Meme dokusundaki hücrelerin denetimsiz çoğalmasıyla başlayan meme kanseri tek tip bir hastalık değildir; tümörün biyolojik özellikleri tedavi yolunu doğrudan belirler. Prof. Dr. Meral Günaldı, İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanı olarak meme kanserinde ilaç tedavilerinin planlanması ve izlenmesiyle ilgilenir. Ümraniye bölgesinden ulaşan hastalar muayene için Ulus, Beşiktaş'taki muayenehaneye başvurabilir. Aşağıdaki bölümler, sık merak edilen konuları sade bir dille ele alıyor.
Ümraniye, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Mamografi ve Düzenli Tarama
Tarama, hiçbir şikâyeti olmayan kişilerde hastalığı henüz belirti vermeden yakalamayı amaçlar. Meme kanserinde bu amaçla kullanılan temel yöntem mamografidir; düşük doz X ışınıyla memenin farklı açılardan görüntülenmesine dayanır. Mamografi, ele gelmeyecek kadar küçük kitleleri ve kanserin habercisi olabilen mikrokalsifikasyonları (kum tanesi büyüklüğündeki kireçlenmeler) gösterebilir.
Hangi yaşta başlanacağı ve hangi aralıkla tekrarlanacağı, ülkelerin tarama programlarına ve kişinin risk düzeyine göre değişir. Aile öyküsü güçlü olan ya da kalıtsal gen değişikliği taşıyan kadınlarda taramaya daha erken başlanabilir ve programa meme MR eklenebilir. Meme dokusu yoğun olanlarda ultrason tamamlayıcı olarak kullanılabilir. Kadınların kendi memelerini tanıması, yani dokunun olağan hâlini bilip değişiklikleri fark edebilmesi de faydalıdır; ancak bu farkındalık mamografinin yerine geçmez. Size uygun tarama planını aile hekiminiz ya da kadın sağlığıyla ilgilenen hekiminizle belirleyebilirsiniz. Taramada bir bulgu nedeniyle ek çekim istenmesi sık yaşanan bir durumdur ve çoğu zaman kanser anlamına gelmez.
Ameliyat Sonrası Kemoterapi Kararı
Tümör ameliyatla bütünüyle çıkarılmış olsa bile, kan ya da lenf yoluyla vücuda dağılmış ve tetkiklerle görülemeyen hücreler bulunabilir. Ameliyat sonrası verilen ve adjuvan adı verilen tedavinin amacı bu hücreleri yok ederek hastalığın geri dönme riskini azaltmaktır. Kemoterapinin bu aşamada gerekip gerekmediğine; tümör boyutu, lenf bezi tutulumu, tümör derecesi, alt tip, hastanın yaşı ve genel sağlığı birlikte değerlendirilerek karar verilir.
Hormon reseptörü pozitif ve HER2 negatif bazı erken evre tümörlerde, tümör dokusunda yapılan genomik testler kemoterapiden beklenen katkıyı tahmin etmeye yardımcı olabilir. Böylece bir kısım hasta gereksiz kemoterapiden korunabilir. Kemoterapi genellikle kür adı verilen, belirli aralıklarla tekrarlanan dönemler hâlinde ve damar yoluyla uygulanır; hangi ilaçların, kaç kür ve hangi sıklıkla verileceği kişiye göre planlanır. Bu süreçte kan değerleri her kür öncesinde kontrol edilir ve gerekirse doz ya da zamanlama değiştirilir. Başlamadan önce kalp fonksiyonları ve eşlik eden hastalıklar da gözden geçirilir.
Cerrahi, Radyoterapi ve İlaç Tedavisinin Birlikte Planlanması
Tek bir uzmanlık alanı, meme kanseri tedavisinde bütün kararları tek başına vermez. Genel cerrahi ya da meme cerrahisi, radyasyon onkolojisi, tıbbi onkoloji, radyoloji, patoloji ve gerektiğinde plastik cerrahi bir araya gelerek tedavinin sırasını belirler. Bu toplantılar tümör konseyi olarak adlandırılır ve her hastanın görüntüleri ile patoloji sonuçları burada ortak değerlendirilir.
Meme koruyucu cerrahi yapılan hastaların çoğunda kalan meme dokusuna radyoterapi uygulanır; memenin tamamının alındığı bazı durumlarda da göğüs duvarı ve lenf bezi bölgeleri ışınlanabilir. Kemoterapi verilecekse radyoterapi genellikle onun ardından planlanır, hormon tedavisi ise radyoterapiyle aynı dönemde sürdürülebilir. Hedefe yönelik bazı ilaçlar radyoterapi sırasında kesintisiz devam edebilir. Bu sıralamanın doğru kurulması, hem tedavinin etkinliği hem de yan etkilerin üst üste binmemesi için gerekir. Sizin için çizilen yol haritasını, hangi tedavinin neden ve ne zaman verildiğini sorarak öğrenmeniz sürece katılımınızı kolaylaştırır. Planda bir değişiklik gerektiğinde bunun gerekçesi de sizinle paylaşılır.
Genç Hastalarda Doğurganlık ve Gebelik Konuları
Doğurganlık çağındaki kadınlarda tedavi planlanırken çocuk sahibi olma isteği mutlaka konuşulmalıdır. Kemoterapi yumurtalık rezervini azaltabilir ve bazı hastalarda adetlerin kesilmesine yol açabilir. Bu nedenle tedavi başlamadan önce üreme tıbbıyla ilgilenen bir hekime yönlendirme yapılarak yumurta ya da embriyo dondurma gibi seçenekler değerlendirilebilir. Kemoterapi sırasında yumurtalıkları geçici olarak dinlendiren ilaçlar da bazı hastalarda koruyucu amaçla kullanılır.
Tedavi sürecinde gebelik önerilmez; kullanılan ilaçlar bebeğe zarar verebilir. Hormon tedavisi alan kadınlarda hormon içeren doğum kontrol yöntemleri genellikle uygun değildir, bu yüzden hormon içermeyen yöntemler tercih edilir. Tedavi bittikten sonra gebelik planlamak mümkün olabilir; zamanlama, tümörün özellikleri ve hormon tedavisinin süresi dikkate alınarak hekimle birlikte kararlaştırılır. Gebelik sırasında meme kanseri tanısı alınması nadir de olsa görülür; bu durumda gebeliğin dönemine göre bazı tedaviler uygulanabilirken bazıları doğum sonrasına bırakılır. Bu konuları tedavi öncesinde açıkça konuşmak, ileride seçeneklerin daralmasının önüne geçer.
Ümraniye Bölgesinden Randevu
Ümraniye ve çevresinden gelen hastalar, Meme Kanseri tanısı, tedavi planlaması ya da ikinci görüş için Prof. Dr. Meral Günaldı ile randevu oluşturabilir. Muayenehane Ulus, Beşiktaş'tadır; randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı hattı arayabilirsiniz.