Endometrium kanserinde tedavi artık yalnızca tümörün büyüklüğüne değil, patolojide saptanan alt tipe ve moleküler özelliklere göre de şekilleniyor. Ümraniye çevresinde yaşayan ve bu konuda güncel, anlaşılır bilgi arayan hastalar için hazırlanan bu sayfada tanı yöntemlerinden ilaç tedavilerine kadar pek çok başlık bulacaksınız. Prof. Dr. Meral Günaldı, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde iç hastalıkları ve tıbbi onkoloji alanında hizmet vermektedir. Okuduklarınızı kendi durumunuzla ilgili sorular hazırlamak için kullanabilirsiniz.
Ümraniye, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Endometrium Tabakası ve Hastalığın Başlangıcı
Rahim, kalın kas duvarı olan armut biçiminde bir organdır. Bu kas duvarının içini döşeyen ince zara endometrium denir. Doğurganlık yıllarında bu zar her ay östrojen ve progesteron hormonlarının etkisiyle kalınlaşır, gebelik oluşmazsa adet kanamasıyla dökülür. Hormonların bu dengeli döngüsü, zarın kontrolsüz büyümesini engelleyen doğal bir fren gibi çalışır.
Progesteronun karşılamadığı uzun süreli östrojen etkisi altında endometrium hücreleri gereğinden fazla çoğalabilir. Bu duruma endometrial hiperplazi, yani zarın aşırı kalınlaşması adı verilir. Hiperplazinin bir kısmı hücre düzeyinde düzensizlik (atipi) içerir ve zamanla kansere dönüşme eğilimi taşır; bu nedenle atipili hiperplazi kanser öncesi bir durum olarak kabul edilir ve hekim tarafından tedavi edilir. Hastalığın bazı alt tipleri ise hormonla ilişkisiz biçimde, çoğunlukla ileri yaşta ve ince bir endometrium zemininde gelişir. Bu iki farklı yol, ileride tedavinin neden kişiden kişiye değiştiğini anlamak için de iyi bir başlangıç noktasıdır.
Riski Artırabilen Durumlar
Endometrium kanserinin risk faktörlerinin çoğu, vücudun uzun süre karşılanmamış östrojene maruz kalmasıyla ilişkilidir. Yağ dokusu menopozdan sonra da östrojen ürettiği için fazla kilo bu hastalıkta öne çıkan bir etkendir. Riski artırabilen başlıca durumlar şunlardır:
- Fazla kilo ve hareketsiz yaşam
- Tip iki diyabet ve insülin direnci
- Erken yaşta başlayan adet ya da geç gelen menopoz
- Hiç doğum yapmamış olmak
- Polikistik over sendromu gibi düzensiz yumurtlamaya yol açan durumlar
- Progesteron eklenmeden tek başına östrojen içeren hormon tedavisi
- Meme kanseri nedeniyle tamoksifen kullanımı
- Lynch sendromu gibi kalıtsal yatkınlıklar
Bu etkenlerden birine ya da birkaçına sahip olmak hastalığın kesin olarak gelişeceği anlamına gelmez; pek çok kadında risk faktörü olduğu hâlde kanser görülmez. Öte yandan kilo kontrolü, düzenli hareket ve kan şekerinin iyi yönetilmesi, değiştirilebilir etkenler arasında yer alır. Kendi risk durumunuzu merak ediyorsanız, aile öykünüzü ve kullandığınız ilaçları hekiminizle paylaşmanız iyi bir başlangıçtır.
Menopoz Öncesinde ve İlerlemiş Hastalıkta Belirtiler
Endometrium kanseri daha çok menopoz sonrasında görülse de daha genç kadınlarda da ortaya çıkabilir. Bu dönemde belirti, adet düzenindeki değişiklik şeklinde kendini gösterir: Adetler arasında kanama, alışılmadık derecede uzun ya da yoğun adetler veya düzensiz kanamalar dikkat çekebilir. Özellikle kilo fazlası ya da polikistik over sendromu olan kadınlarda bu tür değişikliklerin hekimle konuşulması yerinde olur.
Hastalık rahim dışına yayıldığında farklı yakınmalar eklenebilir:
- Kasıkta ya da alt karında süregen ağrı veya baskı hissi
- Karında şişlik, çabuk doyma
- Bacaklarda şişlik
- İstemsiz kilo kaybı ve belirgin halsizlik
- Nefes darlığı ya da inatçı öksürük
Bu belirtilerin hiçbiri tek başına kansere özgü değildir; bağırsak, idrar yolları ya da kalp hastalıkları da benzer yakınmalara yol açabilir. Önemli olan, birkaç hafta içinde geçmeyen veya giderek artan şikâyetlerin bir hekim tarafından değerlendirilmesidir. Doktora giderken yakınmaların ne zamandır sürdüğünü ve hangi durumlarda arttığını anlatabilmek, doğru tetkiklerin seçilmesine katkı sağlar.
Ümraniye ve Çevresinden Gelen Ailelere Genetik Danışmanlık
Endometrium kanserlerinin küçük bir bölümü kalıtsal bir yatkınlık zemininde ortaya çıkar. Bunların en bilineni Lynch sendromudur; bu sendromda DNA onarımında görevli genlerden birinde doğuştan gelen bir değişiklik bulunur. Lynch sendromu taşıyan kişilerde endometrium kanserinin yanı sıra kalın bağırsak, yumurtalık, mide ve idrar yolları kanserleri için de risk artar.
Tümör dokusunda uyumsuzluk onarım eksikliği saptanması, kalıtsal bir nedenin araştırılması gerektiğini düşündürebilir. Genetik danışmanlık özellikle şu durumlarda önerilir:
- Hastalığın genç yaşta ortaya çıkması
- Ailede birden fazla kişide kalın bağırsak ya da endometrium kanseri bulunması
- Aynı kişide birden fazla Lynch ilişkili kanser görülmesi
Kalıtsal bir değişiklik saptanırsa, bu bilgi hem hastanın kendi izlem planını hem de anne, baba, kardeş ve çocuklar gibi birinci derece akrabalar için yapılacak testleri yönlendirir. Taşıyıcı olduğu anlaşılan akrabalarda kolonoskopi gibi izlem yöntemleri ve riski azaltmaya yönelik ameliyat seçenekleri hekimle değerlendirilebilir.
Ümraniye Bölgesinden Randevu
Rahim (Endometrium) Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Ümraniye bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.