Endometrium kanseri tanısı aldıktan sonra akla ilk gelen sorular genellikle ameliyatın yeterli olup olmayacağı ve ek tedaviye gerek duyulup duyulmayacağıdır. Üsküdar bölgesinden bilgi arayan hastalar için bu içerik, tanıdan takibe uzanan süreci adım adım ele alır. Prof. Dr. Meral Günaldı, iç hastalıkları ve tıbbi onkoloji uzmanı olarak Ulus, Beşiktaş'ta hasta kabul etmektedir. Buradaki bilgiler genel niteliktedir; size özel planı hekiminiz patoloji raporunuza ve genel sağlık durumunuza bakarak oluşturur.
Üsküdar, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Endometrium Tabakası ve Hastalığın Başlangıcı
Rahim, kalın kas duvarı olan armut biçiminde bir organdır. Bu kas duvarının içini döşeyen ince zara endometrium denir. Doğurganlık yıllarında bu zar her ay östrojen ve progesteron hormonlarının etkisiyle kalınlaşır, gebelik oluşmazsa adet kanamasıyla dökülür. Hormonların bu dengeli döngüsü, zarın kontrolsüz büyümesini engelleyen doğal bir fren gibi çalışır.
Progesteronun karşılamadığı uzun süreli östrojen etkisi altında endometrium hücreleri gereğinden fazla çoğalabilir. Bu duruma endometrial hiperplazi, yani zarın aşırı kalınlaşması adı verilir. Hiperplazinin bir kısmı hücre düzeyinde düzensizlik (atipi) içerir ve zamanla kansere dönüşme eğilimi taşır; bu nedenle atipili hiperplazi kanser öncesi bir durum olarak kabul edilir ve hekim tarafından tedavi edilir. Hastalığın bazı alt tipleri ise hormonla ilişkisiz biçimde, çoğunlukla ileri yaşta ve ince bir endometrium zemininde gelişir. Bu iki farklı yol, ileride tedavinin neden kişiden kişiye değiştiğini anlamak için de iyi bir başlangıç noktasıdır.
Patoloji Raporunu Anlamak: Alt Tipler ve Derece
Alınan doku, patoloji uzmanı tarafından mikroskop altında incelenir ve rapor tedavinin temel yol haritasını oluşturur. Endometrium kanserlerinin büyük kısmı endometrioid tip olarak adlandırılır; bu tür çoğunlukla hormonla ilişkilidir ve yavaş seyirli olabilir. Daha az görülen seröz, berrak hücreli tipler ve karsinosarkom ise daha saldırgan davranma eğilimindedir ve tedavide farklı bir yaklaşım gerektirir.
Raporda ayrıca tümörün derecesi yer alır. Derece, kanser hücrelerinin normal endometrium hücrelerine ne kadar benzediğini anlatır; düşük dereceli tümörler normal dokuya daha yakın görünür. Ameliyat sonrası raporda tümörün rahim kas duvarına ne kadar derin ilerlediği, damar ya da lenf kanalı içinde tümör hücresi görülüp görülmediği (lenfovasküler invazyon) ve rahim ağzına uzanım gibi bilgiler de bulunur. Bu ayrıntıların her biri, ek tedaviye gerek olup olmadığı kararında ağırlık taşır. Raporunuzdaki terimleri hekiminize sormaktan çekinmeyin; gerektiğinde preparatların başka bir patoloji laboratuvarında yeniden incelenmesi de istenebilir.
Moleküler Sınıflama Tedaviyi Nasıl Değiştiriyor?
Son yıllarda endometrium kanserinin yalnızca mikroskop görüntüsüyle değil, tümörün genetik özellikleriyle de sınıflandırılabildiği anlaşıldı. Bu yaklaşımla hastalık dört ana moleküler gruba ayrılır:
- POLE mutasyonlu tümörler: Mikroskopta saldırgan görünseler bile genellikle iyi seyirlidir.
- Uyumsuzluk onarım eksikliği (dMMR) olan tümörler: Hücrenin DNA hatalarını düzelten sistemi bozuktur; bu durum Lynch sendromu açısından da ipucu olabilir.
- Kopya sayısı yüksek, seröz benzeri tümörler: Daha saldırgan seyre eğilimlidir.
- Belirgin moleküler özelliği olmayan grup: Seyri diğer bulgulara göre değişir.
Bu gruplama, uygun hastalarda ameliyat sonrası tedavinin azaltılabilmesine ya da yoğunlaştırılmasına imkân tanır. Özellikle uyumsuzluk onarım durumu, immünoterapinin kimlerde daha etkili olabileceğini öngörmede kullanılır. Moleküler testlerin her merkezde ve her hasta için aynı ölçüde yapılmadığını, hangi testin gerektiğine patoloji sonucuna göre karar verildiğini de bilmekte yarar var. Bu testlerin çoğu, ameliyatta ya da biyopside zaten alınmış doku üzerinde yapılır; ek bir işlem gerekmez.
İmmünoterapi ve Hedefe Yönelik İlaçlar
Bağışıklık sistemini kanser hücrelerini tanıyacak şekilde destekleyen immünoterapi, endometrium kanserinin ileri ve nüks eden formlarında önemli bir seçenek hâline geldi. Bu ilaçlar özellikle uyumsuzluk onarım eksikliği (dMMR) ya da mikrosatellit instabilitesi gösteren tümörlerde etkili olabilir. Pembrolizumab ve dostarlimab gibi ilaçlar, uygun hastalarda kemoterapiyle birlikte ya da tek başına kullanılabilmektedir.
Onarım sistemi sağlam olan bazı tümörlerde, immünoterapinin damar oluşumunu baskılayan lenvatinib adlı ağızdan alınan bir ilaçla birleştirilmesi seçenekler arasında yer alır. İmmünoterapi, kemoterapiden farklı bir yan etki profiline sahiptir: Bağışıklık sistemi zaman zaman sağlıklı organlara yönelebilir ve tiroid bezi, bağırsak, karaciğer, akciğer ya da cilt üzerinde iltihaplanmaya neden olabilir. Bu nedenle tedavi boyunca düzenli kan testleri yapılır ve yeni başlayan ishal, öksürük, aşırı yorgunluk gibi belirtiler gecikmeden bildirilmelidir. Hangi ilacın kime uygun olduğu, tümörün moleküler özellikleri ve hastanın genel durumu birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Üsküdar Bölgesinden Randevu
Rahim (Endometrium) Kanseri için değerlendirme yaptırmak isteyen Üsküdar bölgesindeki hastalar, Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede Prof. Dr. Meral Günaldı'dan randevu alabilir. İletişim: 0553 747 02 12.