da ameliyat dokusunun patoloji arşivinden istenmesi gerekebilir.
Bu ilaçların kendine özgü yan etkileri vardır: antikor-ilaç konjugatlarında cilt döküntüsü, sinir uçlarında uyuşma ve kan şekerinde yükselme; FGFR inhibitörlerinde ise kandaki fosfor düzeyinde artış ve göz yüzeyiyle ilgili sorunlar izlenir. Tedavi sırasında düzenli kan tahlilleri ve gerektiğinde göz muayenesi planlanır.
Sultangazi Bölgesinden Gelen Hastalar İçin Tedavi Sonrası Takip
Mesane kanseri, tedavisi tamamlandıktan sonra da yeniden ortaya çıkma eğilimi gösterebilen bir hastalıktır. Bu yüzden izlem programı, tedavinin ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilir. Takibin içeriği, hastalığın kasa ilerleyip ilerlemediğine ve uygulanan tedavinin türüne göre belirgin biçimde değişir.
- Mesanesi korunmuş hastalarda düzenli aralıklarla sistoskopi ve gerektiğinde idrar sitolojisi yapılır. İlk yıllarda kontroller daha sıktır, zaman geçtikçe aralıklar uzayabilir.
- Aynı hücre tipinden gelişebilen böbrek havuzu ve idrar kanalı tümörlerini atlamamak için belirli aralıklarla üst idrar yollarını gösteren görüntülemeler planlanır.
- Sistektomi yapılmış hastalarda tomografi kontrollerinin yanında böbrek fonksiyonları, kobalamin adı verilen B grubu vitamininin düzeyi ve kanın asit-baz dengesi de izlenir. Böbreklerde genişleme ve taş oluşumu da kontrollerde göz önünde bulundurulur.
Kontrollere gelirken önceki sistoskopi raporlarının, patoloji sonuçlarının ve görüntüleme CD'lerinin getirilmesi, karşılaştırmalı değerlendirmeyi kolaylaştırır. Kontrol takvimi her hasta için hekim tarafından ayrıca belirlenir.
Sultangazi Bölgesinden Randevu
Mesane Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Sultangazi bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.