Sitoredüksiyon, platin duyarlılığı, PARP inhibitörü, BRCA testi: yumurtalık kanseri tanısıyla birlikte bu terimler kısa sürede hayatın içine girer. Bu sayfa, Üsküdar bölgesinden ve İstanbul'un farklı semtlerinden gelen hastaların bu kavramları anlamasına yardımcı olmak amacıyla hazırlandı. Prof. Dr. Meral Günaldı, İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanıdır ve tıbbi onkoloji muayenelerini Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanesinde yapar. Tedavi kararları her hasta için ayrı ayrı verilir.
Üsküdar, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan bir ilçedir.
Yumurtalık Kanseri Riskini Etkileyen Durumlar
Yumurtalık kanseri her yaşta görülebilse de çoğunlukla menopoz sonrası dönemde ortaya çıkar. Riski artırdığı bilinen etkenlerin başında aile öyküsü ve kalıtsal gen değişiklikleri gelir.
- BRCA genlerinde değişiklik: Meme ve yumurtalık kanseri riskini birlikte artıran kalıtsal durum
- Lynch sendromu: Kalın bağırsak ve rahim iç zarı kanserinin yanı sıra yumurtalık kanseri riskini de yükseltir
- Ailede yumurtalık ya da meme kanseri öyküsü, özellikle genç yaşta tanı almış yakınların bulunması
- Endometriozis: Rahim iç zarına benzer dokunun rahim dışında yerleşmesi; bazı alt tiplerle ilişkilendirilir
- Hiç doğum yapmamış olmak ve kısırlık öyküsü
- Menopoz sonrası uzun süreli hormon tedavisi ve fazla kilo
Öte yandan gebelik, emzirme, doğum kontrol haplarının bir süre kullanılmış olması ve tüplerin bağlanması ya da çıkarılması gibi durumların riski azalttığı bilinmektedir. Risk etkenlerinin hiçbiri tek başına hastalığın gelişeceği anlamına gelmez; tanı alan kadınların bir kısmında ise bilinen hiçbir risk etkeni bulunmaz.
Karında Sıvı Birikimi ve İlerlemiş Hastalığın İşaretleri
Yumurtalık kanseri, karın boşluğunu döşeyen ince zara, yani peritona yayılma eğilimi gösteren bir tümördür. Bu yayılım, tümör hücrelerinin karın içinde sıvı birikimine yol açmasıyla sonuçlanabilir. Asit adı verilen bu sıvı, karnın belirgin biçimde büyümesine, gerginlik hissine ve kilo artışına neden olur. Karın kasları gerildiği için nefes almak da zorlaşabilir.
Hastalık ilerledikçe şu durumlar da gündeme gelebilir:
- Akciğer zarları arasında sıvı birikmesine bağlı nefes darlığı
- Bağırsakların daralması sonucu kusma, gaz ve dışkı çıkaramama
- Kas kaybıyla birlikte giden belirgin kilo kaybı ve halsizlik
- Bacaklarda şişlik ve pıhtı oluşumu
Bağırsak tıkanması belirtileri acil değerlendirme gerektirir. Karın sıvısı biriktiğinde, ince bir iğne ile boşaltılması hem rahatlama sağlar hem de alınan sıvının patolojik incelemesine olanak tanır. Bu girişim parasentez olarak adlandırılır ve gerektiğinde tekrarlanabilir. Sıvının sık aralıklarla yeniden biriktiği durumlarda, karın içine yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla sıvının evde boşaltılması da bir seçenek olarak değerlendirilebilir.
Ultrason, Tümör Belirteçleri ve Tomografi ile Değerlendirme
Yumurtalıkta bir kitle düşünüldüğünde ilk başvurulan yöntem genellikle vajinal ultrasondur. Bu inceleme kitlenin boyutunu, içinin sıvı mı katı mı olduğunu, iç bölmeleri ve kanlanma özelliklerini gösterir. Basit görünümlü kistlerin büyük bölümü iyi huyludur ve kendiliğinden kaybolabilir.
Kanda ölçülen bazı tümör belirteçleri değerlendirmeye yardımcı olur. Ancak bu değerler endometriozis, miyom, adet dönemi, karaciğer hastalıkları ve karın içi iltihaplarda da yükselebilir; normal çıkmaları da hastalığı dışlamaz. Bu nedenle tek başına tanı koydurmazlar, görüntüleme bulgularıyla birlikte yorumlanırlar. Genç kadınlarda germ hücreli tümörlerden şüpheleniliyorsa farklı belirteçlere de bakılır.
Hastalığın karın içinde ne kadar yaygın olduğunu görmek için karın, pelvis ve göğüs tomografisi çekilir. Bazı durumlarda MR ya da PET-BT planlanabilir. Genel kadın nüfusunda yumurtalık kanserini erken dönemde yakalayan, etkinliği kanıtlanmış bir tarama yöntemi bulunmamaktadır. Bu nedenle değerlendirme, şikâyeti olan ya da kalıtsal yüksek risk taşıyan kadınlara odaklanır ve yüksek riskli kadınlar için ayrı bir yaklaşım planlanır.
Üsküdar Bölgesinden Gelen Hastalar İçin Tedavi Sonrası İzlem
Tedavi tamamlandıktan sonra başlayan izlem döneminin amacı, hastalığın olası tekrarını erken fark etmek, tedavinin uzun dönem etkilerini yönetmek ve günlük yaşama dönüşü desteklemektir. Kontrol sıklığı ilk yıllarda daha yoğundur ve zamanla aralıklar uzar.
İzlem görüşmelerinde genellikle şu adımlar yer alır:
- Yeni ortaya çıkan karın şişliği, iştahsızlık, bağırsak alışkanlığında değişiklik ya da ağrı gibi yakınmaların sorgulanması
- Fizik muayene ve gerektiğinde jinekolojik muayene
- Tümör belirteci takibi
- Şikâyet ya da kan değerlerindeki değişime göre planlanan tomografi
- Kemoterapiye bağlı sinir hasarı, yorgunluk ve kan değerlerinin değerlendirilmesi
PARP inhibitörü ya da bevasizumab ile idame tedavisi alan hastalarda kontroller, ilaçların yan etkilerini izleyecek şekilde daha sık planlanır. Tümör belirtecindeki küçük bir yükselme tek başına tedaviye başlama nedeni sayılmaz; bulgular bütün olarak değerlendirilir. İzlem takvimi, her hasta için hekim tarafından ayrıca belirlenir. Kontrollere gelirken önceki raporların ve görüntülerin getirilmesi, karşılaştırmalı değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Üsküdar Bölgesinden Randevu
Randevu ve bilgi için 0553 747 02 12 numaralı telefonu arayabilir ya da iletişim formunu doldurabilirsiniz. Yumurtalık (Over) Kanseri konusunda muayene Ulus, Beşiktaş'taki muayenehanede yapılır; Üsküdar bölgesinden gelen hastalar önceki tetkiklerini yanlarında getirebilir.